Actueel
De oudste overlevende van de Holocaust in Israël is op 107-jarige leeftijd heengegaan
Yehuda Aharon Widawski, een van de oudste Holocaustoverlevenden van Israël, is op 107-jarige leeftijd 0verleden. Hij overleefde Auschwitz en dwangarbeid onder het naziregime, terwijl een groot deel van zijn familie tijdens de Holocaust werd verm00rd. Na de 00rlog maakte Widawski er zijn levenswerk van om de herinnering aan verdwenen Joodse gemeenschappen levend te houden. Hij hielp onder meer bij het identificeren en herstellen van duizenden Joodse graven in Polen.
Zijn 0verlijden betekent het wegvallen van opnieuw een directe getuige van een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis.
Widawski droeg zijn herinneringen zijn hele leven met zich mee. Toch stond zijn leven niet alleen in het teken van wat hem was aangedaan. Decennialang zette hij zich in om ervoor te zorgen dat de mensen en gemeenschappen die tijdens de Holocaust werden vernietigd niet uit de geschiedenis zouden verdwijnen.
Jeugd in Polen
Yehuda Aharon Widawski werd in 1919 geboren in het Poolse Turek.
Hij groeide op in een religieus Joods gezin. Als tiener verhuisde hij samen met zijn familie naar Łódź, waar het gezin actief was in de textielsector.
Aan dat leven kwam abrupt een einde toen nazi-Duitsland in 1939 Polen binnenviel.
De Joodse inwoners van Łódź werden gedwongen naar het getto van de stad te verhuizen. Ook Widawski en zijn familie werden daar opgesloten.
Het getto van Łódź zou uitgroeien tot een van de grootste getto’s die de nazi’s tijdens de Tweede Wereld00rlog in bezet Polen oprichtten.
Laatste transport naar Auschwitz
Op 29 augustus 1944 werd Widawski vanuit het getto gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau.
Het was het laatste transport vanuit het getto van Łódź naar het vernietigingskamp.
Voor zijn familie had de deportatie verwoestende gevolgen.
Zijn ouders, Abraham en Dobrish-Leah, werden in Auschwitz verm00rd. Ook zijn oudere broer Gabriel kwam daar om het leven.
Andere familieleden werden naar verschillende kampen gedeporteerd. Zijn broer Chaim Moshe werd later verm00rd in Buchenwald en zijn zus Yocheved kwam om in Stutthof.
Van de familie overleefden Yehuda en zijn broer Yehoshua de selectie in Auschwitz.
Gedwongen werken voor de nazi’s
De twee broers werden uiteindelijk overgebracht naar het dwangarbeidskamp Friedland, in de omgeving van Breslau.
Daar moesten gevangenen onder zware omstandigheden werken aan de productie van vliegtuigonderdelen voor de Duitse 00rlogsindustrie.
Widawski vertelde jaren later een opmerkelijk verhaal over zijn aankomst.
Toen de gevangenen naar hun beroep werden gevraagd, zouden velen hebben beweerd dat ze ingenieur of fabrieksarbeider waren. Ze hoopten daarmee hun kansen om geselecteerd te worden voor arbeid — en daarmee hun overlevingskansen — te vergroten.
Widawski besloot juist de waarheid te vertellen.
„Ik was ervan overtuigd dat eerlijkheid me het leven zou kosten”, herinnerde hij zich later in een interview.
Tot zijn verbazing reageerde een Duitse opzichter anders dan hij had verwacht. De man zou de andere gevangenen leugenaars hebben genoemd en Widawski als enige eerlijke man hebben aangewezen.
Hij kreeg vervolgens een dubbele portie warm eten.
Probeerde medegevangenen te beschermen
Tijdens zijn gevangenschap kreeg Widawski geleidelijk een informele leidersrol onder andere gevangenen.
Toen de Duitsers de productiequota verhoogden, bedacht hij volgens zijn latere getuigenis een manier om reeds geproduceerde vliegtuigvleugels achter te houden.
Wanneer de groep op een later moment niet aan de opgelegde productie kon voldoen, konden de verborgen onderdelen worden ingezet om het tekort aan te vullen.
Op die manier probeerde hij te voorkomen dat gevangenen vanwege tegenvallende productie werden gestraft.
De omstandigheden waaronder ze moesten werken, waren ondertussen bijzonder zwaar.
„Elke dag liepen we negen kilometer heen en negen kilometer terug”, vertelde Widawski later. „Het was verschrikkelijk, maar we hielden vast aan de hoop dat we het zouden doorstaan.”
Bevrijd in mei 1945
Die bevrijding kwam uiteindelijk op 9 mei 1945.
Sovjettroepen bereikten het kamp en Widawski kreeg zijn vrijheid terug.
Maar het leven dat hij voor de 00rlog had gekend, bestond nauwelijks meer.
Zijn ouders, broers, zus en talloze andere familieleden en bekenden waren verm00rd. Ook de Joodse gemeenschappen waarin hij was opgegroeid, waren grotendeels vernietigd.
Na de 00rlog keerde Widawski terug naar Łódź.
Daar trouwde hij met Dobrish Wassercug en probeerde hij een nieuw bestaan op te bouwen. Hun zoon Avraham werd nog in Polen geboren.
Nieuw leven in Israël
In 1950 emigreerde het gezin naar Israël.
Ze vestigden zich in Tel Aviv, waar later hun dochter Leah werd geboren.
Widawski bouwde daar verder aan zijn leven, maar vergat zijn Poolse verleden en de verm00rd leden van zijn familie nooit.
Bijna dertig jaar na zijn emigratie besloot hij terug te keren naar Polen.
In 1978 reisde hij voor het eerst sinds zijn vertrek opnieuw naar het land waar hij was geboren.
Aanvankelijk had die reis een heel persoonlijk doel: hij wilde het graf van zijn grootmoeder terugvinden.
Wat hij tijdens die zoektocht aantrof, zou uiteindelijk een groot deel van de rest van zijn leven bepalen.
Joodse begraafplaatsen zwaar verwaarloosd
Veel Joodse begraafplaatsen in Polen bleken beschadigd of ernstig verwaarloosd.
De gemeenschappen die er voor de 00rlog hadden geleefd, waren tijdens de Holocaust grotendeels vernietigd. Daardoor waren er op veel plaatsen nauwelijks mensen overgebleven die de begraafplaatsen konden onderhouden.
Widawski besloot zich daarvoor in te zetten.
Op de Joodse begraafplaats van Łódź gebruikte hij historische documenten om graven te identificeren.
Door de jaren heen hielp hij bij het terugvinden en herstellen van meer dan 3.000 graven.
Daar bleef het niet bij.
Hij reisde regelmatig door Polen om Joodse begraafplaatsen en andere herdenkingsplekken op te sporen en te helpen behouden.
Wat begon als de zoektocht naar het graf van zijn eigen grootmoeder, veranderde daarmee in een levenslange missie.
Bijzondere erkenning in Israël
Zijn inzet bleef niet onopgemerkt.
In 2012 kreeg Widawski een bijzondere eer. Hij werd geselecteerd om tijdens de officiële Holocaustherdenking bij Yad Vashem een fakkel aan te steken.
Daarmee kreeg zijn persoonlijke verhaal ook een nationale betekenis.
Hij vertegenwoordigde niet alleen de mensen die de kampen hadden overleefd, maar ook de generaties die zich na de 00rlog inzetten om de herinnering aan de slachtoffers te bewaren.
Widawski sprak zelf regelmatig over de betekenis die zijn leven na de 00rlog voor hem had gekregen.
Toen hem werd gevraagd wat hij als zijn „wraak” op de nazi’s beschouwde, gaf hij een antwoord dat later veelvuldig werd aangehaald.
„Mijn wraak op de nazi’s is dat zij hebben verloren en dat wij de staat Israël hebben. We zijn vrij en sterk, en niemand zal ons ooit nog kunnen vernietigen.”
Terug naar Polen met zijn familie
In 2018 maakte Widawski opnieuw een bijzondere reis naar Polen.
Ditmaal ging hij niet alleen.
Maar liefst 31 familieleden reisden met hem mee om belangrijke plaatsen uit zijn levensverhaal te bezoeken.
De reis vormde een sterk contrast met de omstandigheden waaronder Widawski Polen tientallen jaren eerder had verlaten.
Een jaar later vierde hij zijn honderdste verjaardag, omringd door familie, vrienden en rabbijnen.
Uiteindelijk leefde Widawski lang genoeg om een vijfde generatie nakomelingen mee te maken.
Israëlische president staat stil bij zijn 0verlijden
Na zijn 0verlijden bracht de Israëlische president Isaac Herzog een eerbetoon aan Widawski.
Herzog herinnerde zich onder meer een ontmoeting met hem toen de Holocaustoverlevende 104 jaar oud was.
De president vertelde hoe Widawski hem over zijn leven en zijn zoektocht naar het graf van zijn grootmoeder had verteld.
„Die zoektocht werd zijn levenswerk”, aldus Herzog.
Hij wees daarbij op de duizenden graven die dankzij het werk van Widawski konden worden geïdentificeerd en op zijn langdurige inzet voor het behoud van Joodse begraafplaatsen in Polen.
Volgens Herzog vormde het leven van Widawski een bijzonder bewijs van „de overwinning van het leven, de herdenking en de nationale wedergeboorte”.
Herinnering blijft bestaan
Met het 0verlijden van Yehuda Aharon Widawski verdwijnt opnieuw een persoonlijke getuige van de Holocaust.
Zijn nalatenschap bestaat echter uit veel meer dan alleen zijn eigen overlevingsverhaal.
De duizenden graven die hij hielp identificeren en herstellen geven namen en plaatsen terug aan mensen die door de nazi’s werden vervolgd en verm00rd.
Zijn eigen familie groeide ondertussen verder, tot meerdere generaties na hem.
Yehuda Aharon Widawski werd 107 jaar oud. Hij overleefde Auschwitz, verloor een groot deel van zijn familie en begon na de 00rlog opnieuw. Vervolgens besteedde hij tientallen jaren aan het bewaren van de herinnering aan anderen. Daarmee zorgde hij ervoor dat niet alleen zijn eigen verhaal, maar ook dat van duizenden anderen bewaard blijft voor toekomstige generaties.
Actueel
Ronald Koeman breekt volledig voor de camera’s en deelt het meest hartverscheurende nieuws over zijn geliefde vrouw Bartina
Ronald Koeman en zijn familie zijn getroffen door een groot verlies. Bartina Koeman, met wie de oud-bondscoach sinds 1985 getrouwd was, is dinsdag op 65-jarige leeftijd overleden. Ze kampte al jarenlang met borstkanker. „Met intens verdriet, maar ook met grote trots en liefde, nemen wij afscheid van mijn prachtige vrouw, onze allerliefste mama en oma”, laat de familie weten.
Voor Koeman betekent haar overlijden het afscheid van de vrouw met wie hij meer dan veertig jaar lief en leed deelde. Terwijl zijn voetbalcarrière hem langs grote clubs, internationale toernooien en verschillende landen bracht, vormde Bartina jarenlang een constante factor in zijn leven.
Het gezin bestaat uit drie kinderen, Tim, Ronald jr. en Debbie, en inmiddels vier kleinkinderen. Nog maar kort voor Bartina’s overlijden werd Ronald jr. voor het eerst vader.
Borstkanker kwam meerdere keren terug
De gezondheidsproblemen van Bartina begonnen in 2010, toen bij haar voor het eerst borstkanker werd vastgesteld.
Na behandeling en een periode van herstel keerde de ziekte in 2018 terug. In 2023 werd duidelijk dat ze te maken had met een chronische vorm van borstkanker.
Later werden ook uitzaaiingen vastgesteld.
Ronald vertelde eind 2025 dat behandelingen op dat moment goed aansloegen. Toch bleef de ziekte een grote rol spelen binnen het gezin.
Bartina sprak zelf eveneens open over haar situatie. Ze benadrukte daarbij dat ze ondanks moeilijke periodes probeerde positief te blijven.
‘Een heel sterke Groningse vrouw’
In de zomer van 2025 vertelde Bartina dat ze soms slechte periodes kende, maar niet van plan was zich zomaar gewonnen te geven.
Ze omschreef zichzelf daarbij als „een heel sterke Groningse vrouw” die bleef doorgaan.
Haar gezin speelde daarin een belangrijke rol. Bartina vertelde hoe dankbaar ze was voor haar kinderen, kleinkinderen en haar huwelijk met Ronald.
Die houding maakte grote indruk op haar echtgenoot.
Ronald sprak in interviews meermaals vol bewondering over de manier waarop zijn vrouw met haar ziekte omging.
Waar hij zelf jarenlang prijzen won en op het hoogste niveau in het voetbal actief was, vond hij de mentale kracht van Bartina minstens zo indrukwekkend.
Bartina bleef Ronald steunen
Dat werd opnieuw duidelijk toen Ronald in de zomer van 2026 stopte als bondscoach van het Nederlands elftal.
Bij zijn afscheid stond hij nadrukkelijk stil bij zijn vrouw.
Bartina had hem volgens Ronald ondanks haar eigen ziekteproces iedere dag gesteund en aangemoedigd om zijn werk bij Oranje af te maken.
Hij noemde haar kracht „ongelooflijk” en schreef dat hij haar daarvoor dankbaarder was dan hij ooit onder woorden zou kunnen brengen.
Het tekende de rol die Bartina gedurende zijn lange loopbaan speelde.
Meer dan veertig jaar samen
Ronald en Bartina waren al sinds hun jonge jaren samen. In 1985 stapten ze in het huwelijksbootje.
In datzelfde jaar speelde Koeman nog bij Ajax. Daarna volgde een voetbalcarrière die het gezin onder meer langs PSV, FC Barcelona en Feyenoord voerde.
Later begon Ronald aan zijn trainersloopbaan en werkte hij opnieuw voor verschillende grote clubs in binnen- en buitenland.
Bartina bleef tijdens die verschillende fases aan zijn zijde.
Ze leidde tegelijkertijd haar eigen leven en was ook actief als ondernemer. Zo runde ze lange tijd een boetiek van Skins Cosmetics in Oosterbeek.
Toch werd ze bij het grote publiek vooral bekend als de vrouw die gedurende vrijwel de gehele voetbalcarrière van Koeman naast hem stond.
Vierde kleinkind kort voor overlijden
Het gezin kreeg kort voor Bartina’s overlijden nog bijzonder familienieuws.
Zoon Ronald Koeman jr., keeper van Telstar, en zijn verloofde Kiki verwelkomden hun eerste kindje.
Daarmee werden Ronald en Bartina voor de vierde keer opa en oma.
Voor het gezin krijgt die geboorte door het overlijden van Bartina slechts korte tijd later onvermijdelijk een dubbel gevoel.
Bartina vertelde eerder hoe belangrijk haar familie voor haar was. Haar kinderen en kleinkinderen behoorden tot de dingen waar ze tijdens haar ziekte kracht uit haalde.
Koeman stopte als bondscoach
Ronald beëindigde na het WK van 2026 zijn tweede periode als bondscoach van Oranje.
Bij zijn vertrek maakte hij duidelijk dat zijn persoonlijke omstandigheden zijn kijk op het leven hadden veranderd.
„Voetbal is mijn leven geweest, maar gezondheid is onbetaalbaar”, schreef hij destijds.
Zijn woorden kregen extra betekenis doordat Bartina op dat moment al jarenlang ziek was.
Na zijn vertrek kwam er voor Koeman meer ruimte om zich op zijn privéleven en zijn gezin te richten.
‘De rest is onbelangrijk in het leven’
Niet veel later deelden Ronald en Bartina een vakantiefoto waarop ze samen op een boot zaten.
Bij het beeld stond een korte boodschap die met de kennis van nu extra aangrijpend is: „De rest is onbelangrijk in het leven.”
De woorden pasten bij wat Koeman rond zijn afscheid als bondscoach al duidelijk had gemaakt.
Na een leven dat decennialang grotendeels in het teken stond van topvoetbal, waren gezondheid en familie steeds belangrijker geworden.
Veel steun na overlijden Bartina
Na het bekendmaken van Bartina’s overlijden stroomden de steunbetuigingen binnen.
Mensen uit zowel de voetbal- als entertainmentwereld spraken hun medeleven uit met Ronald en de rest van de familie.
De familie zelf koos bij het bekendmaken van het overlijden vooral voor woorden van liefde en trots.
„Met intens verdriet, maar ook met grote trots en liefde, nemen wij afscheid van mijn prachtige vrouw, onze allerliefste mama en oma.”
Die woorden vatten samen welke plaats Bartina binnen het gezin innam.
Afscheid na een leven samen
Voor Ronald Koeman breekt daarmee een bijzonder moeilijke periode aan.
Achter de oud-voetballer en trainer staat nu vooral een echtgenoot die na ruim vier decennia huwelijk afscheid moet nemen van zijn vrouw.
Bartina maakte vrijwel de volledige voetbalcarrière van Ronald mee: van zijn jaren als jonge profvoetballer tot zijn internationale successen en uiteindelijk zijn afscheid als bondscoach.
Tegelijkertijd bouwden ze samen een gezin op met drie kinderen en vier kleinkinderen.
Bartina Koeman werd 65 jaar. Ze laat haar man Ronald, hun drie kinderen Tim, Ronald jr. en Debbie, hun kleinkinderen en andere dierbaren achter.