Zelfscankassa’s onder vuur: Heeft deze technologie nog toekomst in supermarkten?

Zelfscankassa’s werden ooit gepresenteerd als dé innovatie in de supermarktwereld. Minder personeel, kortere wachtrijen en meer gemak voor de klant leken een perfecte combinatie. Toch blijkt de praktijk minder rooskleurig. Winkeldiefstal via zelfscankassa’s neemt explosief toe, en supermarkten draaien op voor miljoenenverliezen. Sommige ketens nemen daarom drastische maatregelen, variërend van extra controles tot het volledig verwijderen van zelfscankassa’s. Maar betekent dit het einde van deze technologie?

Jumbo lijdt forse verliezen door fraude bij zelfscankassa’s

Jumbo is een van de supermarktketens die zwaar te lijden heeft onder fraude bij zelfscankassa’s. De keten rapporteerde een verlies van 100 miljoen euro, grotendeels toe te schrijven aan diefstal bij deze kassa’s. Dit gigantische bedrag onderstreept hoe groot het probleem is en waarom steeds meer supermarkten heroverwegen of zelfscankassa’s nog toekomst hebben.

Om diefstal tegen te gaan, heeft Jumbo verschillende maatregelen genomen, zoals steekproeven en cameratoezicht. Toch blijken deze niet voldoende om fraude volledig te voorkomen. Daarom kijkt de keten nu kritisch naar alternatieven om verliezen te beperken.

Jumbo verwijdert zelfscankassa’s in Breda

In sommige Jumbo-filialen worden zelfs alle zelfscankassa’s verwijderd. Een opvallend voorbeeld is de Jumbo in Tuinzigt, Breda, waar klanten niet langer zelfstandig hun boodschappen kunnen afrekenen. In plaats daarvan moeten zij weer bij een kassamedewerker betalen.

Volgens een woordvoerder van Jumbo speelde klantfeedback een doorslaggevende rol in deze beslissing. “We willen een prettige en veilige winkelomgeving creëren. Uit evaluaties bleek dat klanten in deze wijk het persoonlijke contact met caissières missen. Daarom hebben we besloten de zelfscankassa’s te verwijderen.”

Met deze keuze erkent Jumbo dat niet alleen winkeldiefstal, maar ook de klantbeleving een belangrijke factor is in de toekomst van zelfscankassa’s.

Aldi trekt stekker uit zelfscanfunctie in app

Niet alleen Jumbo neemt maatregelen, ook Aldi schroeft de zelfscanopties terug. Per 23 februari kunnen klanten geen gebruik meer maken van de zelfscanfunctie in de Aldi-app. Dit betekent dat alle aankopen weer traditioneel bij een kassamedewerker moeten worden afgerekend.

Het ‘Scan & Go’-systeem van Aldi werd in 2023 geïntroduceerd om het afrekenproces te versnellen. Klanten konden met een QR-code producten scannen, terwijl camera’s de aankopen registreerden. Ondanks deze technologische vooruitgang trekt Aldi de stekker uit het systeem. Hoewel er geen officiële reden wordt gegeven, lijkt het aannemelijk dat diefstal en technische uitdagingen de doorslag hebben gegeven.

Lidl verscherpt controles op zelfscankassa’s

Waar Jumbo en Aldi besluiten om zelfscan deels of volledig terug te schalen, kiest Lidl voor een andere aanpak. De supermarktketen blijft vasthouden aan zelfscantechnologie, maar voert striktere controles in om fraude te verminderen.

Hoewel Lidl geen exacte details geeft over de nieuwe maatregelen, wordt verwacht dat er:

• Meer steekproeven zullen worden uitgevoerd.
• Medewerkers een actievere rol krijgen bij het controleren van klanten.
• Nieuwe detectiesystemen worden geïnstalleerd om diefstal te voorkomen.

Met deze strategie laat Lidl zien dat zelfscankassa’s nog steeds kunnen werken, mits er voldoende beveiliging is om misbruik tegen te gaan.

Wat vinden klanten van de zelfscankassa’s?

De meningen over zelfscankassa’s blijven verdeeld. Voor veel klanten zijn ze een handig alternatief voor lange wachtrijen. Toch blijkt uit onderzoek dat een aanzienlijk deel van de supermarktbezoekers liever afrekent bij een kassamedewerker. Dit heeft meerdere redenen:

• Gebrek aan interactie: Sommige klanten missen het sociale aspect van het boodschappen doen.
• Technische problemen: Niet alle producten worden even goed herkend, wat frustratie oplevert.
• Minder controle: Klanten voelen zich ongemakkelijk door de extra steekproeven en controles.
• Ethische drempel: Sommige klanten geven toe dat ze zich bij een zelfscankassa eerder laten verleiden tot ‘per ongeluk’ iets niet scannen.

Hoewel supermarkten zelfscan promoten als een efficiënte oplossing, lijkt een deel van het winkelend publiek zich toch prettiger te voelen bij een traditionele kassa.

Is dit het einde van de zelfscankassa?

De vraag blijft of meer supermarkten het voorbeeld van Jumbo en Aldi zullen volgen. Oorspronkelijk werden zelfscankassa’s geïntroduceerd om wachttijden te verkorten en personeelskosten te drukken. Maar de stijgende diefstalcijfers en de dalende klanttevredenheid zetten deze voordelen onder druk.

Mogelijke scenario’s voor de toekomst:

1. Strengere beveiliging – Meer controles, slimme detectiesystemen en AI-technologie om fraude te minimaliseren.
2. Hybride model – Een combinatie van zelfscankassa’s en traditionele kassa’s om klanten keuzevrijheid te bieden.
3. Gedeeltelijke afschaffing – Zelfscan verdwijnt uit specifieke filialen of risicogebieden.
4. Volledige terugkeer naar traditionele kassa’s – Als de kosten van winkeldiefstal hoger blijven dan de besparingen op personeel, kunnen supermarkten de technologie volledig afschaffen.

Conclusie: toekomst onzeker voor zelfscankassa’s

De ontwikkelingen bij Jumbo, Aldi en Lidl tonen aan dat zelfscankassa’s niet zonder problemen zijn. Winkeldiefstal blijft een groot risico, en steeds meer supermarktketens nemen maatregelen om de verliezen te beperken.

Of zelfscankassa’s een blijvende rol spelen in de supermarktbranche hangt af van de balans tussen efficiëntie, veiligheid en klanttevredenheid. Supermarkten zullen de komende jaren moeten kiezen: investeren in betere beveiliging of een (gedeeltelijke) terugkeer naar het traditionele kassasysteem.

Wat vind jij? Moeten zelfscankassa’s blijven, of is het tijd om ze volledig af te schaffen?