Een tijdelijk zwembad voor het bekende theater Volksbühne in Berlijn zorgt voor flinke discussie. Het zogenoemde Volksbad werd juist aangekondigd als een gratis ontmoetingsplek voor iedereen, maar op vrijdagmiddag geldt er een opvallende uitzondering. Zes uur lang is het zwembad uitsluitend toegankelijk voor zwarte mensen.

Dat meldt de Duitse krant BILD. Op de website van de Volksbühne staat dat het zwembad op vrijdag tussen 12.00 en 18.00 uur exclusief wordt opengesteld voor zwarte gemeenschappen.

Bezoekers die niet tot deze doelgroep behoren, worden gevraagd om deze keuze en de daarvoor gecreëerde ruimte te respecteren. In de praktijk betekent dit dat andere bezoekers tijdens deze uren geen gebruik kunnen maken van het zwembad.

Volksbad moest juist voor iedereen zijn

De situatie zorgt vooral voor discussie omdat het Volksbad oorspronkelijk werd gepresenteerd als een openbare ontmoetingsplek voor inwoners van Berlijn.

Het tijdelijke zwembad staat op de Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin-Mitte, pal voor de Volksbühne. Het initiatief moet mensen bij elkaar brengen en is gratis toegankelijk.

Een identiteitscontrole is er niet. Wel moeten bezoekers vooraf online een tijdslot reserveren, omdat er maar een beperkt aantal mensen tegelijkertijd naar binnen kan.

Het bad zelf is 25 meter lang en ongeveer 1,30 meter diep. Per tijdslot is er plaats voor maximaal 46 bezoekers.

Volgens het theater kost het tijdelijke project ongeveer 300.000 euro. De organisatie verwacht dat uiteindelijk zo’n 20.000 mensen gebruik zullen maken van het zwembad.

Vrijdagmiddag geldt andere regel

Hoewel het Volksbad dus nadrukkelijk als toegankelijke ontmoetingsplek werd neergezet, ziet de situatie er iedere vrijdagmiddag anders uit.

Tussen 12.00 en 18.00 uur wordt het bad gereserveerd voor zwarte gemeenschappen. Daarmee geldt de algemene uitnodiging aan alle inwoners van Berlijn gedurende die zes uur niet.

Juist dat zorgt voor verdeelde reacties. Tegenstanders vragen zich af hoe het uitsluiten van bezoekers op basis van afkomst of huidskleur te rijmen valt met het inclusieve karakter waarmee het project werd aangekondigd.

Voorstanders van dergelijke bijeenkomsten wijzen er juist op dat aparte ruimtes volgens hen waardevol kunnen zijn voor groepen die te maken krijgen met discriminatie of racisme.

Samenwerking met EOTO

Voor de speciale vrijdagmiddag werkt de Volksbühne samen met EOTO, een organisatie die zich richt op zwarte gemeenschappen en verschillende sociale en culturele activiteiten organiseert.

Volgens BILD ontvangt de organisatie financiële ondersteuning van zowel de Duitse federale overheid als de deelstaat Berlijn.

De Volksbühne vraagt andere bezoekers om de exclusieve uren te respecteren. Daarmee wil het theater ruimte bieden aan een specifieke gemeenschap om onderling samen te komen.

Dat neemt de kritiek echter niet weg. Vooral het feit dat het om een gratis en publiek toegankelijk project gaat, zorgt ervoor dat de maatregel onderwerp van discussie is geworden.

Zwembad als antwoord op tekort in Berlijn

Het Volksbad is bovendien niet zomaar een losstaand zwembad. Het behoort tot de eerste projecten onder leiding van Matthias Lilienthal, de nieuwe artistiek directeur van de Volksbühne.

Volgens Lilienthal speelt het initiatief onder meer in op het tekort aan beschikbare zwembaden in de Duitse hoofdstad.

“De helft van de binnen- en buitenzwembaden is dicht, dus dachten we dat we regerend burgemeester Kai Wegner zouden helpen”, verklaarde hij eerder tegenover de Duitse omroep ZDF.

Daarmee wil de Volksbühne niet alleen een culturele, maar ook een maatschappelijke functie vervullen.

Onderdeel van nieuwe koers Volksbühne

Het zwembad past volgens Lilienthal tegelijkertijd bij zijn bredere visie op wat theater kan zijn. Voorstellingen hoeven volgens hem niet uitsluitend op een traditioneel podium plaats te vinden.

Tegenover de regionale omroep RBB legde hij dat eerder op opvallende wijze uit: “De Volksbühne verstaat onder theatrale evenementen ook wanneer twee mensen elkaar natspatten.”

Het tijdelijke bad moet daarmee een combinatie vormen van cultuur, recreatie en ontmoeting.

Juist die doelstelling maakt de discussie over de vrijdagmiddag extra opvallend. Waar het Volksbad enerzijds wordt gepresenteerd als een plek die mensen moet samenbrengen en uitsluiting moet tegengaan, wordt het zwembad gedurende zes uur per week alleen voor één specifieke doelgroep gereserveerd.

Voorlopig blijft die regeling van kracht. Bezoekers die op vrijdagmiddag niet tot de betreffende doelgroep behoren, zullen voor een ander tijdstip een reservering moeten maken.