Actueel
Winterjas uit de kast: in deze nacht kan het op veel plekken in ons land vriezen
Na de zachte temperaturen van oktober verandert het Nederlandse weer deze week behoorlijk. Regen en onstuimigheid maken plaats voor veel zon en droog weer, maar daar staat iets tegenover: de temperatuur gaat flink omlaag.
Vooral tijdens de nachten wordt het koud.
Op steeds meer plaatsen zakt het kwik richting het vriespunt en volgens de huidige verwachtingen is er één nacht waarop het zelfs op uitgebreide schaal licht kan gaan vriezen.
Wie ’s ochtends vroeg de deur uit moet, doet er daarom verstandig aan de ijskrabber alvast terug in de auto te leggen.
Oostenwind zorgt voor duidelijke omslag
De verandering heeft alles te maken met een hogedrukgebied dat steeds meer invloed krijgt op ons weer.
Daardoor draait de wind naar het oosten tot noordoosten.
Normaal gesproken wordt het Nederlandse weer sterk beïnvloed door relatief zachte lucht vanaf de Atlantische Oceaan en Noordzee.
Nu wordt juist drogere en koudere lucht vanaf het Europese vasteland aangevoerd.
Dat verschil gaan we merken.
Overdag nog maar rond de 10 graden
Halverwege de week komt de temperatuur overdag op veel plaatsen niet veel hoger uit dan ongeveer 10 graden.
Lokaal kan het zelfs bij 8 of 9 graden blijven.
Dat is aan de frisse kant voor begin november. Normaal gesproken liggen de maximumtemperaturen in deze periode nog rond de 11 à 12 graden.
Toch ziet het weerbeeld er overdag helemaal niet onaardig uit.
Door het hogedrukgebied blijft het op veel plaatsen droog en laat de zon zich regelmatig zien.
Wie uit de wind en in de zon zit, kan daardoor nog best aangenaam herfstweer ervaren.
Door de wind voelt het kouder
Zodra je in de schaduw staat of tegen de wind in fietst, verandert dat gevoel snel.
De matige oosten- tot noordoostenwind zorgt ervoor dat de gevoelstemperatuur lager ligt dan de waarde die op de thermometer staat.
Aan de kust kan de wind bovendien behoorlijk doorstaan.
Een middagtemperatuur van ongeveer 10 graden kan daardoor gevoelsmatig enkele graden lager uitvallen.
De dikke jas kan dus weer uit de kast.
Ook een sjaal of handschoenen zijn tijdens een vroege fietstocht ineens geen overbodige luxe meer.
Vooral deze nacht wordt interessant
De grootste verandering zien we echter niet overdag, maar ’s nachts.
Vanaf woensdag kunnen de temperaturen landinwaarts al sterk dalen.
Donderdagochtend begint daardoor fris, waarbij het in delen van het binnenland nog maar enkele graden boven nul kan zijn.
Maar vooral de nacht van donderdag op vrijdag springt eruit.
Volgens de verwachting van Weeronline kan het dan op uitgebreidere schaal licht gaan vriezen.
Vooral het oosten maakt kans op vorst
De laagste temperaturen worden vooral in het oosten en binnenland verwacht.
Daar kan het kwik plaatselijk onder het vriespunt zakken.
In andere delen van Nederland blijven de temperaturen waarschijnlijk iets hoger, maar ook daar wordt het koud.
Vrijdagochtend kan het op veel plaatsen slechts 1 tot 3 graden zijn.
Aan de kust en in grotere steden blijft het doorgaans wat zachter.
Dat komt onder meer doordat de zee nog relatief warm is en bebouwde gebieden ’s nachts warmte langer vasthouden.
Autoruiten kunnen bevriezen
Voor automobilisten betekent de weersomslag dat de ijskrabber mogelijk voor het eerst in lange tijd weer nodig is.
Wanneer de temperatuur vlak boven of onder nul uitkomt, kunnen autoruiten lokaal bevriezen.
Zeker op beschutte plekken kan het aan de grond kouder worden dan op de officiële meethoogte.
Wie vrijdagochtend vroeg moet vertrekken, kan daarom beter een paar minuten extra rekenen.
Ook kunnen plaatselijk mistbanken ontstaan.
De combinatie van mist en temperaturen rond het vriespunt vraagt tijdens de ochtendspits om extra aandacht.
Op sommige plekken heeft het al gevroren
Opvallend genoeg zijn er plekken in Nederland waar de eerste vorst al eerder is waargenomen.
Weer.nl wees daarbij op zogenoemde duinpannen.
Dat zijn laaggelegen delen tussen de duinen waar koude lucht zich tijdens heldere nachten kan verzamelen.
Zand kan overdag snel opwarmen, maar verliest zijn warmte na zonsondergang eveneens snel.
Daardoor kan de temperatuur in zo’n duinpan onder nul zakken terwijl het enkele kilometers verderop nog duidelijk boven het vriespunt is.
Dat telt niet als officiële eerste vorst
Meteorologen maken daarom onderscheid tussen zulke lokale metingen en officiële vorst.
De KNMI-meetstations staan op locaties die aan vaste voorwaarden voldoen, zodat de gemeten temperaturen zo representatief mogelijk zijn.
Een extreem koud microklimaat in bijvoorbeeld een diepe duinpan geeft geen goed beeld van de temperatuur in de rest van de omgeving.
Voor de officiële eerste vorst wordt daarom gekeken naar de reguliere meetstations.
Daar zou het deze week dus mogelijk voor het eerst dit najaar onder nul kunnen komen.
Eerste vorst komt ongeveer op tijd
Heel uitzonderlijk zou nachtvorst begin november overigens niet zijn.
Volgens Weeronline valt de eerste vorst in De Bilt gemiddeld rond 7 november, wanneer wordt gekeken naar de periode 1995 tot en met 2024.
Dat gemiddelde zegt uiteraard niet dat het ieder jaar precies rond die datum gebeurt.
Het ene jaar kan de eerste vorst veel eerder vallen, terwijl we er in een ander jaar aanzienlijk langer op moeten wachten.
Tussen afzonderlijke jaren kan gemakkelijk meer dan een maand verschil zitten.
Klimaatverandering speelt ook een rol
Op langere termijn is wel een verschuiving zichtbaar.
Door de opwarming van het klimaat worden zachte herfstperiodes gebruikelijker en kan de eerste nachtvorst later in het seizoen vallen.
Dat betekent niet dat koude nachten verdwijnen.
Ook tijdens een warmer klimaat kunnen individuele nachten nog steeds behoorlijk koud worden.
De gemiddelde omstandigheden veranderen, maar uitschieters blijven mogelijk.
Droog en zonnig herfstweer
Voor mensen die niet van regen houden, heeft de weersomslag ook een positieve kant.
Voor de rest van de werkweek wordt weinig neerslag verwacht.
Donderdag en vrijdag kunnen zelfs bijzonder zonnige dagen worden.
Het wordt daarmee typisch weer voor een stevige herfstwandeling: veel zon, droge lucht en lage temperaturen.
Zolang je je warm aankleedt, kan het buiten dus juist erg aangenaam zijn.
Buitenkranen verdienen aandacht
Met de eerste mogelijke vorst in aantocht is dit ook een goed moment om enkele dingen rondom het huis te controleren.
Een buitenkraan is daar een goed voorbeeld van.
Wanneer water in een leiding bevriest, zet het uit. In ongunstige omstandigheden kan daardoor schade aan een leiding ontstaan.
Wie een buitenkraan heeft die gevoelig is voor vorst, kan daarom controleren of deze goed is afgesloten en of een kwetsbare leiding indien nodig kan worden leeggemaakt.
Bij slechts een korte periode van lichte vorst hoeft er niet onmiddellijk schade te ontstaan, maar voorbereiden kan geen kwaad.
Denk ook aan gevoelige planten
Ook sommige planten kunnen slecht tegen temperaturen onder nul.
Vooral kuipplanten en andere vorstgevoelige soorten kunnen bescherming nodig hebben.
Wie bijvoorbeeld planten in potten buiten heeft staan die niet winterhard zijn, kan ze tijdelijk beschut neerzetten of beschermen tegen de kou.
Niet iedere plant hoeft bij de eerste graad vorst meteen naar binnen.
Dat hangt sterk af van de soort.
Huisdieren buiten? Zorg voor beschutting
Ook dieren die veel tijd buiten doorbrengen verdienen aandacht wanneer de nachten kouder worden.
Zorg dat ze een droge en beschutte plek hebben waar ze uit de wind kunnen liggen.
Dat geldt vooral voor dieren die ’s nachts buiten verblijven.
De combinatie van lage temperaturen, wind en vocht kan namelijk onaangenamer zijn dan alleen de gemeten temperatuur doet vermoeden.
Nog geen echte winter
Wie hoopt op sneeuw en langdurige vorst moet voorlopig nog geduld hebben.
Deze koude periode betekent niet dat de winter definitief is begonnen.
Richting het weekend neemt de bewolking waarschijnlijk alweer toe.
Plaatselijk kan dan wat motregen of lichte regen vallen.
Na het weekend lijkt de kans op wisselvalliger weer bovendien groter te worden.
Daarbij kunnen de temperaturen opnieuw wat oplopen.
Winterjas voorlopig wel nodig
Voorlopig krijgen we dus vooral een voorproefje van de koudere maanden.
Overdag blijft het dankzij de zon op sommige momenten aangenaam, maar zodra de zon ondergaat koelt het snel af.
Vooral de nacht van donderdag op vrijdag wordt interessant.
Dan is de kans volgens de huidige verwachting het grootst dat het op meerdere plaatsen daadwerkelijk gaat vriezen.
De echte winter staat daarmee nog niet voor de deur, maar de weersomslag is duidelijk. Overdag wordt het zonnig en droog bij ongeveer 8 tot 10 graden, terwijl de temperaturen ’s nachts richting het vriespunt zakken. Vooral in het oosten en binnenland kan het in de nacht van donderdag op vrijdag licht vriezen. De winterjas kan dus weer aan de kapstok bij de voordeur en voor automobilisten is dit een goed moment om de ijskrabber terug in de auto te leggen.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.