Actueel
Slecht nieuws voor miljoenen Nederlanders: kabinet bevestigt dat boodschappen nóg duurder worden
Boodschappen kunnen mede door de nieuwe vrachtwagenheffing duurder worden. Dat blijkt uit een beslisnota van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ambtenaren erkennen daarin dat transportbedrijven hogere kosten doorgaans doorberekenen aan hun opdrachtgevers. Uiteindelijk kan een deel daarvan terechtkomen bij de consument.
Hoeveel een gemiddeld huishouden daardoor extra kwijt is in de supermarkt, is echter niet berekend.
Dat is belangrijk, want transporteurs waarschuwen al langer dat hun kosten flink zijn opgelopen. En vanaf 1 januari 2027 dreigt de rekening opnieuw hoger te worden: een tijdelijke korting op de vrachtwagenheffing vervalt en tegelijkertijd worden de reguliere tarieven aangepast.
Voor consumenten kan dat uiteindelijk zichtbaar worden op het kassabonnetje.
Ministerie erkent effect op prijzen
In de ambtelijke voorbereiding van het ministerie wordt duidelijk beschreven hoe hogere transportkosten uiteindelijk bij consumenten terecht kunnen komen.
Daarbij gaat het niet alleen om de vrachtwagenheffing, maar ook om stijgende brandstofkosten.
Volgens de ambtenaren worden dergelijke kosten „in de meeste gevallen doorberekend aan de opdrachtgevers van transport en daarmee veelal impact hebben op de consumentenprijzen”.
Daarmee erkent het ministerie dat de vrachtwagenheffing niet uitsluitend een kostenpost voor transportbedrijven is.
Wanneer een vervoerder meer geld vraagt aan een supermarktketen, producent of groothandel, kan die onderneming de extra kosten immers vervolgens verwerken in zijn eigen verkoopprijzen.
Het ministerie verwacht tegelijkertijd dat het effect beperkt blijft, omdat transportkosten slechts een gedeelte van de totale prijs van een product vormen.
Een actuele berekening van het effect op een gemiddeld boodschappenmandje ontbreekt volgens de aangeleverde informatie echter.
Wat is de vrachtwagenheffing?
De vrachtwagenheffing werd op 1 juli 2026 ingevoerd.
Eigenaren van zware vrachtwagens betalen sindsdien op een groot deel van de Nederlandse snelwegen en een aantal belangrijke N-wegen een bedrag per gereden kilometer.
Hoeveel een transportbedrijf precies moet betalen, hangt af van verschillende factoren.
Onder meer het gewicht en de uitstootklasse van het voertuig spelen daarbij een rol. Schonere vrachtwagens worden via de tariefstructuur bevoordeeld ten opzichte van vervuilendere voertuigen.
Het achterliggende idee is dat zowel Nederlandse als buitenlandse vrachtwagens betalen voor hun gebruik van het Nederlandse wegennet.
Daarnaast wordt geld gebruikt om de verduurzaming van het vrachtvervoer te stimuleren.
Denk daarbij bijvoorbeeld aan elektrische vrachtwagens en de infrastructuur die nodig is om die voertuigen op te laden.
Bijna ieder product wordt vervoerd
Voor consumenten is de heffing niet direct zichtbaar.
Je krijgt bij de supermarkt bijvoorbeeld geen aparte ‘vrachtwagenheffing’ op je kassabon.
Toch krijgen ontzettend veel producten ermee te maken.
Levensmiddelen moeten van producenten naar distributiecentra en vervolgens naar winkels worden vervoerd. Hetzelfde geldt voor kleding, meubels, elektronica, bouwmaterialen en talloze andere producten.
Wanneer de kosten per gereden kilometer toenemen, kunnen bedrijven proberen die extra uitgaven door te berekenen.
Uiteindelijk kan daardoor een gedeelte bij de consument terechtkomen.
Oude berekening voorspelde kleine stijging
Het ministerie liet jaren geleden al onderzoeken wat een vrachtwagenheffing voor consumentenprijzen zou kunnen betekenen.
In een onderzoek uit 2018 werd geschat dat consumentenprijzen als gevolg van de heffing met maximaal ongeveer 0,06 procent zouden kunnen stijgen.
In sectoren waarin wegtransport een relatief groot gedeelte van de totale kosten vormt, kon het effect volgens die berekeningen oplopen tot ongeveer 0,2 procent.
Dat lijken op het eerste gezicht kleine percentages.
Het probleem is alleen dat deze berekeningen inmiddels jaren oud zijn.
Sindsdien zijn onder meer brandstofprijzen, lonen en andere bedrijfskosten veranderd. Bovendien is de vrachtwagenheffing inmiddels daadwerkelijk ingevoerd.
Uit de aangeleverde informatie blijkt niet dat het ministerie inmiddels een nieuwe berekening heeft gepubliceerd waarmee het precieze huidige effect op consumentenprijzen kan worden vastgesteld.
Supermarkten waarschuwen voor hogere kosten
Ook vanuit de supermarktsector klinkt al langer bezorgdheid over de oplopende kosten.
Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de brancheorganisatie van Nederlandse supermarkten, waarschuwde het kabinet eerder voor een combinatie van prijsopdrijvende factoren.
Supermarkten hebben niet alleen te maken met hogere transportkosten.
Ook energie, brandstof, personeel en andere bedrijfskosten kunnen duurder worden.
De vrachtwagenheffing vormt daarmee één onderdeel van een veel groter kostenpakket.
Het CBL waarschuwde volgens de aangeleverde informatie dat de totale voedselprijzen volgend jaar fors zouden kunnen stijgen wanneer verschillende negatieve ontwikkelingen samenkomen.
Een eventueel genoemde stijging van 10 procent kan daarbij nadrukkelijk niet volledig aan de vrachtwagenheffing worden toegeschreven.
Het gaat om een veel bredere inschatting van mogelijke voedselinflatie.
Prijsstijging niet altijd direct zichtbaar
Een ander belangrijk punt is dat hogere kosten niet noodzakelijk onmiddellijk in de supermarkt zichtbaar worden.
Supermarkten, leveranciers, producenten en transportbedrijven werken vaak met contracten en prijsafspraken.
Daardoor kan enige tijd zitten tussen het moment waarop een vervoerder hogere kosten maakt en het moment waarop consumenten daar iets van merken.
Volgens de supermarktsector kan die vertraging enkele maanden bedragen.
Een kostenstijging die nu plaatsvindt, kan dus pas later volledig in winkelprijzen worden verwerkt.
Transporteurs hebben dunne marges
Voor transportbedrijven zelf is de vrachtwagenheffing ondertussen een directe kostenpost.
Iedere kilometer die onder het systeem valt, kost geld.
Bij de invoering van de heffing op 1 juli lag het gemiddelde tarief volgens de aangeleverde cijfers rond de 19,1 cent per kilometer.
Vanwege de sterk gestegen dieselkosten besloot minister Vincent Karremans vervolgens een tijdelijke korting van 22,3 procent toe te passen.
Sinds 1 september komt het gemiddelde tarief daardoor uit op ongeveer 14,8 cent per kilometer.
Het ministerie schat dat de korting transportbedrijven gezamenlijk ongeveer 80 miljoen euro aan lasten scheelt.
Maar die verlichting is tijdelijk.
Vanaf 1 januari verandert de rekening opnieuw
De tijdelijke korting loopt volgens de huidige plannen op 31 december af.
Tegelijkertijd worden de reguliere tarieven vanaf 1 januari 2027 aangepast aan de inflatie.
Daardoor kan het bedrag dat transportbedrijven per kilometer betalen vanaf de jaarwisseling aanzienlijk hoger liggen dan tijdens de huidige kortingsperiode.
Voor een zware dieselvrachtwagen van meer dan 32 ton in Euro 6 zou het tarief volgens de aangeleverde cijfers bijvoorbeeld uitkomen op 20,6 cent per kilometer.
Het verschil met de huidige gemiddelde 14,8 cent lijkt per kilometer misschien beperkt, maar voor vrachtwagens die jaarlijks tienduizenden of zelfs meer kilometers over de betreffende wegen rijden, kunnen de extra kosten behoorlijk oplopen.
Wie gaat die rekening betalen?
Transportbedrijven hebben in principe verschillende mogelijkheden.
Ze kunnen de extra kosten volledig zelf opvangen, ze kunnen hun tarieven voor klanten verhogen of kiezen voor een combinatie van beide.
Volgens Transport en Logistiek Nederland (TLN) is de ruimte om nieuwe kosten volledig zelf te dragen echter beperkt.
TLN-voorzitter Elisabeth Post omschreef de marges in de transportsector eerder als „al jaren flinterdun”.
Wanneer bedrijven weinig winstmarge hebben, wordt het moeilijker om een nieuwe heffing langdurig zelf te betalen.
Dat vergroot de kans dat opdrachtgevers uiteindelijk hogere transporttarieven krijgen voorgeschoteld.
Transportsector heeft meer problemen
De vrachtwagenheffing is overigens niet de enige uitdaging voor de sector.
Ook hogere lonen, brandstofkosten en andere economische ontwikkelingen zetten transportbedrijven onder druk.
Volgens kredietverzekeraar Atradius nam het aantal faillissementen in de sector transport en opslag in de eerste negen maanden van 2026 met 17 procent toe.
Het zou onjuist zijn om die stijging volledig aan de vrachtwagenheffing toe te schrijven.
De heffing is slechts één van meerdere kostenfactoren waarmee bedrijven worden geconfronteerd.
Politiek stelt vragen
De gevolgen zijn inmiddels ook onderwerp van politieke discussie.
Kamerlid Hidde Heutink stelde minister Karremans vragen over onder meer de financiële gevolgen voor transportbedrijven en de mogelijke doorwerking naar consumenten.
De beslisnota van het ministerie werd opgesteld ter voorbereiding op de beantwoording daarvan.
Juist daarin staat expliciet beschreven dat hogere transportkosten in veel gevallen worden doorberekend en daardoor impact kunnen hebben op consumentenprijzen.
Tegelijkertijd benadrukt het ministerie dat het effect naar verwachting beperkt is.
Het grote vraagteken blijft de precieze omvang.
Wat betekent dit voor je boodschappen?
Voor consumenten is het daarom nog onmogelijk om te zeggen dat een boodschappenmandje door alleen de vrachtwagenheffing bijvoorbeeld enkele euro’s per week duurder wordt.
Daarvoor ontbreekt een actuele berekening.
Wel is het mechanisme duidelijk.
Transporteurs krijgen te maken met extra kosten. Die kunnen worden doorberekend aan producenten, groothandels en supermarkten. Vervolgens kunnen die bedrijven hun prijzen verhogen.
Omdat vrijwel ieder product op enig moment vervoerd moet worden, kan een kleine kostenstijging uiteindelijk over een groot aantal producten worden verdeeld.
Voor één pak melk, brood of een zak aardappelen zal het effect van alleen de vrachtwagenheffing waarschijnlijk moeilijk afzonderlijk zichtbaar zijn.
Maar de heffing komt bovenop allerlei andere kostenstijgingen.
Vanaf 2027 wordt het spannend
Vooral de jaarwisseling wordt daarom belangrijk.
Als de tijdelijke korting daadwerkelijk vervalt en de reguliere tarieven tegelijkertijd worden verhoogd, stijgen de kosten voor veel transportbedrijven.
De vraag is vervolgens hoeveel daarvan zij zelf kunnen opvangen en hoeveel wordt doorberekend.
Het kabinet erkent inmiddels dat hogere brandstofkosten en de vrachtwagenheffing „veelal impact” hebben op consumentenprijzen.
Daarmee staat vast dat de heffing kan doorwerken in de prijzen die Nederlanders uiteindelijk betalen.
Hoeveel duurder je wekelijkse boodschappen daardoor precies worden, blijft echter onbekend. Daarvoor ontbreekt vooralsnog een actuele berekening. Wel is duidelijk dat transporteurs vanaf januari opnieuw met hogere kilometerkosten rekening moeten houden — en een deel van die rekening kan uiteindelijk bij de consument terechtkomen.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.