Actueel
Klimaatverandering steeds gevaarlijker voor onze gezondheid: onderzoekers waarschuwen voor dit
Extreme hitte vormt wereldwijd een steeds groter gevaar voor de gezondheid. Jaarlijks 0verlijden gemiddeld ongeveer 540.000 mensen als gevolg van hitte die volgens onderzoekers samenhangt met klimaatverandering. In de tien jaar sinds het klimaatakkoord van Parijs is het aantal sterfgevallen door hoge temperaturen bovendien flink toegenomen. Dat blijkt uit een omvangrijk internationaal onderzoek dat is gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet.
De onderzoekers waarschuwen dat de gevolgen van klimaatverandering inmiddels veel verder gaan dan alleen stijgende temperaturen. Ook droogte, bosbranden, overstromingen, extreme regenval en de verspreiding van bepaalde infectieziekten vormen een steeds groter risico voor de volksgezondheid.
Volgens de onderzoekers is de situatie zo ernstig dat klimaatverandering als een wereldwijde gezondheidsnoodtoestand zou moeten worden behandeld.
Jaarlijks gemiddeld 540.000 hitted0den
Een van de opvallendste conclusies uit het onderzoek gaat over de gevolgen van extreme hitte.
Gemiddeld 0verlijden volgens de onderzoekers ieder jaar ongeveer 540.000 mensen door extreme hitte die verband houdt met klimaatverandering.
Vooral de ontwikkeling over een langere periode baart zorgen. Sinds het klimaatakkoord van Parijs, dat inmiddels tien jaar geleden werd gesloten, is het aantal sterfgevallen door hoge temperaturen aanzienlijk toegenomen.
De onderzoekers leggen daarbij een directe relatie met de uitstoot van broeikasgassen.
Zonder de door mensen veroorzaakte uitstoot zouden volgens hun berekeningen jaarlijks honderdduizenden levens kunnen worden gespaard.
Extreme hitte kan vooral gevaarlijk zijn voor kwetsbare groepen. Wanneer temperaturen langdurig zeer hoog blijven, wordt het voor het menselijk lichaam steeds moeilijker om voldoende af te koelen.
De toenemende hitte vormt daarmee niet alleen een klimaatprobleem, maar ook een steeds groter gezondheidsprobleem.
Airconditioning redt honderdduizenden levens
Opvallend is de belangrijke rol die airconditioning inmiddels speelt.
Airco’s worden regelmatig bekritiseerd vanwege hun energieverbruik, maar volgens het onderzoek beschermen ze tegelijkertijd een enorm aantal mensen tegen gevaarlijke hitte.
Zonder airconditioning zouden volgens de onderzoekers jaarlijks nog eens ongeveer 350.000 mensen extra 0verlijden aan de gevolgen van hoge temperaturen.
Dat laat zien hoe belangrijk verkoeling in extreem warme gebieden inmiddels is geworden.
Tegelijkertijd ontstaat daardoor een ingewikkeld probleem.
Airconditioning vraagt veel energie. Wanneer die energie wordt opgewekt met fossiele brandstoffen, leidt het gebruik van airco’s weer tot extra uitstoot van broeikasgassen.
Daardoor ontstaat een soort vicieuze cirkel: hogere temperaturen zorgen voor meer behoefte aan verkoeling, terwijl het energiegebruik dat daarvoor nodig is klimaatverandering juist verder kan versterken.
De onderzoekers wijzen daarmee op een belangrijke uitdaging voor de komende jaren: mensen beschermen tegen extreme hitte zonder tegelijkertijd het onderliggende klimaatprobleem verder te vergroten.
Hitte kost wereldwijd meer dan 1.000 miljard dollar
De gevolgen zijn niet alleen zichtbaar in sterftecijfers.
Extreme hitte veroorzaakt ook enorme economische schade.
Volgens het onderzoek heeft hitte de wereldeconomie inmiddels drie jaar achter elkaar meer dan 1.000 miljard dollar per jaar gekost.
Een belangrijke oorzaak daarvan is dat mensen bij zeer hoge temperaturen minder of helemaal niet kunnen werken.
Vooral fysiek zwaar werk kan onder extreme omstandigheden gevaarlijk worden. Denk bijvoorbeeld aan mensen die in de bouw, landbouw of andere sectoren grotendeels buiten werken.
Maar ook binnen kan hitte de productiviteit beïnvloeden wanneer gebouwen onvoldoende gekoeld kunnen worden.
De economische gevolgen zijn bovendien niet gelijk over de wereld verdeeld.
Zuidoost-Azië en Afrika zwaar geraakt
Vooral Zuidoost-Azië en Afrika worden volgens de onderzoekers hard getroffen.
In deze gebieden zijn grote groepen mensen voor hun inkomen afhankelijk van werk dat buiten wordt uitgevoerd. Tegelijkertijd zijn mogelijkheden zoals airconditioning en goed gekoelde werkplekken niet overal beschikbaar.
Daardoor kan extreme hitte rechtstreeks gevolgen hebben voor zowel de gezondheid als het inkomen van mensen.
Wanneer het gedurende een deel van de dag simpelweg te warm is om veilig te werken, worden minder uren gemaakt en daalt de economische productie.
Dat kan juist in landen die economisch kwetsbaarder zijn grote gevolgen hebben.
De onderzoekers benadrukken daarmee dat klimaatverandering niet overal dezelfde impact heeft. Gebieden die het minst goed in staat zijn zich tegen extreme temperaturen te beschermen, kunnen relatief zwaar worden geraakt.
Niet alleen extreme hitte vormt gevaar
Hoewel hitte een belangrijk onderdeel van het onderzoek vormt, waarschuwen de wetenschappers voor veel meer gevolgen van klimaatverandering.
Ook droogte komt vaker voor of kan ernstiger worden.
Langdurige droogte kan gevolgen hebben voor landbouw, voedselvoorziening en de beschikbaarheid van water.
Aan de andere kant kan klimaatverandering eveneens bijdragen aan hevige regenval en overstromingen.
Daarnaast worden bosbranden genoemd als een groeiend gezondheidsrisico. Niet alleen het vuur zelf vormt daarbij een gevaar. Ook rook en luchtvervuiling kunnen over grote afstanden gevolgen hebben voor mensen.
Klimaatverandering raakt de volksgezondheid daardoor op verschillende manieren tegelijk.
Infectieziekten kunnen zich verder verspreiden
Een ander aandachtspunt is de verspreiding van infectieziekten.
De onderzoekers noemen onder meer dengue en het westnijlvirus.
Veranderende temperaturen en weersomstandigheden kunnen invloed hebben op de gebieden waarin muggen en andere ziekteverspreiders kunnen 0verleven.
Daardoor kunnen ziekten opduiken of zich verder verspreiden in gebieden waar ze voorheen minder voorkwamen.
Ook op dat vlak gaat klimaatverandering dus verder dan alleen warmere zomers.
Het verandert omstandigheden die invloed hebben op ecosystemen, ziekteverspreiders en uiteindelijk de gezondheid van mensen.
‘Wereldwijde gezondheidsnoodtoestand’
De omvang van alle gevolgen samen zorgt ervoor dat onderzoekers oproepen tot meer actie.
Samen met de Wereldgezondheidsorganisatie willen zij dat klimaatverandering nadrukkelijk wordt behandeld als een wereldwijde gezondheidsnoodtoestand.
Daarmee willen ze duidelijk maken dat klimaatbeleid volgens hen niet alleen draait om natuur, energie of de temperatuur van de aarde.
Het gaat ook rechtstreeks om menselijke gezondheid.
De cijfers over hittegerelateerde sterfte maken volgens het onderzoek duidelijk hoe groot die gevolgen inmiddels zijn.
Steeds meer aanpassen aan hoge temperaturen
Tegelijkertijd zullen landen zich moeten voorbereiden op periodes van extreme hitte.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat er meer aandacht komt voor verkoeling en voor omstandigheden waarin mensen veilig kunnen werken.
De cijfers over airconditioning laten zien hoe groot het effect van verkoeling kan zijn. Volgens de onderzoekers zouden zonder airco jaarlijks ongeveer 350.000 extra mensen door hitte 0verlijden.
Maar de oplossing moet volgens de bredere conclusie van het onderzoek niet alleen bestaan uit steeds meer koelen.
Zolang de uitstoot van broeikasgassen hoog blijft, blijft namelijk ook het onderliggende probleem bestaan.
Tien jaar na klimaatakkoord blijft waarschuwing overeind
Tien jaar na het klimaatakkoord van Parijs is de boodschap van het internationale onderzoek dan ook weinig geruststellend.
Extreme hitte eist volgens de onderzoekers inmiddels jaarlijks gemiddeld ongeveer 540.000 levens die verband houden met klimaatverandering. Tegelijkertijd loopt de economische schade door hitte op tot meer dan 1.000 miljard dollar per jaar.
Daarbovenop komen de gezondheidsrisico’s van droogte, overstromingen, bosbranden en infectieziekten.
De onderzoekers zien klimaatverandering daarom steeds nadrukkelijker als een probleem voor de volksgezondheid.
En de gevolgen worden voor veel mensen steeds tastbaarder. Niet alleen in verre landen, maar ook in het dagelijks leven kunnen warme periodes invloed hebben op slapen, werken en andere activiteiten.
Merk jij zelf dat je tijdens warme dagen anders moet leven of werken dan vroeger? En wat doe jij om jezelf tijdens extreme hitte koel te houden?
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.