Actueel
Kabinet wil miljarden besparen en neemt ingrijpend besluit: dit gaat er veranderen
De Rijksoverheid staat voor een enorme afslankoperatie. Het kabinet wil dat er in 2035 ongeveer 25.000 minder rijksambtenaren werken dan nu. Daarmee moet de overheid niet alleen kleiner, maar ook een stuk goedkoper worden. Uiteindelijk wil het kabinet voor miljarden euro’s besparen.
Het gaat om een ingrijpende operatie, want momenteel werken er ruim 168.000 mensen bij het Rijk. Het verdwijnen van 25.000 arbeidsplaatsen zou dus betekenen dat een aanzienlijk deel van het huidige personeelsbestand verdwijnt.
Staatssecretaris Eric van der Burg, verantwoordelijk voor Slagvaardige Overheid, benadrukt daarbij dat simpelweg duizenden banen schrappen niet voldoende is. Als er minder ambtenaren komen, moet de overheid volgens hem ook minder ingewikkeld worden.
Dat kan uiteindelijk gevolgen hebben voor de manier waarop Nederlanders met de overheid te maken krijgen.
25.000 minder rijksambtenaren
De cijfers laten zien hoe sterk de Rijksoverheid de afgelopen jaren juist is gegroeid.
In 2021 werkten er volgens de genoemde cijfers ruim 139.000 rijksambtenaren. In 2025 waren dat er al meer dan 168.000.
Dat zijn bijna 30.000 extra medewerkers in enkele jaren tijd.
Het kabinet wil die ontwikkeling nu ombuigen.
In 2035 moeten er ongeveer 25.000 minder rijksambtenaren zijn dan op dit moment. Het gaat daarbij om medewerkers van ministeries en verschillende onderdelen van de Rijksoverheid.
Leraren, verpleegkundigen en bijvoorbeeld medewerkers van gemeenten vallen niet automatisch onder deze telling.
Kabinet wil miljarden besparen
Achter de afslankoperatie zit een forse financiële doelstelling.
Het kabinet wil uiteindelijk ongeveer 3,5 miljard euro besparen op de Rijksoverheid.
Minder personeel moet daar een belangrijke bijdrage aan leveren.
Maar eerdere kabinetten hebben vaker geprobeerd om het ambtelijke apparaat kleiner te maken. In de praktijk bleek dat lastig.
Nieuwe wetten, crises en extra overheidstaken zorgden er regelmatig voor dat er juist weer meer personeel nodig was.
Daarom wil Van der Burg het deze keer anders aanpakken.
Niet alleen minder mensen, maar ook minder werk
Volgens de staatssecretaris kan de overheid niet simpelweg tienduizenden arbeidsplaatsen laten verdwijnen terwijl alle bestaande werkzaamheden hetzelfde blijven.
Er moet dus ook worden gekeken naar wat ambtenaren dagelijks moeten uitvoeren.
Een belangrijke oorzaak van de hoeveelheid werk is volgens Van der Burg de complexiteit van Nederlandse wet- en regelgeving.
Nieuwe wetten bevatten regelmatig uitzonderingen voor bepaalde groepen, aparte voorwaarden, overgangsregelingen en andere bijzondere situaties.
Iedere extra uitzondering moet vervolgens worden uitgevoerd en gecontroleerd.
Dat kost tijd en dus ook personeel.
‘We moeten vaker nee zeggen’
Het kabinet wil daarom dat toekomstige wetgeving eenvoudiger wordt.
„Als kabinet moeten we in onze eigen wetsvoorstellen minder uitzonderingen voorstellen en we moeten vaker nee zeggen”, aldus Van der Burg.
Daarmee legt hij een deel van de verantwoordelijkheid bij de politiek zelf.
Wanneer Kamerleden of bewindspersonen voor allerlei specifieke situaties uitzonderingen in wetten opnemen, moeten ambtenaren die uitzonderingen uiteindelijk uitvoeren.
Door wetten eenvoudiger te maken, hoopt het kabinet met minder personeel toe te kunnen.
Minder adviescolleges
Ook buiten de ministeries zelf wordt gekeken naar mogelijkheden om te besparen.
Nederland telt volgens Van der Burg momenteel 176 adviescolleges. Dat zijn raden en commissies die de overheid adviseren over uiteenlopende onderwerpen.
Dat aantal moet omlaag.
Hoeveel adviescolleges uiteindelijk verdwijnen of worden samengevoegd, is nog niet bekend.
Ook wil het kabinet kritisch kijken naar het aantal onderzoeken waarin bestaande wetten worden geëvalueerd.
Dergelijke evaluaties kunnen veel tijd en geld kosten en leiden regelmatig tot opdrachten voor externe onderzoekers en adviesbureaus.
Door ook daar te schrappen, moet de hoeveelheid werk verder afnemen.
Wat merkt de burger hiervan?
Voor Nederlanders is vooral de vraag wat zo’n kleinere Rijksoverheid betekent voor de dienstverlening.
Het kabinet hoopt dat burgers uiteindelijk juist profiteren van eenvoudigere regels.
Wanneer er minder uitzonderingen en ingewikkelde voorwaarden bestaan, zou het bijvoorbeeld gemakkelijker kunnen worden om te bepalen of iemand ergens recht op heeft.
Aanvragen zouden daardoor in theorie eenvoudiger kunnen worden en ambtenaren zouden minder tijd kwijt kunnen zijn aan ingewikkelde beoordelingen.
Maar of dat in de praktijk daadwerkelijk zo uitpakt, zal moeten blijken.
Wanneer het personeelsbestand sneller krimpt dan de hoeveelheid werk, bestaat juist het risico dat bepaalde overheidsdiensten onder grotere druk komen te staan.
Het is daarom nog te vroeg om te stellen dat burgers door het plan automatisch langer moeten wachten op besluiten of minder persoonlijke hulp krijgen.
Komen er 25.000 ontslagen?
De aankondiging betekent ook niet dat binnenkort 25.000 ambtenaren tegelijk hun ontslagbrief ontvangen.
Het doel ligt pas in 2035.
Daardoor heeft de overheid meerdere jaren om het personeelsbestand te verkleinen.
Een deel van zo’n krimp kan bijvoorbeeld worden bereikt door natuurlijk verloop. Medewerkers gaan met pensioen, vinden ander werk of vertrekken om andere redenen en worden vervolgens niet altijd vervangen.
Ook kan het aantal nieuwe vacatures worden beperkt of kunnen functies worden samengevoegd.
Welke ministeries en diensten uiteindelijk het zwaarst worden geraakt, moet nog verder worden uitgewerkt.
Voor rijksambtenaren blijft daardoor voorlopig onzeker wat de plannen precies voor hun eigen functie betekenen.
Eerdere pogingen liepen anders
De grote uitdaging is dat eerdere pogingen om de overheid kleiner te maken lang niet altijd het gewenste resultaat opleverden.
Het aantal rijksambtenaren is de afgelopen jaren juist sterk toegenomen.
Daar waren verschillende redenen voor.
De overheid kreeg te maken met grote dossiers en crises waarvoor extra personeel nodig was. Tegelijkertijd kwamen er nieuwe wetten en regels bij die eveneens moesten worden uitgevoerd.
Daarnaast kan het schrappen van vaste medewerkers ertoe leiden dat werkzaamheden later extern worden ingekocht.
Wanneer vervolgens dure consultants of adviesbureaus nodig zijn om hetzelfde werk uit te voeren, kan een geplande besparing kleiner uitvallen dan verwacht.
Het kabinet wil daarom niet alleen naar het aantal medewerkers kijken, maar ook naar de onderliggende werkzaamheden.
Nederlandse regels moeten eenvoudiger
Dat maakt het verminderen van regels en uitzonderingen een belangrijk onderdeel van het plan.
De Nederlandse overheid werkt met talloze verschillende voorwaarden, inkomensgrenzen, uitzonderingen en overgangsregelingen.
Die zijn vaak ingevoerd om rekening te houden met bijzondere situaties.
Maar wanneer steeds meer uitzonderingen worden toegevoegd, kan een regeling uiteindelijk zo ingewikkeld worden dat zowel burgers als uitvoeringsorganisaties moeite hebben om haar te begrijpen.
Het kabinet wil daarom vaker kiezen voor eenvoud.
Dat kan de uitvoering goedkoper en sneller maken.
Daar zit echter ook een keerzijde aan.
Wanneer uitzonderingen verdwijnen, kunnen mensen die nu juist dankzij zo’n bijzondere regeling ergens voor in aanmerking komen hun voordeel verliezen.
Welke regelingen uiteindelijk worden aangepast, staat nog niet vast.
Grote operatie richting 2035
Het kabinet heeft zichzelf daarmee een ingewikkelde opdracht gegeven.
Het wil miljarden besparen, ongeveer 25.000 functies laten verdwijnen én tegelijkertijd voorkomen dat de dienstverlening van de overheid verslechtert.
Dat moet vooral lukken door niet alleen in het personeel te snijden, maar de overheid zelf eenvoudiger te organiseren.
De komende jaren moet duidelijk worden welke ministeries en diensten moeten krimpen, welke werkzaamheden kunnen verdwijnen en welke adviesorganen worden geschrapt of samengevoegd.
Voor burgers zal vooral belangrijk zijn of het kabinet erin slaagt om regels daadwerkelijk eenvoudiger te maken.
Het doel is duidelijk: in 2035 moeten er ongeveer 25.000 minder rijksambtenaren zijn en wil het kabinet miljarden besparen. Maar of Nederlanders daar vooral een eenvoudigere overheid van merken, of juist minder dienstverlening, hangt af van de manier waarop die enorme afslankoperatie de komende jaren wordt uitgevoerd.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.