Actueel
De oudste overlevende van de Holocaust in Israël is op 107-jarige leeftijd heengegaan
Yehuda Aharon Widawski, een van de oudste Holocaustoverlevenden van Israël, is op 107-jarige leeftijd 0verleden. Hij overleefde Auschwitz en dwangarbeid onder het naziregime, terwijl een groot deel van zijn familie tijdens de Holocaust werd verm00rd. Na de 00rlog maakte Widawski er zijn levenswerk van om de herinnering aan verdwenen Joodse gemeenschappen levend te houden. Hij hielp onder meer bij het identificeren en herstellen van duizenden Joodse graven in Polen.
Zijn 0verlijden betekent het wegvallen van opnieuw een directe getuige van een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis.
Widawski droeg zijn herinneringen zijn hele leven met zich mee. Toch stond zijn leven niet alleen in het teken van wat hem was aangedaan. Decennialang zette hij zich in om ervoor te zorgen dat de mensen en gemeenschappen die tijdens de Holocaust werden vernietigd niet uit de geschiedenis zouden verdwijnen.
Jeugd in Polen
Yehuda Aharon Widawski werd in 1919 geboren in het Poolse Turek.
Hij groeide op in een religieus Joods gezin. Als tiener verhuisde hij samen met zijn familie naar Łódź, waar het gezin actief was in de textielsector.
Aan dat leven kwam abrupt een einde toen nazi-Duitsland in 1939 Polen binnenviel.
De Joodse inwoners van Łódź werden gedwongen naar het getto van de stad te verhuizen. Ook Widawski en zijn familie werden daar opgesloten.
Het getto van Łódź zou uitgroeien tot een van de grootste getto’s die de nazi’s tijdens de Tweede Wereld00rlog in bezet Polen oprichtten.
Laatste transport naar Auschwitz
Op 29 augustus 1944 werd Widawski vanuit het getto gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau.
Het was het laatste transport vanuit het getto van Łódź naar het vernietigingskamp.
Voor zijn familie had de deportatie verwoestende gevolgen.
Zijn ouders, Abraham en Dobrish-Leah, werden in Auschwitz verm00rd. Ook zijn oudere broer Gabriel kwam daar om het leven.
Andere familieleden werden naar verschillende kampen gedeporteerd. Zijn broer Chaim Moshe werd later verm00rd in Buchenwald en zijn zus Yocheved kwam om in Stutthof.
Van de familie overleefden Yehuda en zijn broer Yehoshua de selectie in Auschwitz.
Gedwongen werken voor de nazi’s
De twee broers werden uiteindelijk overgebracht naar het dwangarbeidskamp Friedland, in de omgeving van Breslau.
Daar moesten gevangenen onder zware omstandigheden werken aan de productie van vliegtuigonderdelen voor de Duitse 00rlogsindustrie.
Widawski vertelde jaren later een opmerkelijk verhaal over zijn aankomst.
Toen de gevangenen naar hun beroep werden gevraagd, zouden velen hebben beweerd dat ze ingenieur of fabrieksarbeider waren. Ze hoopten daarmee hun kansen om geselecteerd te worden voor arbeid — en daarmee hun overlevingskansen — te vergroten.
Widawski besloot juist de waarheid te vertellen.
„Ik was ervan overtuigd dat eerlijkheid me het leven zou kosten”, herinnerde hij zich later in een interview.
Tot zijn verbazing reageerde een Duitse opzichter anders dan hij had verwacht. De man zou de andere gevangenen leugenaars hebben genoemd en Widawski als enige eerlijke man hebben aangewezen.
Hij kreeg vervolgens een dubbele portie warm eten.
Probeerde medegevangenen te beschermen
Tijdens zijn gevangenschap kreeg Widawski geleidelijk een informele leidersrol onder andere gevangenen.
Toen de Duitsers de productiequota verhoogden, bedacht hij volgens zijn latere getuigenis een manier om reeds geproduceerde vliegtuigvleugels achter te houden.
Wanneer de groep op een later moment niet aan de opgelegde productie kon voldoen, konden de verborgen onderdelen worden ingezet om het tekort aan te vullen.
Op die manier probeerde hij te voorkomen dat gevangenen vanwege tegenvallende productie werden gestraft.
De omstandigheden waaronder ze moesten werken, waren ondertussen bijzonder zwaar.
„Elke dag liepen we negen kilometer heen en negen kilometer terug”, vertelde Widawski later. „Het was verschrikkelijk, maar we hielden vast aan de hoop dat we het zouden doorstaan.”
Bevrijd in mei 1945
Die bevrijding kwam uiteindelijk op 9 mei 1945.
Sovjettroepen bereikten het kamp en Widawski kreeg zijn vrijheid terug.
Maar het leven dat hij voor de 00rlog had gekend, bestond nauwelijks meer.
Zijn ouders, broers, zus en talloze andere familieleden en bekenden waren verm00rd. Ook de Joodse gemeenschappen waarin hij was opgegroeid, waren grotendeels vernietigd.
Na de 00rlog keerde Widawski terug naar Łódź.
Daar trouwde hij met Dobrish Wassercug en probeerde hij een nieuw bestaan op te bouwen. Hun zoon Avraham werd nog in Polen geboren.
Nieuw leven in Israël
In 1950 emigreerde het gezin naar Israël.
Ze vestigden zich in Tel Aviv, waar later hun dochter Leah werd geboren.
Widawski bouwde daar verder aan zijn leven, maar vergat zijn Poolse verleden en de verm00rd leden van zijn familie nooit.
Bijna dertig jaar na zijn emigratie besloot hij terug te keren naar Polen.
In 1978 reisde hij voor het eerst sinds zijn vertrek opnieuw naar het land waar hij was geboren.
Aanvankelijk had die reis een heel persoonlijk doel: hij wilde het graf van zijn grootmoeder terugvinden.
Wat hij tijdens die zoektocht aantrof, zou uiteindelijk een groot deel van de rest van zijn leven bepalen.
Joodse begraafplaatsen zwaar verwaarloosd
Veel Joodse begraafplaatsen in Polen bleken beschadigd of ernstig verwaarloosd.
De gemeenschappen die er voor de 00rlog hadden geleefd, waren tijdens de Holocaust grotendeels vernietigd. Daardoor waren er op veel plaatsen nauwelijks mensen overgebleven die de begraafplaatsen konden onderhouden.
Widawski besloot zich daarvoor in te zetten.
Op de Joodse begraafplaats van Łódź gebruikte hij historische documenten om graven te identificeren.
Door de jaren heen hielp hij bij het terugvinden en herstellen van meer dan 3.000 graven.
Daar bleef het niet bij.
Hij reisde regelmatig door Polen om Joodse begraafplaatsen en andere herdenkingsplekken op te sporen en te helpen behouden.
Wat begon als de zoektocht naar het graf van zijn eigen grootmoeder, veranderde daarmee in een levenslange missie.
Bijzondere erkenning in Israël
Zijn inzet bleef niet onopgemerkt.
In 2012 kreeg Widawski een bijzondere eer. Hij werd geselecteerd om tijdens de officiële Holocaustherdenking bij Yad Vashem een fakkel aan te steken.
Daarmee kreeg zijn persoonlijke verhaal ook een nationale betekenis.
Hij vertegenwoordigde niet alleen de mensen die de kampen hadden overleefd, maar ook de generaties die zich na de 00rlog inzetten om de herinnering aan de slachtoffers te bewaren.
Widawski sprak zelf regelmatig over de betekenis die zijn leven na de 00rlog voor hem had gekregen.
Toen hem werd gevraagd wat hij als zijn „wraak” op de nazi’s beschouwde, gaf hij een antwoord dat later veelvuldig werd aangehaald.
„Mijn wraak op de nazi’s is dat zij hebben verloren en dat wij de staat Israël hebben. We zijn vrij en sterk, en niemand zal ons ooit nog kunnen vernietigen.”
Terug naar Polen met zijn familie
In 2018 maakte Widawski opnieuw een bijzondere reis naar Polen.
Ditmaal ging hij niet alleen.
Maar liefst 31 familieleden reisden met hem mee om belangrijke plaatsen uit zijn levensverhaal te bezoeken.
De reis vormde een sterk contrast met de omstandigheden waaronder Widawski Polen tientallen jaren eerder had verlaten.
Een jaar later vierde hij zijn honderdste verjaardag, omringd door familie, vrienden en rabbijnen.
Uiteindelijk leefde Widawski lang genoeg om een vijfde generatie nakomelingen mee te maken.
Israëlische president staat stil bij zijn 0verlijden
Na zijn 0verlijden bracht de Israëlische president Isaac Herzog een eerbetoon aan Widawski.
Herzog herinnerde zich onder meer een ontmoeting met hem toen de Holocaustoverlevende 104 jaar oud was.
De president vertelde hoe Widawski hem over zijn leven en zijn zoektocht naar het graf van zijn grootmoeder had verteld.
„Die zoektocht werd zijn levenswerk”, aldus Herzog.
Hij wees daarbij op de duizenden graven die dankzij het werk van Widawski konden worden geïdentificeerd en op zijn langdurige inzet voor het behoud van Joodse begraafplaatsen in Polen.
Volgens Herzog vormde het leven van Widawski een bijzonder bewijs van „de overwinning van het leven, de herdenking en de nationale wedergeboorte”.
Herinnering blijft bestaan
Met het 0verlijden van Yehuda Aharon Widawski verdwijnt opnieuw een persoonlijke getuige van de Holocaust.
Zijn nalatenschap bestaat echter uit veel meer dan alleen zijn eigen overlevingsverhaal.
De duizenden graven die hij hielp identificeren en herstellen geven namen en plaatsen terug aan mensen die door de nazi’s werden vervolgd en verm00rd.
Zijn eigen familie groeide ondertussen verder, tot meerdere generaties na hem.
Yehuda Aharon Widawski werd 107 jaar oud. Hij overleefde Auschwitz, verloor een groot deel van zijn familie en begon na de 00rlog opnieuw. Vervolgens besteedde hij tientallen jaren aan het bewaren van de herinnering aan anderen. Daarmee zorgde hij ervoor dat niet alleen zijn eigen verhaal, maar ook dat van duizenden anderen bewaard blijft voor toekomstige generaties.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.