Actueel
Viroloog Marion Koopmans waarschuwt iedereen: Nieuwe pandemie op komst
Experts waarschuwen voor toekomstige pandemieën: “De vraag is niet óf, maar wanneer”
De recente aandacht rondom het Hantavirusinfectie heeft bij veel mensen herinneringen opgeroepen aan de coronaperiode. Toch benadrukken virologen en onderzoekers dat de kans klein is dat het hantavirus uitgroeit tot een wereldwijde pandemie zoals COVID-19.
Dat betekent volgens experts echter niet dat de wereld veilig is voor toekomstige uitbraken. Wetenschappers waarschuwen juist dat nieuwe pandemieën vrijwel onvermijdelijk blijven — alleen is nog onbekend waar en wanneer die zullen ontstaan.
Hantavirus zorgt voor extra alertheid
Sinds de coronapandemie reageren mensen wereldwijd gevoeliger op berichten over nieuwe infectiez!ekten.
Ook het hantavirus kreeg daardoor veel aandacht in de media. Volgens experts komt dat mede doordat mensen sinds corona bewuster zijn geworden van de risico’s van virussen die van dieren op mensen kunnen overspringen.
Marion Koopmans van het Erasmus MC wijst erop dat er inderdaad overeenkomsten bestaan tussen verschillende virusuitbraken.
In beide gevallen gaat het bijvoorbeeld om z!ekteverwekkers die oorspronkelijk bij dieren voorkwamen.
Grote verschillen met corona
Toch benadrukken wetenschappers dat het hantavirus op belangrijke punten sterk verschilt van corona.
Volgens Marion Koopmans is vooral de besmettelijkheid veel lager dan bij COVID-19. Daardoor achten experts de kans op een wereldwijde uitbraak van het hantavirus klein.
“Corona verspreidde zich veel sneller van mens op mens,” leggen onderzoekers uit.
Toch vinden deskundigen het belangrijk om nieuwe virusuitbraken altijd serieus te nemen en nauwkeurig te monitoren.
Virusuitbraken komen vaker voor dan mensen denken
Volgens experts ontstaan wereldwijd regelmatig nieuwe virusuitbraken, al halen die meestal niet het internationale nieuws.
Veel virussen blijven beperkt tot kleine gebieden of verspreiden zich niet efficiënt tussen mensen.
Toch kunnen sommige z!ekteverwekkers zich onverwacht ontwikkelen tot grotere gezondheidsproblemen.
Vooral virussen die zich via de luchtwegen verspreiden, krijgen extra aandacht van onderzoekers.
Vogelgriep baart experts zorgen
Naast coronavirussen kijken wetenschappers momenteel vooral naar bepaalde varianten van Vogelgriep.
Vooral een variant die de afgelopen jaren wereldwijd onder wilde vogels circuleert, wordt nauwlettend gevolgd.
Er zijn inmiddels signalen dat sommige vogelgriepvarianten incidenteel kunnen overspringen op mensen.
Volgens experts is internationale monitoring daarom cruciaal om mogelijke risico’s vroegtijdig te herkennen.
Onderzoek naar dierz!ekten in Nederland
In Lelystad wordt bij Wageningen Bioveterinary Research al jarenlang onderzoek gedaan naar virussen bij dieren.
Wetenschappers proberen daar beter te begrijpen welke z!ekteverwekkers rondgaan en welke eigenschappen zij hebben.
Onderzoekers analyseren onder meer:
- hoe snel virussen zich verspreiden
- hoe z!ek mensen of dieren ervan worden
- of overdracht tussen dieren en mensen mogelijk is
Virussen van dier op mens blijven voorkomen
Volgens onderzoeker Barry Rockx komt overdracht van virussen van dieren naar mensen regelmatig voor.
In de meeste gevallen leidt dat niet tot ernstige z!ekte en verspreidt een virus zich niet verder tussen mensen.
Maar soms ontstaan uitzonderingen waarbij een virus zich beter weet aan te passen aan menselijke verspreiding.
Juist die uitzonderingen vormen volgens experts het grootste risico voor toekomstige pandemieën.
Vaccins en behandelingen in ontwikkeling
Door uitgebreid onderzoek hopen wetenschappers sneller vaccins en behandelingen te ontwikkelen tegen mogelijke toekomstige virusuitbraken.
Daarbij wordt gebruikgemaakt van geavanceerde technieken om genetische eigenschappen van virussen te analyseren.
Volgens onderzoekers helpt dat om sneller in te grijpen wanneer een gevaarlijk virus zich begint te verspreiden.
De afgelopen jaren werd bijvoorbeeld intensief onderzoek gedaan naar vaccins tegen vogelgriep bij pluimvee.
Voorbereiding blijft volgens experts essentieel
Zowel Marion Koopmans als Barry Rockx benadrukken dat voorbereiding op toekomstige pandemieën noodzakelijk blijft.
Volgens hen is het belangrijk dat landen investeren in monitoring, laboratoria, testcapaciteit en gezondheidsdiensten.
“Je moet voorbereid zijn voordat een uitbraak groot wordt,” waarschuwen experts.
Daarbij wordt vaak verwezen naar lessen uit de coronaperiode.
Nederland volgens experts nog niet volledig voorbereid
Volgens Marion Koopmans is Nederland momenteel nog onvoldoende voorbereid op een volgende grote uitbraak.
Ze wijst onder meer op druk op de gezondheidszorg, beperkte testcapaciteit en personeelstekorten bij gezondheidsdiensten zoals de GGD.
Hoewel de overheid opnieuw investeert in pandemische voorbereiding, vragen experts zich af of dat voldoende zal zijn voor toekomstige scenario’s.
Permanente waakzaamheid nodig
Volgens wetenschappers moet voorbereiding op infectiez!ekten niet alleen plaatsvinden tijdens grote uitbraken.
Ook in rustige periodes is structurele monitoring belangrijk om nieuwe risico’s snel te kunnen signaleren.
Koopmans vergelijkt dat met een permanente veiligheidsdienst die altijd klaar moet staan.
“Je hebt eigenlijk continu een soort brandweer nodig,” legt ze uit.
Geen reden voor paniek, wel voor alertheid
Experts benadrukken dat er op dit moment geen directe reden is voor paniek rondom het hantavirus of andere nieuwe uitbraken.
Wel vinden zij het belangrijk dat overheden, onderzoekers en gezondheidsdiensten wereldwijd alert blijven.
Door internationale samenwerking, snelle informatie-uitwisseling en onderzoek hopen wetenschappers toekomstige pandemieën sneller onder controle te krijgen dan in het verleden mogelijk was.
Wereld blijft kwetsbaar voor nieuwe uitbraken
De belangrijkste boodschap van experts blijft duidelijk: nieuwe virusuitbraken zullen blijven ontstaan.
Door klimaatverandering, wereldwijde reizen en contact tussen mens en dier ontstaan voortdurend nieuwe risico’s.
Volgens onderzoekers is de vraag daarom niet óf er ooit opnieuw een pandemie komt — maar wanneer de volgende grote uitbraak zich zal aandienen.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.