Actueel
Enorme klap voor mensen met een uitkering: DIT verandert er
Coalitieakkoord stuit op stevige kritiek: langer doorwerken, kortere WW en hogere zorgkosten
Nog voordat alle plannen officieel zijn ingevoerd, roept het nieuwe coalitieakkoord al forse weerstand op. Niet alleen vanwege de inhoud, maar ook vanwege de stapeling van maatregelen die veel Nederlanders direct in hun dagelijks leven zullen voelen. Zo wordt de WW-duur verkort, gaat de pensioenleeftijd omhoog en stijgen de zorgkosten, terwijl bezuinigingen in de sociale zekerheid eveneens op tafel liggen.
Het akkoord markeert een duidelijke koerswijziging en zet de toon voor een politiek beladen periode. Omdat het kabinet beschikt over slechts 66 zetels, zal het voor vrijwel ieder wetsvoorstel steun moeten zoeken bij andere partijen. Dat belooft een uitdagend traject te worden.
Een minderheidskabinet met grote plannen
De coalitie heeft ambitieuze hervormingen aangekondigd die de komende jaren stap voor stap moeten worden ingevoerd. Door het ontbreken van een Kamermeerderheid is de politieke speelruimte beperkt. Elk afzonderlijk plan zal langs de meetlat van de Tweede Kamer worden gelegd, waarbij compromissen onvermijdelijk lijken.
Juist dat maakt de situatie spannend: ingrijpende maatregelen zonder vaste meerderheid zorgen vrijwel altijd voor felle debatten, zowel in Den Haag als daarbuiten.
Zorg: hogere kosten en strenger pakket
Eigen risico omhoog
Een van de meest besproken onderdelen is de zorg. Het eigen risico gaat in 2027 omhoog naar 460 euro. Tegelijk wil het kabinet voorkomen dat mensen bij één behandeling meteen in financiële problemen komen. Daarom wordt een maximum van 150 euro per behandeling ingevoerd.
Toch vrezen critici dat de jaarlijkse verhoging vooral mensen met een lager inkomen raakt, omdat zij relatief vaker zorg nodig hebben.
Bezuinigingen in het basispakket
Verder wordt het basispakket strenger. Vrij verkrijgbare medicijnen worden niet langer vergoed en er moet circa 150 miljoen euro worden bespaard op geneesmiddelen. Ook verdwijnt huishoudelijke hulp uit de basisverzekering per 2029; gemeenten springen alleen nog bij wanneer het echt niet anders kan.
Voor wijkverpleging gaat bovendien een eigen bijdrage gelden voor iedereen, wat opnieuw leidt tot zorgen over toegankelijkheid van zorg.
Preventie en leefstijl
Tegenover de bezuinigingen staan investeringen in preventie. Zo trekt het kabinet 35 miljoen euro uit om de vaccinatiegraad te verhogen. Ook komt er een suikertaks op frisdranken. Daarnaast wordt de minimumleeftijd voor sigaretten en sekswerk verhoogd naar 21 jaar.
Uitkeringen en toeslagen: korter, lager en eenvoudiger
Kortere WW
Op de arbeidsmarkt verandert eveneens veel. Waar de WW-uitkering nu maximaal twee jaar duurt, wordt die periode teruggebracht naar één jaar. Het kabinet wil hiermee mensen sneller laten doorstromen naar nieuw werk.
Critici wijzen erop dat dit vooral risico’s oplevert voor mensen in sectoren waar herplaatsing lastiger is.
Pensioen en AOW
De AOW-leeftijd wordt vanaf 2033 gekoppeld aan de gemiddelde levensverwachting. Door mensen langer te laten doorwerken, verwacht het kabinet 2,7 miljard euro te besparen. Voor veel werknemers betekent dit dat zij pas op latere leeftijd recht krijgen op een AOW-uitkering.
Arbeidsongeschiktheid
Wie arbeidsongeschikt raakt, krijgt in de toekomst vaak een lagere uitkering. De maximale uitkering daalt met 20 procent. Ook verdwijnt de speciale, hogere uitkering voor volledig arbeidsongeschikten (IVA) voor nieuwe gevallen. Dat punt leidt tot veel zorgen bij belangenorganisaties.
Vereenvoudiging toeslagen
Wel wil het kabinet het toeslagenstelsel vereenvoudigen. Kinderbijslag en kindgebonden budget worden samengevoegd tot één vast bedrag per kind. Ook komt er bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders, via directe betaling aan kinderopvangorganisaties.
Daarnaast blijft er een aparte staatssecretaris verantwoordelijk voor het afhandelen van de toeslagenproblematiek, die nog altijd niet volledig is opgelost.
Asielbeleid: strenger, maar met spreiding
Op het gebied van asiel kiest het kabinet voor een strenger beleid. Bij een te hoge instroom kan een tijdelijke stop worden ingevoerd op asielprocedures, inclusief beperking van nareis voor mensen met subsidiaire bescherming, behalve in uitzonderlijke situaties.
De spreidingswet blijft bestaan, zodat asielzoekers eerlijk over gemeenten worden verdeeld. Ook komt er een asieltop, waarbij Nederland samen met andere EU-landen wil onderzoeken of aanvragen vaker buiten Europa kunnen worden afgehandeld.
Wonen: bouwen versnellen en hypotheekrenteaftrek blijft
Wonen krijgt de status van topprioriteit. De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan en de overdrachtsbelasting voor investeerders wordt verlaagd naar 7 procent. Het kabinet wil regels schrappen om de bouw te versnellen, met nadruk op betaalbare koop- en huurwoningen.
Sociale huur krijgt wel strengere voorwaarden, zoals een vermogenstoets en een jaarlijkse inkomenscheck. Tegelijk wordt het splitsen en optoppen van woningen eenvoudiger en wordt gedeeld wonen voor jongeren en ouderen gestimuleerd om eenzaamheid tegen te gaan.
Ook wordt permanent wonen op vakantieparken toegestaan en mogen woningcorporaties makkelijker sociale huurwoningen verkopen om nieuwbouw te financieren.
Overige opvallende maatregelen
Het coalitieakkoord bevat daarnaast een breed scala aan maatregelen:
-
Lelystad Airport opent voor defensie, vracht en vakantieverkeer (maximaal 10.000 vluchten)
-
Schiphol krijgt een harde limiet van 478.000 vliegbewegingen, met stillere nachten
-
Extra geld voor infrastructuur; de A27-verbreding bij Utrecht gaat niet door zoals gepland
-
Fatbikes krijgen een eigen categorie met minimumleeftijd en helmplicht
-
Alcoholslot in auto’s bij rijden onder invloed
-
Onderwijs krijgt 1,5 miljard euro extra, met verplichte stagevergoeding en gratis schoolfruit
-
Reclame voor online gokken wordt verboden
-
Minimumleeftijd voor sociale media wordt in EU-verband 15 jaar
Politieke reacties: felle kritiek vanuit de oppositie
De oppositie reageert scherp. Geert Wilders spreekt van een onacceptabele maatregel rond het eigen risico en stelt dat dit mensen treft voor wie zorg nu al moeilijk betaalbaar is.
Ook GroenLinks-PvdA spreekt van een harde koers die vooral kwetsbare groepen raakt. Lilian Marijnissen noemt de plannen klassieke bezuinigingen waarbij volgens haar de lasten oneerlijk worden verdeeld.
Een hobbelige route vooruit
De plannen uit het coalitieakkoord zijn omvangrijk en raken vrijwel alle domeinen van het dagelijks leven. Omdat het kabinet geen meerderheid heeft, zal het per voorstel steun moeten zoeken. Dat maakt de komende maanden politiek onzeker en maatschappelijk beladen.
Wat vaststaat: de discussie is nog maar net begonnen. De combinatie van hogere lasten, hervormingen en politieke verdeeldheid zorgt ervoor dat het akkoord de gemoederen voorlopig flink zal blijven bezighouden.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.