De eurobiljetten die miljoenen Europeanen dagelijks gebruiken, krijgen de komende jaren een compleet nieuw uiterlijk. De Europese Centrale Bank heeft tien ontwerpen geselecteerd die kans maken om op de volgende generatie bankbiljetten te verschijnen. Opvallend: inwoners van Europa mogen zelf hun mening geven. Wie invloed wil uitoefenen op het toekomstige uiterlijk van de euro, heeft daarvoor nog tot 21 september de tijd.

De Europese Centrale Bank (ECB) werkt al enkele jaren aan een nieuwe serie eurobankbiljetten.

Daarbij gaat het niet alleen om een moderner uiterlijk. De bankbiljetten moeten ook geschikt zijn voor toekomstige beveiligingstechnieken en tegelijkertijd iets uitstralen dat Europeanen uit verschillende landen met elkaar verbindt.

Inmiddels is het ontwerpproces in een belangrijke nieuwe fase beland.

Uit een groot aantal inzendingen zijn tien ontwerpen overgebleven.

Twee compleet verschillende thema’s

Voor de nieuwe bankbiljetten heeft de ECB twee mogelijke thema’s vastgesteld.

Het eerste thema is ‘Europese cultuur’.

Daarbij staat de culturele geschiedenis van Europa centraal en wordt gekeken naar elementen die de verschillende Europese landen en inwoners met elkaar verbinden.

Het tweede thema heet ‘rivieren en vogels’.

Daarmee kiest de ECB voor natuur die zich niet aan landsgrenzen houdt. Rivieren lopen door meerdere Europese landen en ook vogels trekken vrij over het continent.

Voor beide thema’s zijn verschillende ontwerpen gemaakt.

Uiteindelijk zal slechts één ontwerprichting de basis vormen voor de nieuwe generatie eurobankbiljetten.

Meer dan 1.200 ontwerpers meldden zich

De belangstelling voor de ontwerpwedstrijd was enorm.

Meer dan 1.200 grafisch ontwerpers uit heel Europa meldden zich aan om mee te dingen naar een plek op de toekomstige eurobiljetten.

Uit die grote groep werden uiteindelijk 25 deelnemers geselecteerd.

Zij kregen de mogelijkheid om hun ideeën verder uit te werken voor één of beide thema’s.

Daarna was het aan een gespecialiseerde jury om de inzendingen te beoordelen.

Jury kiest tien finalisten

De vakjury bestond uit 21 deskundigen met uiteenlopende achtergronden.

Niet alleen grafisch ontwerp en communicatie speelden een rol. Ook deskundigen op gebieden als geschiedenis en neurowetenschappen waren bij de beoordeling betrokken.

Uit alle voorstellen koos de jury uiteindelijk tien ontwerpen die doorgaan naar de volgende fase.

En daar komt het Europese publiek in beeld.

Sinds 23 juli kunnen inwoners de geselecteerde voorstellen bekijken en aangeven wat zij ervan vinden.

Europeanen mogen hun mening geven

De ECB heeft hiervoor een online enquête geopend.

Daarin kunnen deelnemers hun oordeel geven over de ontwerpen en aangeven welke voorstellen hen het meest aanspreken.

Wie wil deelnemen, moet dat uiterlijk 21 september doen.

Daarna sluit de publieke enquête.

De ECB baseert zich overigens niet uitsluitend op mensen die uit zichzelf besluiten de vragenlijst in te vullen.

Tegelijkertijd wordt namelijk een afzonderlijk onderzoek uitgevoerd onder een representatieve groep inwoners van het eurogebied.

Een onafhankelijk onderzoeksbureau stelt deze deelnemers dezelfde vragen.

Op die manier wil de ECB een breder beeld krijgen van hoe Europeanen naar de verschillende ontwerpen kijken.

Publiek bepaalt niet alleen de winnaar

Dat betekent niet dat simpelweg het ontwerp met de meeste stemmen automatisch op de nieuwe eurobiljetten verschijnt.

De resultaten van de publieke raadpleging vormen slechts één onderdeel van het selectieproces.

Ook het oordeel van deskundigen en uitgebreide technische beoordelingen spelen een belangrijke rol.

Uiteindelijk ligt de definitieve beslissing bij de Raad van Bestuur van de ECB.

Dat is logisch, want een bankbiljet moet aan veel meer eisen voldoen dan alleen aantrekkelijk zijn.

Veiligheid speelt belangrijke rol

Een ontwerp dat er op een beeldscherm prachtig uitziet, moet ook daadwerkelijk geschikt zijn om als bankbiljet geproduceerd te worden.

Daarbij spelen onder meer herkenbaarheid, duurzaamheid en veiligheid een belangrijke rol.

Bankbiljetten bevatten allerlei beveiligingskenmerken die vervalsing zo moeilijk mogelijk moeten maken.

Het uiteindelijke ontwerp moet ruimte bieden voor dergelijke technieken en tegelijkertijd goed herkenbaar blijven voor consumenten, winkeliers, banken en geldautomaten.

Ook toegankelijkheid speelt een rol. Verschillende biljetten moeten eenvoudig van elkaar te onderscheiden zijn.

Lagarde: meer dan alleen betaalmiddel

ECB-president Christine Lagarde benadrukt dat eurobankbiljetten volgens haar meer zijn dan stukjes papier waarmee kan worden betaald.

Ze ziet de biljetten ook als een zichtbaar symbool van Europa.

Vrijwel iedere inwoner van het eurogebied komt ermee in aanraking. Daardoor behoren bankbiljetten tot de meest tastbare Europese symbolen in het dagelijks leven.

Met de nieuwe ontwerpen wil de centrale bank daarom een uitstraling kiezen waarin Europeanen zich kunnen herkennen.

Wanneer komen de nieuwe eurobiljetten?

Wie verwacht binnenkort al met de vernieuwde biljetten te kunnen betalen, moet nog geduld hebben.

Het project bevindt zich momenteel nog in de ontwerpfase.

Eerst worden de reacties van het publiek verzameld en verwerkt. Vervolgens worden de ontwerpen verder beoordeeld en moet de ECB uiteindelijk een definitieve keuze maken.

Ook daarna zijn de nieuwe biljetten nog niet direct klaar.

Het gekozen ontwerp moet verder worden ontwikkeld en uitgebreid worden getest voordat grootschalige productie mogelijk is.

Pas daarna kan de daadwerkelijke introductie beginnen.

Het zal dus nog jaren duren voordat de nieuwe eurobiljetten op grote schaal in portemonnees terechtkomen.

Wat gebeurt er met je huidige eurobiljetten?

Voor consumenten is vooral belangrijk dat er op dit moment helemaal niets hoeft te gebeuren met bestaande bankbiljetten.

De huidige eurobiljetten blijven gewoon geldig.

De komst van een nieuwe serie betekent niet dat het geld dat nu in omloop is plotseling zijn waarde verliest of onmiddellijk moet worden ingewisseld.

Er is dus geen reden om contant geld vanwege de aangekondigde vernieuwing snel uit te geven.

Wanneer de nieuwe biljetten uiteindelijk worden ingevoerd, zal de ECB ruim van tevoren uitleggen hoe de overgang verloopt.

Overgang gebeurt geleidelijk

Ook bij eerdere vernieuwingen van eurobankbiljetten gebeurde de overgang niet van de ene op de andere dag.

Nieuwe biljetten komen geleidelijk in omloop, terwijl bestaande exemplaren nog lange tijd gebruikt kunnen worden.

Voorlopig is zo’n overgang bovendien nog helemaal niet aan de orde.

Eerst moet duidelijk worden welk ontwerp daadwerkelijk wordt gekozen.

Europeanen die daar zelf invloed op willen uitoefenen, kunnen nog tot en met 21 september hun mening geven over de tien geselecteerde voorstellen. Daarna gaat het selectieproces verder en komt langzaam maar zeker in beeld hoe de eurobiljetten van de toekomst eruit zullen zien.