Actueel
Weerplaza heeft slecht nieuws voor kerstavond: ”Dit hebben we lang niet gezien”
Vanaf morgen neemt Nederland afscheid van het zachte en relatief rustige weer dat de afgelopen weken zo vertrouwd aanvoelde. De atmosfeer maakt zich op voor een duidelijke omslag, met een krachtige oostenwind en een toestroom van veel koudere lucht. Volgens de verwachtingen van Weerplaza staat ons land aan de vooravond van de eerste echt winterse periode van dit seizoen. Opvallend detail: juist op kerstavond wordt het koudste moment verwacht, waardoor de feestdagen een uitgesproken winters karakter krijgen.
Een voelbare overgang
Meteoroloog Wouter Bernebeek van Weerplaza benadrukt dat de verandering niet alleen in cijfers te zien zal zijn, maar vooral ook gevoelsmatig merkbaar wordt. “Het weerbeeld lijkt in eerste instantie nog redelijk bekend,” legt hij uit. “Overdag liggen de temperaturen rond de zes graden en ’s nachts zakt het kwik richting het vriespunt. Dat zijn op zichzelf normale waarden voor eind december. Maar na de uitzonderlijk zachte periode die we achter de rug hebben, voelt dit meteen al een stuk frisser aan.”
Waar de afgelopen weken vooral werden gekenmerkt door milde luchtstromen vanuit het westen en zuidwesten, draait de wind nu resoluut naar het oosten. Dat betekent dat de luchtmassa’s die Nederland bereiken een heel andere oorsprong hebben. In plaats van zachte zeelucht krijgen we te maken met droge, continentale lucht die veel kouder aanvoelt.
Koude lucht uit het oosten
De echte winterprik komt echter niet meteen. Volgens Bernebeek is er momenteel boven Rusland een omvangrijk gebied met zeer koude lucht aanwezig, dat langzaam richting Europa beweegt. “Die koudebel bereikt eerst Finland en trekt vervolgens via Oost-Europa richting Polen,” vertelt hij. “Woensdagavond reikt de vorstgrens al tot over de oostelijke helft van Nederland. Dat is het moment waarop we spreken van een echte vorstinval.”
Hoewel het geen langdurige winterperiode lijkt te worden, zal de overgang behoorlijk abrupt zijn. “Na weken met temperaturen die soms ver boven normaal lagen, is het voor veel mensen even schakelen,” aldus Bernebeek. “Maar dit soort kou hoort eigenlijk gewoon bij de tijd van het jaar.”
Kerstavond als kantelpunt
Het meest opvallende moment van deze weersomslag valt precies samen met kerstavond en de daaropvolgende kerstnacht. Dan stroomt de koudste lucht ons land binnen. Een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië krijgt tijdens de kerstdagen steeds meer invloed op het weer in West-Europa, en dus ook in Nederland.
Dat hogedrukgebied zorgt voor heldere nachten en weinig bewolking, wat de afkoeling verder versterkt. “Op zowel de eerste als tweede kerstdag blijft de temperatuur waarschijnlijk het hele etmaal onder nul,” zegt Bernebeek. “Dat betekent dat we te maken krijgen met ijsdagen, iets wat we deze winter nog niet hebben gezien.”
IJs en gladheid
Met temperaturen die ook overdag onder het vriespunt blijven, neemt de kans op ijsvorming toe. Vooral op beschutte plekken, bruggen en viaducten kan het glad worden. Hoewel er weinig neerslag wordt verwacht, kan rijp of bevriezing van natte wegdelen toch voor verraderlijke omstandigheden zorgen.
Voor wie tijdens de feestdagen de weg op moet, is extra alertheid dus geen overbodige luxe. Ook schaatsliefhebbers kijken voorzichtig vooruit. De verwachting is echter dat de koude periode te kort duurt om grootschalig natuurijs van voldoende dikte te vormen. Toch kan lokaal, bijvoorbeeld op ondiepe sloten of plassen, al snel een dun laagje ijs ontstaan.
De oostenwind maakt het guur
Naast de lage temperaturen speelt vooral de wind een grote rol in hoe koud het aanvoelt. De oostenwind trekt tijdens de kerstdagen flink aan en kan het gevoel geven dat het veel kouder is dan de thermometer aangeeft. “Door de wind kan de gevoelstemperatuur dalen tot rond de min tien graden,” waarschuwt Bernebeek. “Vooral ’s nachts en in de vroege ochtenduren voelt het dan zeer koud en schraal aan.”
Aan de kust wordt de wind nog nadrukkelijker voelbaar. Daar kunnen windstoten snelheden bereiken tot ongeveer 70 kilometer per uur. In combinatie met de vorst zorgt dat voor een gure winterse beleving, zoals we die al langere tijd niet meer hebben meegemaakt.
Wennen na zachte weken
De afgelopen periode was uitzonderlijk mild voor de tijd van het jaar. Veel mensen hadden hun winterjas nauwelijks nodig en de echte winterse sfeer bleef uit. Juist daarom zal deze omslag extra opvallen. “Het zijn omstandigheden die we lange tijd niet hebben gezien,” zegt Bernebeek. “Dat maakt het des te opvallender wanneer het ineens wel gebeurt.”
Voor de natuur betekent de kou een pas op de plaats. Planten en dieren schakelen over op winterstand en ook in tuinen en parken verandert het beeld. Gras en bladeren krijgen een witte waas van rijp en in de vroege ochtend kan het landschap er bijna sprookjesachtig uitzien.
Hoe lang houdt het aan?
Hoewel de kou stevig is, lijkt het volgens de huidige berekeningen om een relatief korte winterprik te gaan. Na de kerstdagen is de kans groot dat de temperaturen weer langzaam oplopen. Of dat direct betekent dat het zachte weer terugkeert, is nog onzeker. Weermodellen laten verschillende scenario’s zien, variërend van een geleidelijke dooi tot het aanhouden van frisse omstandigheden.
Wat wel duidelijk is: de kerstdagen zelf krijgen een uitgesproken winters karakter. Voor veel mensen draagt dat bij aan de sfeer van de feestdagen. Een frisse wandeling, dampende adem in de kou en misschien zelfs wat ijs op sloten en vijvers — het zijn beelden die passen bij deze tijd van het jaar, maar die we de afgelopen winters niet vaak hebben gezien.
Vooruitblik
Voor nu is het vooral een kwestie van voorbereiden en aanpassen. Warme kleding, handschoenen en sjaals komen weer van pas, en ook in huis kan het nodig zijn om de verwarming iets hoger te zetten. De winter laat zich eindelijk zien, precies op het moment dat veel mensen samenkomen om kerst te vieren.
Of deze koude periode het begin is van een langere winter of slechts een korte onderbreking van het zachte weer, zal de tijd leren. Eén ding staat vast: Nederland maakt zich op voor een paar dagen waarin de winter eindelijk voelbaar aanwezig is.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.