De winter houdt Nederland stevig in zijn greep en lijkt voorlopig nog niet van plan los te laten. Na meerdere dagen met aanhoudende sneeuwval ligt er inmiddels in een brede zone van het midden tot het noorden lokaal tussen de 25 en zelfs 30 centimeter sneeuw. Zulke hoeveelheden zijn de afgelopen jaren zeldzaam geworden en zorgen voor een winterbeeld dat veel mensen alleen nog uit herinneringen kennen. Volgens de meest recente weerkaarten is dit bovendien nog niet het einde van het winterse hoofdstuk. Vrijdag ligt nieuwe sneeuw op de loer, vooral in het noorden, en daarna neemt de kans toe op een periode met uitgesproken kou.

Een zeldzaam winters decor

Dat er nu zoveel sneeuw ligt, is opvallend. In veel winters blijft Nederland steken bij een dun laagje dat na één of twee dagen weer verdwijnt. Deze keer is dat anders. De sneeuw heeft zich kunnen opstapelen en blijft liggen, mede door de lage temperaturen. Dat zorgt voor prachtige winterse taferelen, maar ook voor praktische uitdagingen in het dagelijks leven.

Wegen zijn lokaal moeilijk begaanbaar, fietspaden verdwijnen onder een witte laag en in open gebieden ontstaan al sneeuwduinen. Toch overheerst bij veel mensen ook verwondering: zo’n uitgesproken winterbeeld zien we niet vaak meer.

Donderdag: een korte adempauze

Na de intensiteit van de afgelopen dagen verloopt donderdag relatief rustig. Het weer bevindt zich als het ware tussen twee wintergolven in. In de ochtend trekken vanuit het westen nog enkele regenbuien het land binnen. Landinwaarts kunnen die buien tijdelijk overgaan in natte sneeuw, vooral waar de temperaturen laag genoeg blijven.

Later op de dag wordt het op veel plaatsen droog en ontstaat er ruimte voor wat rust in het weerbeeld. De temperatuur schommelt tussen 1 en 3 graden, wat betekent dat de bestaande sneeuwlaag grotendeels intact blijft. De wind is beperkt, waardoor donderdag voelt als een korte pauze voordat de winter opnieuw aantrekt.

Vrijdag wordt een sleuteldag

Vrijdag staat met rood omcirkeld op de weerkaarten. Een lagedrukgebied trekt over of langs Nederland en zal het weerbeeld sterk bepalen. Dit systeem verdiept zich voldoende om als storm te worden aangemerkt en draagt de naam Goretti. De exacte koers van deze storm is cruciaal, en volgens de laatste berekeningen ligt die dicht bij het midden van het land.

Juist die positie zorgt voor grote contrasten binnen Nederland. Kleine verschillen in afstand tot de kern van het lagedrukgebied kunnen grote gevolgen hebben voor neerslagsoort, windrichting en temperatuur.

Groot verschil tussen noord en zuid

De verwachting laat een duidelijke tweedeling zien. In het zuiden waait de wind uit de zuidwesthoek, wat zachtere lucht aanvoert. Daar valt de neerslag vooral in de vorm van regen. In het noorden draait de wind juist naar oost tot noordoost, waardoor koudere lucht wordt aangevoerd. In dat gebied valt de neerslag waarschijnlijk opnieuw als sneeuw.

Hierdoor kunnen de verschillen binnen relatief korte afstand groot zijn. Terwijl het in het zuiden nat en guur is, kan het noorden opnieuw veranderen in een winters sneeuwlandschap.

 

 

Sneeuw en wind: een lastige combinatie

Bij lagedrukgebieden is de windverdeling complex. Dicht bij de kern is de wind vaak minder sterk, terwijl iets verder weg juist zware windstoten kunnen voorkomen. Dat maakt de verwachting lastig. Toch tekent zich een scenario af waarin het noorden vrijdag opnieuw een verse sneeuwlaag krijgt. Lokaal kan dat oplopen tot ongeveer 15 centimeter extra sneeuw.

In combinatie met stevige wind neemt de kans op sneeuwjacht toe. Losse sneeuw wordt dan door de wind voortgejaagd, wat het zicht plots sterk kan verminderen. Wegen kunnen snel dichtwaaien, vooral in open gebieden en op dijken.

Waarschuwingen blijven mogelijk

Zowel in het uiterste noorden als in het uiterste zuiden zijn zware windstoten mogelijk. In combinatie met sneeuw of natte neerslag kan dat voor gevaarlijke situaties zorgen. Het is dan ook niet uitgesloten dat het KNMI de waarschuwingen verder opschaalt. Een code oranje of zelfs rood behoort tot de mogelijkheden als de situatie verslechtert.

Tegelijk blijft alles afhankelijk van de exacte koers van storm Goretti. Een kleine verschuiving kan de sneeuwgrens tientallen kilometers verplaatsen, met grote gevolgen voor de impact per regio.

Na vrijdag: oostelijke stroming en kou

Na de passage van Goretti blijft het lagedrukgebied nog enige tijd in de buurt. Daardoor kan neerslag in de loop van vrijdag en in de nacht naar zaterdag op meer plaatsen in sneeuw overgaan. Vervolgens trekt het systeem richting Duitsland. Volgens de huidige verwachtingen komt die koers iets zuidelijk uit, waardoor bij ons de wind uit oostelijke richtingen gaat waaien.

Ten oosten van Nederland ligt al geruime tijd zeer koude lucht opgeslagen. Zodra die lucht vrij spel krijgt, stroomt ze richting ons land. Zaterdag blijft de temperatuur op veel plaatsen onder het vriespunt. Door de wind en de aanwezige sneeuw voelt het bovendien extra koud aan.

Strenge nachten in aantocht

In de nacht van zaterdag op zondag kan het op grote schaal tot matige vorst komen. Minima rond -5 graden lijken haalbaar, met regionaal zelfs waarden tot rond -10 graden. Dat zijn temperaturen die passen bij een klassieke winter en die de sneeuwlaag goed conserveren.

Zondag zelf belooft een echte winterdag te worden. De middagtemperaturen blijven waarschijnlijk steken tussen -1 en -5 graden. Met sneeuw op de grond levert dat een winters beeld op dat doet denken aan vroegere winters.

Blijft de vorst aanhouden?

Vanaf het begin van volgende week wordt de verwachting onzeker. Nederland komt dan precies op de grens te liggen tussen koude continentale lucht in het oosten en zachtere oceaanlucht vanuit het westen. Kleine verschuivingen in druksystemen kunnen dan grote gevolgen hebben voor het weerbeeld.

Dat is duidelijk zichtbaar in de grote spreiding van de weermodellen. Sommige berekeningen laten aanhoudende vorst zien, terwijl andere sneller richting dooi gaan.

Lessen uit het verleden

Ervaringen uit het verleden tonen aan dat zachte lucht na een sneeuwrijke periode vaak moeite heeft om snel terrein te winnen. De sneeuw zorgt voor afkoeling van de onderste luchtlagen. In februari 2021 lukte het oceaandepressies na een sneeuwstorm ook niet om direct door te breken, wat toen resulteerde in meerdere ijsdagen.

Of zo’n scenario zich nu herhaalt, is nog onzeker. Wel valt op dat de gemiddelde verwachting de afgelopen dagen steeds kouder is geworden. De vorst die dit weekend waarschijnlijk wordt bereikt, was eerder nauwelijks zichtbaar in de berekeningen.

Winter nog lang niet beslist

Ook voor volgende week blijven meerdere scenario’s temperaturen rond of onder het vriespunt tonen. Dat betekent dat de winter voorlopig allesbehalve beslist is. De komende dagen worden bepalend voor het verdere verloop.

Of Nederland zich kan opmaken voor een langere winterperiode of dat de dooi uiteindelijk toch doorzet, zal snel duidelijk worden. Eén ding staat vast: deze winter heeft zich al stevig laten gelden en is nog niet uitgespeeld.