Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwt in een nieuwe risicoscan voor verschillende ontwikkelingen die de volksgezondheid in Nederland de komende jaren onder druk kunnen zetten. Volgens deskundigen nemen meerdere risico’s tegelijkertijd toe, waardoor de kans op nieuwe gezondheidscrises groeit.

In het rapport wijzen experts onder meer op de afnemende internationale samenwerking bij de bestrijding van infectieziekten, de dalende vaccinatiebereidheid en de gevolgen van klimaatverandering. Ook waarschuwen zij dat een nieuwe pandemie in de toekomst niet kan worden uitgesloten.

Wereldwijde samenwerking onder druk

Een van de grootste zorgen die in het rapport wordt genoemd, is de verminderde slagkracht van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Volgens de geraadpleegde experts kan een sterke internationale samenwerking juist van groot belang zijn bij het vroegtijdig signaleren en bestrijden van uitbraken van infectieziekten.

Wanneer landen minder intensief samenwerken of informatie minder snel delen, kan dat volgens deskundigen gevolgen hebben voor de snelheid waarmee nieuwe gezondheidsdreigingen worden aangepakt.

 

 

Daling vaccinatiegraad baart zorgen

Daarnaast maken experts zich zorgen over de afnemende bereidheid om vaccinaties te halen. In verschillende landen daalt de vaccinatiegraad, waardoor infectieziekten zich gemakkelijker kunnen verspreiden.

Volgens het RIVM is een hoge vaccinatiegraad belangrijk om kwetsbare groepen te beschermen en uitbraken zoveel mogelijk te voorkomen. Wanneer minder mensen zich laten vaccineren, neemt de kans op grotere verspreiding van bepaalde ziekten toe.

Klimaat en milieu spelen steeds grotere rol

Naast infectieziekten wijst het RIVM ook op andere ontwikkelingen die de volksgezondheid kunnen beïnvloeden. Klimaatverandering, lucht- en milieuvervuiling en de toenemende antimicrobiële resistentie worden genoemd als belangrijke risico’s voor de komende jaren.

Vooral antimicrobiële resistentie baart wetenschappers zorgen. Daarbij worden bacteriën, virussen of schimmels steeds minder gevoelig voor medicijnen die nu nog effectief zijn. Daardoor kunnen infecties in de toekomst moeilijker te behandelen worden.

Volgens het RIVM kan dat grote gevolgen hebben wanneer zich opnieuw een ernstige infectieziekte verspreidt.

Nieuwe pandemie blijft reëel scenario

Onderzoekers benadrukken dat de coronapandemie waarschijnlijk niet de laatste wereldwijde uitbraak is geweest. Binnen de wetenschap bestaat al langer de verwachting dat er in de toekomst opnieuw een pandemie zal ontstaan.

Onderzoeker Pramiti Parwani stelt dat de vraag volgens veel experts niet is óf er een nieuwe pandemie komt, maar wanneer.

Volgens haar maakt de sterk verbonden wereld van vandaag het mogelijk dat nieuwe ziekteverwekkers zich sneller over meerdere landen verspreiden dan vroeger het geval was.

 

 

Vogelgriep wordt nauwlettend gevolgd

Ook buiten Nederland blijven wetenschappers mogelijke pandemische dreigingen volgen. Voormalig WHO-hoofdwetenschapper Dr. Soumya Swaminathan noemde eerder het H5N1-vogelgriepvirus als een van de belangrijkste virussen die wereldwijd in de gaten worden gehouden.

Influenzavirussen behoren volgens haar al jarenlang tot de grootste potentiële pandemische risico’s. Ook coronavirussen blijven hoog op de lijst staan van ziekteverwekkers die zich mogelijk verder kunnen ontwikkelen.

H5N1 veroorzaakt vooral infecties bij vogels, maar in sommige gevallen raken ook zoogdieren en mensen besmet.

Waarom H5N1 extra aandacht krijgt

Volgens deskundigen wordt het virus nauwlettend gevolgd omdat influenzavirussen voortdurend kunnen veranderen. Wanneer een virus zich beter weet aan te passen aan zoogdieren, bestaat de mogelijkheid dat nieuwe mutaties ontstaan.

Dat betekent niet dat een pandemie onvermijdelijk is, maar wel dat gezondheidsorganisaties wereldwijd de ontwikkelingen scherp blijven monitoren.

Experts benadrukken dat juist vroege signalering, internationale samenwerking en goede voorbereiding belangrijk zijn om snel te kunnen handelen wanneer zich nieuwe infectieziekten aandienen.

Voorbereid blijven

Het RIVM benadrukt dat de risicoscan bedoeld is om mogelijke toekomstige ontwikkelingen in kaart te brengen en overheden te helpen zich tijdig voor te bereiden. Daarbij gaat het niet alleen om infectieziekten, maar ook om bredere uitdagingen zoals klimaatverandering, milieuvervuiling en de toenemende druk op de gezondheidszorg.

Volgens deskundigen blijft investeren in preventie, internationale samenwerking, wetenschappelijk onderzoek en een goed functionerende gezondheidszorg essentieel om toekomstige gezondheidscrises zo goed mogelijk het hoofd te kunnen bieden.