Actueel
Vreselijk nieuws voor Steffi Merci
Een reisvideo, dansvideo of persoonlijk verslag op sociale media kan voor kijkers aanvoelen alsof ze simpelweg meekijken in het leven van hun favoriete influencer. Toch kan achter zo’n ogenschijnlijk spontaan moment een commerciële samenwerking zitten. Precies daar ging het mis bij contentcreator Steffi Mercie. Via haar vennootschap Merciekes CommV krijgt ze een administratieve boete van 1.500 euro omdat reclame in vier onderzochte YouTube-video’s onvoldoende herkenbaar was gemaakt.
Voor de commerciële inhoud in de video’s ontving Mercie een financiële betaling en/of een ander voordeel of vergoeding. Volgens de beslissing voldeden de onderzochte video’s niet aan alle vereisten om voor kijkers voldoende duidelijk te maken dat sprake was van commerciële communicatie.
Daarmee wordt opnieuw duidelijk dat alleen een merk laten zien of taggen niet altijd voldoende is.
Vier YouTube-video’s onderzocht
De Vlaamse Regulator voor de Media onderzocht vier video’s op het YouTube-kanaal van Steffi Mercie.
Daaronder bevonden zich een video met een wereldkampioen, een verslag rond Justin Bieber op Coachella en twee afleveringen van haar dansformat die waren opgenomen in Zuid-Korea en Spanje.
Bij alle vier werd gekeken naar de manier waarop commerciële communicatie voor kijkers herkenbaar werd gemaakt.
De conclusie was dat geen enkele onderzochte video alle drie de vereiste aanduidingen bevatte.
Slechts twee van de vier video’s bevatten volgens de beslissing enige vermelding waaruit het commerciële karakter kon blijken.
Boete van 1.500 euro
De overtredingen leveren Merciekes CommV uiteindelijk een administratieve geldboete van 1.500 euro op.
Bij het bepalen van die sanctie speelde volgens de beslissing ook mee dat Mercie eerder al een waarschuwing had gekregen voor vergelijkbare inbreuken.
Mercie erkende dat de betreffende video’s niet correct als publiciteit waren aangeduid.
Ze liet bovendien weten er voortaan op toe te zien dat toekomstige afleveringen binnen het format vanaf het moment van publicatie correct worden gelabeld.
Reclame ziet er online heel anders uit
De zaak laat zien waarom reclame op sociale media soms moeilijker te herkennen is dan traditionele advertenties.
Bij een klassiek reclamespotje is voor vrijwel iedereen onmiddellijk duidelijk dat een bedrijf iets probeert te verkopen.
Bij influencers loopt commerciële inhoud veel gemakkelijker over in persoonlijke content.
Een merk kan bijvoorbeeld verschijnen tijdens een vakantie, hotelovernachting, uitstapje of alledaagse activiteit.
Voor de kijker voelt zo’n video misschien als een normaal kijkje in het leven van de maker, terwijl er tegelijkertijd een commerciële afspraak achter kan zitten.
Niet alleen betaling in geld telt mee
Een samenwerking hoeft bovendien niet altijd te betekenen dat een influencer rechtstreeks een geldbedrag ontvangt voor een bericht of video.
Ook andere voordelen kunnen relevant zijn.
Denk bijvoorbeeld aan een gratis product, een aangeboden verblijf, korting of inkomsten via een verkoop- of affiliatelink.
Wanneer een maker een merk of product onder de aandacht brengt en daar een voordeel voor ontvangt, kan sprake zijn van reclame die voor het publiek duidelijk herkenbaar moet zijn.
De algemene reclameregels gaan bovendien verder dan alleen samenwerkingen met externe merken. Ook promotie van een eigen product of merk kan onder commerciële communicatie vallen.
Dat betekent overigens niet dat bekend is welke specifieke vergoeding of welk voordeel Mercie bij ieder van de vier onderzochte video’s afzonderlijk heeft ontvangen.
Alleen een merk taggen is niet genoeg
Een belangrijk onderdeel van de beslissing gaat over de manier waarop reclame moet worden aangeduid.
Voor de onderzochte video’s moesten drie elementen samen aanwezig zijn.
Aan het begin van de beschrijving moest duidelijk het woord ‘advertentie’ of ‘publiciteit’ staan. Daarnaast moest de commerciële partner aan het begin worden getagd en moest ook de reclamefunctie van het platform geactiveerd zijn.
Alleen de naam van een merk vermelden is dus niet automatisch voldoende.
Een kijker weet door een merknaam immers nog niet noodzakelijk of de contentmaker daarvoor betaald wordt of een ander voordeel ontvangt.
Reclame moet onmiddellijk herkenbaar zijn
Het uitgangspunt is dat iemand die naar een video kijkt snel moet kunnen begrijpen dat er een commercieel belang meespeelt.
Een vermelding verstoppen tussen een lange reeks hashtags of helemaal onderaan een uitgebreide beschrijving kan daarom onvoldoende zijn.
De kijker moet niet eerst allerlei informatie hoeven uitpluizen om erachter te komen dat een merk voor de samenwerking heeft betaald of een ander voordeel heeft verstrekt.
Die transparantie geeft kijkers belangrijke context bij wat ze zien.
Waarom is die vermelding zo belangrijk?
Dat iemand betaald wordt voor een samenwerking betekent niet automatisch dat diegene niet oprecht enthousiast kan zijn over een product.
Beide zaken kunnen tegelijkertijd waar zijn.
Een influencer kan iets daadwerkelijk goed vinden en tegelijkertijd geld of een ander voordeel ontvangen om het onder de aandacht te brengen.
Voor de kijker is het vooral belangrijk om te weten dát er een commerciële relatie bestaat.
Met die informatie kan iemand vervolgens zelf bepalen hoeveel waarde hij of zij aan een aanbeveling hecht.
Boete zegt niet dat alle video’s reclame zijn
De beslissing over Steffi Mercie moet daarom ook niet breder worden gemaakt dan hij is.
De vastgestelde overtredingen hebben betrekking op vier specifiek onderzochte YouTube-video’s.
Daaruit volgt niet dat iedere video die Mercie maakt commerciële content is.
Evenmin betekent de boete dat de producten of merken die zij laat zien automatisch slecht zijn.
De overtreding gaat over iets anders: commerciële communicatie was in de onderzochte gevallen niet op de vereiste manier herkenbaar gemaakt.
Eerdere waarschuwing speelde mee
Dat Mercie eerder al was gewaarschuwd voor soortgelijke overtredingen, is een belangrijk onderdeel van de zaak.
Die voorgeschiedenis woog mee bij de uiteindelijke sanctie.
Het laat tegelijkertijd zien dat regels rond influencerreclame niet vrijblijvend zijn.
Contentmakers die inkomsten verdienen met sociale media moeten rekening houden met de regels die gelden wanneer commerciële belangen in hun video’s, foto’s of berichten voorkomen.
Dat geldt ook wanneer een samenwerking heel natuurlijk in de rest van de content is verwerkt.
Persoonlijke video kan tegelijkertijd reclame bevatten
Juist dat maakt influencerreclame bijzonder.
Een video hoeft niet óf persoonlijk óf commercieel te zijn.
Een vakantievlog kan een persoonlijk reisverslag bevatten en tegelijkertijd een betaalde hotelovernachting laten zien.
Een video over kleding kan voortkomen uit iemands persoonlijke stijl, terwijl een bepaald kledingstuk gratis door een merk beschikbaar is gesteld.
En een contentmaker kan enthousiast zijn over een product terwijl daar tegelijkertijd een commerciële samenwerking achter zit.
De reclamemarkering maakt voor de kijker duidelijk dat die tweede laag aanwezig is.
Kijk als consument verder dan het enthousiaste verhaal
Voor consumenten kan het daarom verstandig zijn om bij aanbevelingen op sociale media iets verder te kijken.
Wordt een bepaald merk opvallend uitgebreid genoemd? Kijk dan of er een advertentie- of publiciteitsvermelding aanwezig is en controleer eventueel de beschrijving van de video.
Dat betekent niet dat je iedere aanbeveling van een influencer moet wantrouwen.
Wel kan het verstandig zijn om bij een aankoop zelf prijzen te vergelijken, de verkoper te controleren en te bedenken of je het product ook zonder de enthousiaste aanbeveling zou willen kopen.
Een vertrouwd gezicht op sociale media kan immers invloed hebben op hoe aantrekkelijk een product lijkt.
Vermoeden van verborgen reclame
Wie vermoedt dat een influencer reclame maakt zonder dit voldoende duidelijk te vermelden, kan daar melding van maken bij de daarvoor bevoegde instanties.
Een melding betekent overigens niet automatisch dat een contentmaker een boete krijgt.
De situatie moet eerst worden onderzocht en beoordeeld.
Ook de zaak rond Steffi Mercie draait om concrete onderzochte video’s en de omstandigheden die daarbij zijn vastgesteld.
Kleine vermelding, belangrijk verschil
Voor influencers lijkt een woord als ‘advertentie’ of ‘publiciteit’ misschien slechts een klein onderdeel van een lange video.
Voor kijkers maakt het echter een wezenlijk verschil.
Het vertelt namelijk dat er naast het persoonlijke verhaal ook een zakelijk belang meespeelt.
In het geval van Steffi Mercie werd die commerciële communicatie bij vier onderzochte YouTube-video’s onvoldoende herkenbaar gemaakt. Omdat ze bovendien eerder al een waarschuwing had gekregen voor vergelijkbare inbreuken, volgt nu via haar vennootschap een administratieve boete van 1.500 euro.
De boodschap voor andere contentmakers is daarmee duidelijk: een commerciële samenwerking mag onderdeel zijn van persoonlijke content, maar voor het publiek moet wel herkenbaar blijven wanneer er reclame in beeld is.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.