Actueel
Viroloog Marion Koopmans waarschuwt iedereen: Nieuwe pandemie op komst
Experts waarschuwen voor toekomstige pandemieën: “De vraag is niet óf, maar wanneer”
De recente aandacht rondom het Hantavirusinfectie heeft bij veel mensen herinneringen opgeroepen aan de coronaperiode. Toch benadrukken virologen en onderzoekers dat de kans klein is dat het hantavirus uitgroeit tot een wereldwijde pandemie zoals COVID-19.
Dat betekent volgens experts echter niet dat de wereld veilig is voor toekomstige uitbraken. Wetenschappers waarschuwen juist dat nieuwe pandemieën vrijwel onvermijdelijk blijven — alleen is nog onbekend waar en wanneer die zullen ontstaan.
Hantavirus zorgt voor extra alertheid
Sinds de coronapandemie reageren mensen wereldwijd gevoeliger op berichten over nieuwe infectiez!ekten.
Ook het hantavirus kreeg daardoor veel aandacht in de media. Volgens experts komt dat mede doordat mensen sinds corona bewuster zijn geworden van de risico’s van virussen die van dieren op mensen kunnen overspringen.
Marion Koopmans van het Erasmus MC wijst erop dat er inderdaad overeenkomsten bestaan tussen verschillende virusuitbraken.
In beide gevallen gaat het bijvoorbeeld om z!ekteverwekkers die oorspronkelijk bij dieren voorkwamen.
Grote verschillen met corona
Toch benadrukken wetenschappers dat het hantavirus op belangrijke punten sterk verschilt van corona.
Volgens Marion Koopmans is vooral de besmettelijkheid veel lager dan bij COVID-19. Daardoor achten experts de kans op een wereldwijde uitbraak van het hantavirus klein.
“Corona verspreidde zich veel sneller van mens op mens,” leggen onderzoekers uit.
Toch vinden deskundigen het belangrijk om nieuwe virusuitbraken altijd serieus te nemen en nauwkeurig te monitoren.
Virusuitbraken komen vaker voor dan mensen denken
Volgens experts ontstaan wereldwijd regelmatig nieuwe virusuitbraken, al halen die meestal niet het internationale nieuws.
Veel virussen blijven beperkt tot kleine gebieden of verspreiden zich niet efficiënt tussen mensen.
Toch kunnen sommige z!ekteverwekkers zich onverwacht ontwikkelen tot grotere gezondheidsproblemen.
Vooral virussen die zich via de luchtwegen verspreiden, krijgen extra aandacht van onderzoekers.
Vogelgriep baart experts zorgen
Naast coronavirussen kijken wetenschappers momenteel vooral naar bepaalde varianten van Vogelgriep.
Vooral een variant die de afgelopen jaren wereldwijd onder wilde vogels circuleert, wordt nauwlettend gevolgd.
Er zijn inmiddels signalen dat sommige vogelgriepvarianten incidenteel kunnen overspringen op mensen.
Volgens experts is internationale monitoring daarom cruciaal om mogelijke risico’s vroegtijdig te herkennen.
Onderzoek naar dierz!ekten in Nederland
In Lelystad wordt bij Wageningen Bioveterinary Research al jarenlang onderzoek gedaan naar virussen bij dieren.
Wetenschappers proberen daar beter te begrijpen welke z!ekteverwekkers rondgaan en welke eigenschappen zij hebben.
Onderzoekers analyseren onder meer:
- hoe snel virussen zich verspreiden
- hoe z!ek mensen of dieren ervan worden
- of overdracht tussen dieren en mensen mogelijk is
Virussen van dier op mens blijven voorkomen
Volgens onderzoeker Barry Rockx komt overdracht van virussen van dieren naar mensen regelmatig voor.
In de meeste gevallen leidt dat niet tot ernstige z!ekte en verspreidt een virus zich niet verder tussen mensen.
Maar soms ontstaan uitzonderingen waarbij een virus zich beter weet aan te passen aan menselijke verspreiding.
Juist die uitzonderingen vormen volgens experts het grootste risico voor toekomstige pandemieën.
Vaccins en behandelingen in ontwikkeling
Door uitgebreid onderzoek hopen wetenschappers sneller vaccins en behandelingen te ontwikkelen tegen mogelijke toekomstige virusuitbraken.
Daarbij wordt gebruikgemaakt van geavanceerde technieken om genetische eigenschappen van virussen te analyseren.
Volgens onderzoekers helpt dat om sneller in te grijpen wanneer een gevaarlijk virus zich begint te verspreiden.
De afgelopen jaren werd bijvoorbeeld intensief onderzoek gedaan naar vaccins tegen vogelgriep bij pluimvee.
Voorbereiding blijft volgens experts essentieel
Zowel Marion Koopmans als Barry Rockx benadrukken dat voorbereiding op toekomstige pandemieën noodzakelijk blijft.
Volgens hen is het belangrijk dat landen investeren in monitoring, laboratoria, testcapaciteit en gezondheidsdiensten.
“Je moet voorbereid zijn voordat een uitbraak groot wordt,” waarschuwen experts.
Daarbij wordt vaak verwezen naar lessen uit de coronaperiode.
Nederland volgens experts nog niet volledig voorbereid
Volgens Marion Koopmans is Nederland momenteel nog onvoldoende voorbereid op een volgende grote uitbraak.
Ze wijst onder meer op druk op de gezondheidszorg, beperkte testcapaciteit en personeelstekorten bij gezondheidsdiensten zoals de GGD.
Hoewel de overheid opnieuw investeert in pandemische voorbereiding, vragen experts zich af of dat voldoende zal zijn voor toekomstige scenario’s.
Permanente waakzaamheid nodig
Volgens wetenschappers moet voorbereiding op infectiez!ekten niet alleen plaatsvinden tijdens grote uitbraken.
Ook in rustige periodes is structurele monitoring belangrijk om nieuwe risico’s snel te kunnen signaleren.
Koopmans vergelijkt dat met een permanente veiligheidsdienst die altijd klaar moet staan.
“Je hebt eigenlijk continu een soort brandweer nodig,” legt ze uit.
Geen reden voor paniek, wel voor alertheid
Experts benadrukken dat er op dit moment geen directe reden is voor paniek rondom het hantavirus of andere nieuwe uitbraken.
Wel vinden zij het belangrijk dat overheden, onderzoekers en gezondheidsdiensten wereldwijd alert blijven.
Door internationale samenwerking, snelle informatie-uitwisseling en onderzoek hopen wetenschappers toekomstige pandemieën sneller onder controle te krijgen dan in het verleden mogelijk was.
Wereld blijft kwetsbaar voor nieuwe uitbraken
De belangrijkste boodschap van experts blijft duidelijk: nieuwe virusuitbraken zullen blijven ontstaan.
Door klimaatverandering, wereldwijde reizen en contact tussen mens en dier ontstaan voortdurend nieuwe risico’s.
Volgens onderzoekers is de vraag daarom niet óf er ooit opnieuw een pandemie komt — maar wanneer de volgende grote uitbraak zich zal aandienen.
Actueel
Kabinet komt belofte niet na: Enorme klap voor werkende mensen
Teleurstelling over hogere reiskostenvergoeding: meeste werknemers merken niets van kabinetsmaatregel
Voor veel werknemers die dagelijks met de auto naar hun werk reizen, blijkt de aangekondigde verruiming van de reiskostenvergoeding voorlopig weinig verschil te maken. Hoewel het kabinet eerder liet weten dat werkgevers een hogere onbelaste kilometervergoeding mogen uitkeren, blijkt uit nieuw onderzoek dat slechts een klein deel van de werkenden daar daadwerkelijk iets van terugziet.
Belofte van extra ondersteuning
De afgelopen maanden zijn de kosten voor autorijden opnieuw flink opgelopen. Vooral de stijgende brandstofprijzen zorgen ervoor dat veel Nederlanders maandelijks meer kwijt zijn aan woon-werkverkeer.
Om werknemers tegemoet te komen, werd eerder aangekondigd dat werkgevers maximaal 25 cent per kilometer onbelast mogen vergoeden. Deze regeling zou bovendien met terugwerkende kracht gelden vanaf 1 januari van dit jaar.
Voor veel mensen leek dat een welkome steun in een periode waarin de kosten van levensonderhoud blijven stijgen.
Weinig werknemers merken verschil
Uit onderzoek van vakbond CNV onder ongeveer 1.800 leden blijkt echter dat de praktijk anders uitpakt dan velen hadden gehoopt.
Slechts vijf procent van de ondervraagde werknemers geeft aan daadwerkelijk een hogere reiskostenvergoeding te hebben ontvangen sinds de aangekondigde verruiming van de regeling.
Voor de overgrote meerderheid is er volgens het onderzoek niets veranderd aan de vergoeding die zij ontvangen voor hun woon-werkverkeer.
Zorgelijke ontwikkeling
Volgens CNV-bestuurder Jolanda van Zwieten is dat een zorgwekkende uitkomst.
Zij wijst erop dat veel werknemers steeds meer geld kwijt zijn aan brandstof en vervoer, terwijl hun vergoeding vaak achterblijft bij de werkelijke kosten.
Daarom pleit de vakbond voor aanvullende maatregelen om de stijgende lasten voor werkenden te beperken.
Een van de voorstellen is het verlagen van de accijns op brandstof, zodat automobilisten direct profiteren van lagere kosten aan de pomp.
Brandstofprijzen blijven stijgen
De zorgen zijn niet ongegrond. Verschillende economen en marktkenners verwachten dat de brandstofprijzen de komende periode verder kunnen oplopen.
Eerdere prognoses wezen erop dat benzineprijzen deze zomer mogelijk fors hoger uitvallen dan veel automobilisten gewend zijn.
Ook internationale energie-experts waarschuwen dat ontwikkelingen op de energiemarkt kunnen leiden tot extra prijsdruk.
Voor huishoudens die afhankelijk zijn van de auto kan dat een flinke impact hebben op het maandbudget.
Auto blijft onmisbaar voor veel werknemers
Volgens cijfers van CNV is de auto voor een groot deel van de Nederlandse beroepsbevolking nog altijd onmisbaar.
Vooral mensen buiten de grote steden hebben vaak beperkte alternatieven. Niet iedere werkplek is eenvoudig bereikbaar met het openbaar vervoer, terwijl thuiswerken lang niet in alle sectoren mogelijk is.
Daardoor zijn veel werknemers aangewezen op hun eigen vervoer om dagelijks op hun bestemming te komen.
Toenemende druk op huishoudbudget
De combinatie van hogere brandstofprijzen, stijgende vaste lasten en beperkte compensatie zorgt volgens belangenorganisaties voor toenemende druk op huishoudens.
Voor werknemers die dagelijks tientallen kilometers afleggen, kunnen de extra kosten op jaarbasis aanzienlijk oplopen.
Juist daarom werd de aangekondigde verruiming van de kilometervergoeding door velen gezien als een belangrijke stap om werkenden financieel te ondersteunen.
Onduidelijkheid bij werkgevers
Een mogelijke verklaring voor het beperkte effect is dat werkgevers weliswaar méér mogen vergoeden, maar daar niet toe verplicht zijn.
De regeling biedt ruimte voor een hogere vergoeding, maar legt geen verplichting op om die daadwerkelijk uit te keren.
Daardoor verschilt de situatie sterk per werkgever, sector of cao-afspraak.
Veel werknemers zijn daardoor afhankelijk van de keuzes die hun werkgever maakt.
Discussie over verdere maatregelen
Nu blijkt dat de hogere kilometervergoeding in de praktijk maar beperkt wordt toegepast, laait de discussie over aanvullende steunmaatregelen opnieuw op.
Vakbonden en belangenorganisaties vinden dat werkenden beter beschermd moeten worden tegen de gevolgen van stijgende vervoerskosten.
Vooral werknemers die dagelijks afhankelijk zijn van hun auto voelen volgens hen de financiële gevolgen direct in hun portemonnee.
Of het kabinet met nieuwe maatregelen komt, is op dit moment nog niet duidelijk.
Onzekerheid blijft bestaan
Voorlopig lijkt het erop dat veel werknemers zelf de stijgende kosten moeten blijven opvangen.
Hoewel de mogelijkheid voor een hogere reiskostenvergoeding officieel bestaat, blijkt uit het onderzoek dat slechts een klein deel van de werkenden daar daadwerkelijk voordeel van heeft.
Voor automobilisten die dagelijks naar hun werk rijden, blijft het daarom afwachten of er in de toekomst extra ondersteuning komt om de oplopende kosten te compenseren.