Actueel
Vanaf 12 augustus: nieuwe verplichting geldt voor alle supermarktklanten
Miljoenen Nederlanders kunnen de komende jaren veranderingen gaan merken in de supermarkt en bij online bestellingen. Nieuwe Europese regels moeten ervoor zorgen dat verpakkingen kleiner, lichter en beter recyclebaar worden. De maatregelen worden stapsgewijs ingevoerd en moeten vooral de enorme hoeveelheid verpakkingsafval binnen Europa terugdringen.
Europa wil hoeveelheid verpakkingsafval flink verminderen
Wie regelmatig boodschappen doet, kent het verschijnsel waarschijnlijk wel: een grote doos openen om vervolgens te ontdekken dat het daadwerkelijke product maar een klein gedeelte van de verpakking inneemt.
Als het aan de Europese Unie ligt, moet daar steeds vaker een einde aan komen.
Europa produceert namelijk enorme hoeveelheden verpakkingsafval. Volgens de Europese Commissie komt dat neer op bijna 190 kilo per inwoner per jaar. Zonder nieuwe maatregelen dreigt die hoeveelheid de komende jaren verder toe te nemen.
Daarom zijn nieuwe regels opgesteld die fabrikanten, supermarkten, importeurs en webwinkels dwingen kritischer te kijken naar de manier waarop producten worden verpakt.
Centraal daarin staat de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation, oftewel de PPWR.
Verpakkingen moeten kleiner en lichter
Een van de belangrijkste uitgangspunten van de nieuwe regelgeving is dat verpakkingen niet onnodig groot of zwaar mogen zijn.
Fabrikanten moeten hun verpakkingen zo ontwerpen dat er niet méér materiaal wordt gebruikt dan noodzakelijk is om het product veilig te verpakken.
Voor consumenten kan dat betekenen dat bepaalde producten in de toekomst in kleinere dozen, zakken en andere verpakkingen terechtkomen.
Het product zelf hoeft daardoor natuurlijk niet kleiner te worden. Het gaat juist om het terugdringen van overbodig verpakkingsmateriaal en lege ruimte rondom producten.
De bekende enorme doos met daarin een relatief klein artikel moet daardoor uiteindelijk steeds minder vaak voorkomen.
Ook webwinkels krijgen ermee te maken
Niet alleen de supermarkt krijgt te maken met veranderingen. Ook bij online bestellingen moet efficiënter worden verpakt.
Iedereen die regelmatig iets online koopt, heeft waarschijnlijk weleens een pakket ontvangen waarbij een klein artikel in een opvallend grote verzenddoos zat.
Juist die lege ruimte wil Europa aanpakken.
Voor transport- en verzendverpakkingen komen strengere eisen. Vanaf 2030 geldt volgens de regelgeving onder meer een maximale hoeveelheid loze ruimte van 50 procent voor bepaalde verpakkingen.
Daarmee moet niet alleen karton of ander verpakkingsmateriaal worden bespaard. Kleinere pakketten betekenen ook dat vrachtwagens en bestelwagens efficiënter kunnen worden gevuld.
Recycling wordt belangrijker
Een tweede belangrijk onderdeel van de plannen heeft betrekking op recycling.
Verpakkingen moeten steeds meer worden ontworpen met het oog op hergebruik van de gebruikte grondstoffen. Een verpakking die uit allerlei moeilijk van elkaar te scheiden materialen bestaat, kan recycling namelijk ingewikkelder maken.
Producenten zullen daarom bij het ontwerpen al rekening moeten houden met wat er met de verpakking gebeurt nadat de consument het product heeft gebruikt.
Het uiteindelijke doel is een systeem waarin veel meer materiaal opnieuw als grondstof kan worden ingezet.
Daarmee wil Europa minder afhankelijk worden van nieuwe grondstoffen en tegelijkertijd de hoeveelheid afval die wordt verbrand of op andere manieren verdwijnt verminderen.
Schadelijke stoffen verder beperkt
Ook de samenstelling van verpakkingen wordt aangepakt.
Voor bepaalde voedselverpakkingen worden bijvoorbeeld strengere beperkingen gesteld aan het gebruik van PFAS. Deze chemische stoffen kunnen zeer lang in het milieu aanwezig blijven.
Door het gebruik ervan terug te dringen, wil Europa zowel gezondheids- en milieurisico’s beperken als voorkomen dat schadelijke stoffen het recyclingproces bemoeilijken.
De nieuwe regels gaan daardoor veel verder dan alleen het formaat van een kartonnen doos.
Niet alles verandert meteen
Consumenten hoeven overigens niet te verwachten dat van de ene op de andere dag alle verpakkingen in Nederlandse supermarkten veranderen.
De verschillende onderdelen van de Europese regelgeving worden verspreid over meerdere jaren ingevoerd. Bedrijven krijgen daardoor tijd om verpakkingslijnen, materialen en ontwerpen aan te passen.
Een verandering die bijvoorbeeld nog langer op zich laat wachten, betreft uniforme Europese labels voor afvalscheiding.
Het idee is dat consumenten straks gemakkelijker kunnen zien in welke afvalstroom een verpakking thuishoort. Daarvoor moeten in Europa dezelfde herkenbare pictogrammen worden gebruikt.
De definitieve vormgeving daarvan moet echter nog verder worden uitgewerkt. De verwachting is dat dergelijke uniforme labels op zijn vroegst vanaf augustus 2028 verplicht worden.
Tot die tijd blijven consumenten vooral de bestaande nationale aanduidingen tegenkomen.
Producent krijgt meer verantwoordelijkheid
Voor fabrikanten en importeurs betekenen de maatregelen ondertussen behoorlijk wat werk.
Bedrijven moeten kunnen aantonen dat hun verpakkingen voldoen aan de Europese eisen. Daarbij wordt gekeken naar onder andere materiaalgebruik, recyclebaarheid en de hoeveelheid verpakking die noodzakelijk is.
Daarnaast blijven producenten financieel verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van verpakkingsafval in landen waar hun producten worden verkocht.
Het principe daarachter is duidelijk: degene die verpakkingen op de markt brengt, draagt ook verantwoordelijkheid voor wat er uiteindelijk met dat materiaal gebeurt.
Steeds meer gerecycled materiaal
De komende jaren worden ook de Europese ambities voor recycling verder aangescherpt.
Daardoor moet een steeds groter gedeelte van onder andere kunststof, aluminium en staal opnieuw worden verwerkt en als grondstof worden gebruikt.
Voor consumenten kan dat uiteindelijk zichtbaar worden aan de verpakkingen zelf. Ze kunnen eenvoudiger worden ontworpen, uit minder verschillende materialen bestaan en vaker gerecycled materiaal bevatten.
Daarnaast wil Europa sterker inzetten op herbruikbare oplossingen, waardoor bepaalde wegwerpverpakkingen geleidelijk minder gebruikelijk kunnen worden.
Wat merkt de Nederlandse consument?
Voor Nederlandse huishoudens verandert de manier waarop afval wordt weggegooid voorlopig niet plotseling.
De grootste veranderingen zullen waarschijnlijk geleidelijk zichtbaar worden tijdens het boodschappen doen of bij het openen van online bestellingen.
Denk aan compactere verpakkingen, minder lege ruimte in dozen, andere materialen en uiteindelijk duidelijkere informatie over recycling.
Het gaat dus niet om één enorme verandering die onmiddellijk zichtbaar is, maar om een reeks maatregelen die gedurende meerdere jaren worden ingevoerd.
De vertrouwde grote doos met opvallend weinig inhoud kan daardoor steeds meer uit het straatbeeld verdwijnen. Als de Europese plannen werken zoals bedoeld, houden consumenten uiteindelijk minder verpakkingsmateriaal over terwijl dezelfde producten gewoon in het schap blijven liggen.
Actueel
Soundos El Ahmadi gefileerd na totaal misplaatste grap
Soundos El Ahmadi heeft voor flinke beroering gezorgd met een bijzonder harde grap tijdens een optreden. De cabaretière maakte een vergelijking tussen een miskraam en de Belgische politicus Dries Van Langenhove. Toen een groot deel van het publiek nauwelijks reageerde, kwam Soundos met nóg een opmerking: volgens haar applaudisseerde slechts een derde van de zaal en zou de rest “extreemrechts” stemmen. Vooral die combinatie zorgt nu voor stevige kritiek.
Op sociale media wordt volop gediscussieerd over het fragment. Waar de een het verdedigt als scherpe cabarethumor, vinden anderen dat Soundos met de grap een grens overschrijdt.
“Smakeloos, smakelozer, Soundos”, klinkt het onder meer in de kritiek.
Soundos maakt harde grap over miskraam
De commotie draait om een fragment waarin Soundos eerst vertelt over haar eigen zwangerschappen.
“Ik ben één keer 39 weken zwanger geweest, één keer 33 weken en één keer 8 weken”, begint ze.
Vervolgens vertelt ze dat die laatste zwangerschap eindigde in een miskraam.
“Dit is toen helaas misgegaan. Ik kan jullie vertellen dat het echt verschrikkelijk was om mee te maken. Het heeft me heel erg overvallen.”
Tot dat moment lijkt het om een persoonlijk en serieus verhaal te gaan.
Daarna verandert de toon volledig.
Grap over Dries Van Langenhove
Soundos vervolgt haar verhaal met een bewust absurd en confronterend stuk.
“Wat heel veel mensen niet weten is dat als je miskraam in de toiletpot valt, dat je door moet spoelen, want als jij niet doorspoelt, kan zo’n miskraam nog door blijven leven.”
Vervolgens komt de clou.
“En zo is Dries Van Langenhove ontstaan. Sorry nog daarvoor!”
Daarmee richt Soundos haar grap rechtstreeks op de Belgische politicus Dries Van Langenhove.
De grap lijkt in de zaal echter niet de reactie op te leveren waarop ze mogelijk had gehoopt.
Publiek reageert verdeeld
In het fragment is volgens de aangeleverde beschrijving te merken dat een aanzienlijk deel van het publiek niet enthousiast reageert.
Soundos merkt dat zelf eveneens op.
In plaats van het moment voorbij te laten gaan, reageert ze op de zaal.
“Een derde applaudisseert, twee derde stemt extreemrechts.”
Ook die uitspraak valt vervolgens niet bij iedereen goed.
Critici wijzen erop dat er allerlei redenen kunnen zijn waarom iemand niet om een grap lacht en vinden dat Soundos de afwezige lach daarmee te gemakkelijk aan een politieke voorkeur koppelt.
‘Geef me je geld en ga naar huis’
Soundos maakt vervolgens duidelijk dat ze zich weinig aantrekt van mensen in de zaal die haar grap niet kunnen waarderen.
“Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis. Ik vind het allemaal prima.”
De opmerkingen leveren achteraf veel discussie op.
Daarbij gaat het niet alleen over de vraag of een miskraam geschikt materiaal is voor een grap.
Ook haar reactie op het publiek wordt bekritiseerd.
Want wanneer mensen niet lachen om een politieke grap, betekent dat uiteraard niet automatisch dat zij een bepaalde politieke overtuiging hebben.
Stevige kritiek op sociale media
Het fragment wordt inmiddels ook buiten de zaal besproken.
Mediacourant besteedt aandacht aan de ophef en deelt verschillende kritische reacties.
Bob Dijkgraaf reageert bijvoorbeeld op de manier waarop Soundos het zwijgende deel van het publiek benadert.
“Als je niet klapt moet je wel extreemrechts zijn. Dat je het gewoon totaal niet grappig vindt, is bij haar geen optie.”
Een andere criticus richt zich vooral op de kwaliteit van de grap.
“Ze probeert te choqueren, maar het komt niet over. Dat is geen kwestie van smaak, maar van vakmanschap. En dat vakmanschap ontbreekt.”
Dat zijn uiteraard persoonlijke beoordelingen van de betreffende reageerders, maar ze illustreren wel waarom het fragment zoveel discussie oproept.
Bezoeker herkent grap uit eerdere voorstelling
Een andere opvallende reactie komt volgens de aangeleverde informatie van Nicole Hartog.
Zij zegt de voorstelling van Soundos eerder te hebben bezocht in de Meervaart in Amsterdam.
Volgens haar gebruikte Soundos destijds vrijwel dezelfde grap, maar werd er toen een andere politieke naam genoemd.
“Ik heb deze voorstelling in de Meervaart gezien en toen was het Dilans naam die ze zei.”
Daarmee lijkt ze te verwijzen naar Dilan Yeşilgöz.
Dat is de herinnering van deze bezoeker; op basis van de aangeleverde informatie kan niet onafhankelijk worden vastgesteld hoe de grap tijdens dat specifieke eerdere optreden exact werd gebracht.
‘Ik kon er niet om lachen’
Nicole vertelt dat ze de grap ook tijdens die eerdere voorstelling niet kon waarderen.
“Ik kon er niet om lachen. Wat in- en inslecht om zo over een miskraam te praten. Respectloos ook naar de genoemde persoon toe.”
Juist het onderwerp maakt de grap voor sommige mensen extra gevoelig.
Een miskraam kan voor vrouwen en hun partners een ingrijpende en emotionele ervaring zijn. Soundos gebruikt in dit geval haar eigen ervaring als uitgangspunt voor zwarte humor en een politieke belediging.
Of dat binnen cabaret wel of niet te ver gaat, is uiteindelijk een kwestie waar het publiek verschillend over kan denken.
Soundos staat bekend om scherpe stijl
Dat Soundos El Ahmadi met haar uitspraken discussie oproept, is op zichzelf niet nieuw.
De cabaretière staat bekend om een directe en confronterende stijl waarbij ze gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaat.
Ook in televisieprogramma’s kan dat botsingen opleveren.
Zo ontstond eerder discussie na haar optreden in het Vlaamse programma De Afspraak, waar ze tegenover presentator Bart Schols zat.
In België is Soundos bovendien regelmatig op televisie te zien en heeft ze inmiddels een aanzienlijk publiek opgebouwd.
Humor of over de grens?
De nieuwe ophef draait uiteindelijk om een bekende discussie binnen cabaret: hoe ver mag een comedian gaan?
Soundos gebruikt een zeer persoonlijke en pijnlijke ervaring als basis voor een grove politieke grap. Dat sommige mensen daar niet om kunnen lachen, is duidelijk.
Tegelijkertijd hoort provoceren en het opzoeken van grenzen voor veel cabaretiers juist bij het genre.
De extra opmerking richting het publiek maakt het fragment in dit geval nog controversiëler. Door te suggereren dat de mensen die niet applaudisseren “extreemrechts” stemmen, verplaatst de discussie zich van de grap zelf naar de reactie van Soundos op haar publiek.
En juist daar lijken veel critici over te vallen.
Of Soundos zich iets aantrekt van alle commotie, valt nog te bezien. Tijdens haar optreden maakte ze in ieder geval duidelijk hoe ze tegenover mensen staat die haar humor niet waarderen: “Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis.”