Actueel
Slecht nieuws voor miljoenen gevaccineerden: dit ontdekten onderzoekers
Neusbescherming tegen corona zwakker bij AstraZeneca-vaccin: Gentse studie legt opvallende verschillen bloot
Lang werd aangenomen dat wie gevaccineerd was tegen het coronavirus ook voldoende beschermd zou zijn tegen besmetting. Maar een nieuwe studie van het Universitair Ziekenhuis Gent (UZ Gent) zet vraagtekens bij die veronderstelling. Onderzoekers ontdekten namelijk dat het AstraZeneca-vaccin beduidend minder antistoffen opwekt in de neus – de plek waar het coronavirus het lichaam meestal binnendringt – dan het Pfizer-vaccin. En dat verschil kan grote gevolgen hebben voor de bescherming tegen besmetting én verspreiding.
Waar het virus binnendringt: de neus als eerste verdedigingslinie
Het coronavirus komt in de meeste gevallen via de bovenste luchtwegen het lichaam binnen, en dan vooral via de neus. Het is daar dat je immuunsysteem de eerste kans krijgt om het virus af te weren, nog vóór het dieper in je lichaam doordringt.
Professor Philippe Gevaert, NKO-arts aan het UZ Gent, legt uit waarom deze lokale afweer zo cruciaal is: “Neutraliserende antistoffen in de neusslijmvliezen kunnen het virus meteen aanvallen. Als je daar een sterke afweer hebt, kun je een infectie al in de kiem smoren.”
Dat principe vormt het uitgangspunt van het nieuwe onderzoek: hoe goed beschermen vaccins op de plek waar het virus meestal als eerste toeslaat?
Pfizer zorgt voor aanzienlijk betere neusimmuniteit
In het onderzoek werd een vergelijking gemaakt tussen mensen die het mRNA-vaccin van Pfizer hadden gekregen en mensen die het vectorvaccin van AstraZeneca toegediend kregen. Het verschil was opvallend groot.
Van de mensen die met Pfizer waren gevaccineerd, ontwikkelde 96 procent neutraliserende antistoffen in de neus. Bij degenen die AstraZeneca kregen, was dat slechts 59 procent. De onderzoekers keken niet alleen naar hoeveel antistoffen er aanwezig waren, maar ook naar hun effectiviteit. En ook op dat vlak scoorde Pfizer beter.
“De antistoffen die ontstaan na een Pfizer-vaccinatie zijn effectiever in het neutraliseren van het spike-eiwit van het virus,” zegt prof. Gevaert. “Dat betekent dat ze beter in staat zijn om het virus al bij binnenkomst in de neus tegen te houden.”
Geen voordeel door eerdere besmetting
Je zou denken dat iemand die al een keer besmet is geweest met corona, en daarna gevaccineerd werd, automatisch beter beschermd is. Maar volgens dit onderzoek geldt dat niet voor de lokale afweer in de neus.
Zelfs bij mensen die zowel een natuurlijke infectie als een vaccinatie hadden doorgemaakt, bleek de hoeveelheid neusantistoffen niet significant hoger. “De enige factor die duidelijk verschil maakte, was het type vaccin,” stellen de onderzoekers vast.
Belang van neusimmuniteit bij nieuwe varianten
Met het oog op de voortdurende opkomst van nieuwe virusvarianten is de rol van lokale neusbescherming belangrijker dan ooit. Antilichamen in het bloed zijn cruciaal om ernstige ziekte te voorkomen, maar ze doen minder om een besmetting tegen te gaan. Daarvoor is lokale immuniteit in de neus essentieel.
“Als je de verspreiding van het virus écht wilt indammen, moet je voorkomen dat mensen überhaupt besmet raken – en daar begint het met antistoffen in de neus,” benadrukt Gevaert. “Dat is de barrière die als eerste in actie moet komen.”
Volgens het UZ Gent is het daarom noodzakelijk om het effect van vaccins op de slijmvliezen verder te bestuderen. Want hoewel vaccinaties over het algemeen nog steeds goed beschermen tegen ziekenhuisopname, kunnen ze in uiteenlopende mate bescherming bieden tegen de eerste infectie.
Wat betekent dit voor mensen die AstraZeneca kregen?
Ben je gevaccineerd met AstraZeneca? Dan is je algemene bescherming tegen ernstige ziekte hoogstwaarschijnlijk nog steeds goed. Maar wat de bescherming tegen besmetting betreft – vooral via de neus – lijk je iets minder goed af dan wie een mRNA-vaccin kreeg zoals Pfizer of Moderna.
Dat betekent niet dat je vaccin zinloos is. AstraZeneca redde wereldwijd miljoenen levens, zeker tijdens de eerste golven van de pandemie. Maar in termen van neusimmuniteit – het vermogen om het virus bij de voordeur al te stoppen – scoort het gewoon minder sterk.
Een mogelijke oplossing kan liggen in het overwegen van een booster met een ander type vaccin, bijvoorbeeld een mRNA-variant, dat aantoonbaar een betere neusrespons oproept. Zo’n boosterstrategie is al in verschillende landen aanbevolen voor mensen die initieel een vectorvaccin kregen.
Geen reden tot paniek, wél tot waakzaamheid
De bevindingen van de Gentse onderzoekers zijn belangrijk, maar ze betekenen niet dat mensen zich nu ineens zorgen hoeven te maken over hun vaccinstatus. Ze vormen vooral een oproep tot nuance: niet elk vaccin werkt op exact dezelfde manier, en bescherming is een complex samenspel van factoren.
Wie met AstraZeneca is gevaccineerd hoeft zich dus geen zorgen te maken over zijn gezondheid, maar mag er ook niet automatisch van uitgaan dat de kans op besmetting even laag is als bij anderen. Extra voorzorgsmaatregelen, zoals ventilatie, mondmaskers in drukke binnenruimtes of het op tijd nemen van een herhaalprik, blijven verstandig – zeker voor mensen met een zwakker immuunsysteem.
Wetenschap als kompas in veranderende tijden
De studie onderstreept hoe belangrijk het is om vaccinonderzoek te blijven voeren, ook nadat een pandemie lijkt af te nemen. Virussen evolueren, net als onze kennis. Dat betekent dat strategieën aangepast moeten worden aan nieuwe inzichten.
Het Gentse team roept beleidsmakers dan ook op om bij toekomstige vaccinaties niet alleen te kijken naar antistoffen in het bloed, maar ook expliciet naar de afweer in de slijmvliezen. Want precies daar begint de strijd tegen een virus.
“Meer onderzoek is nodig,” besluit prof. Gevaert. “Niet alleen om nieuwe varianten beter voor te blijven, maar ook om gerichter te kunnen vaccineren. Als we weten wat het beste beschermt aan de voordeur van ons lichaam, kunnen we pas echt slim beleid voeren.”
Samengevat:
-
Het AstraZeneca-vaccin wekt aanzienlijk minder antistoffen op in de neus dan het Pfizer-vaccin.
-
Lokale neusimmuniteit is cruciaal om besmetting en verspreiding van het virus te voorkomen.
-
Een eerdere infectie biedt géén extra bescherming op dat vlak.
-
Wie met AstraZeneca gevaccineerd is, doet er goed aan alert te blijven op boosters en aanvullende bescherming.
-
Verdere studies zijn noodzakelijk om de rol van neusimmuniteit in toekomstige vaccinatiestrategieën beter te begrijpen.
Of, zoals de onderzoekers het treffend verwoorden: je kunt een virus pas echt buitenhouden als de voordeur goed op slot zit.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.