Actueel
Pas op: oplichters slaan weer toe met nieuwe oplichtingstruc die je niet ziet aankomen
Steeds meer Nederlanders krijgen te maken met een nieuwe vorm van online oplichting die niet via e-mail of sms binnenkomt, maar rechtstreeks in hun digitale agenda verschijnt. Cybersecurity-experts waarschuwen voor zogenoemde kalenderphishing, waarbij oplichters misbruik maken van agenda-uitnodigingen om slachtoffers naar nepwebsites te lokken of persoonlijke gegevens buit te maken.
Omdat veel mensen hun agenda als een betrouwbare omgeving beschouwen, kan deze methode extra misleidend zijn.
Verdachte afspraak tussen je echte afspraken
Het begint vaak onschuldig. Je opent je agenda om een afspraak te controleren en ziet plotseling een gebeurtenis die je niet zelf hebt ingepland.
De titel kan bijvoorbeeld verwijzen naar een openstaande betaling, een verlopen abonnement of een beveiligingsmelding. In de afspraak staat vaak een link of een telefoonnummer met de oproep om direct actie te ondernemen.
Juist omdat de melding in de eigen agenda verschijnt, zijn sommige mensen eerder geneigd erop te vertrouwen dan op een verdachte e-mail.
Wat is kalenderphishing?
Kalenderphishing is een vorm van phishing waarbij criminelen gebruikmaken van digitale agenda-uitnodigingen.
Vaak worden deze uitnodigingen verzonden als een standaard kalenderbestand (.ics), dat door agenda-apps zoals Google Calendar, Outlook en Apple Agenda automatisch kan worden verwerkt.
Afhankelijk van de instellingen van de gebruiker kan zo’n uitnodiging direct in de agenda verschijnen, ook wanneer deze afkomstig is van een onbekende afzender.
Hoe komen oplichters aan je e-mailadres?
Voor deze vorm van oplichting hoeven criminelen geen toegang te hebben tot je agenda.
Vaak beschikken zij alleen over een e-mailadres. Dat kan afkomstig zijn uit eerdere datalekken, openbare websites, sociale media of adressenbestanden die online circuleren.
Met geautomatiseerde systemen versturen ze vervolgens duizenden agenda-uitnodigingen tegelijk in de hoop dat een deel van de ontvangers op de link klikt.
Zo proberen criminelen slachtoffers te misleiden
De nepafspraken bevatten meestal een korte, urgente boodschap.
Zo kan er worden beweerd dat een betaling is mislukt, een account wordt geblokkeerd of een abonnement binnenkort afloopt. Vervolgens wordt de ontvanger gevraagd op een link te klikken of contact op te nemen met een telefoonnummer.
Wie daarop ingaat, kan terechtkomen op een vervalste website waar persoonlijke gegevens, inloggegevens of betaalinformatie worden gevraagd.
In sommige gevallen proberen oplichters slachtoffers telefonisch over te halen om geld over te maken of software te installeren.
Waarom Google Calendar vaak wordt genoemd
Volgens cybersecurityspecialisten komt kalenderphishing relatief vaak voor bij gebruikers van Google Calendar.
Bij sommige accounts worden agenda-uitnodigingen automatisch toegevoegd, afhankelijk van de gekozen instellingen. Daardoor kunnen onbekende uitnodigingen ongemerkt tussen gewone afspraken verschijnen.
Ook gebruikers van Outlook en Apple Agenda kunnen echter met vergelijkbare phishingpogingen te maken krijgen.
Zo verklein je de kans op kalenderphishing
Experts adviseren gebruikers om de instellingen van hun agenda te controleren.
Bij Google Calendar kun je instellen dat uitnodigingen pas worden toegevoegd nadat je ze zelf hebt geaccepteerd. Daarmee voorkom je dat onbekende afspraken automatisch in je agenda verschijnen.
Ook bij Outlook en Apple Agenda is het verstandig om de instellingen voor agenda-uitnodigingen en spamfilters na te lopen.
Klik niet zomaar op links
Zie je een afspraak die je niet herkent? Dan is het verstandig om niet direct op links of telefoonnummers te klikken.
Controleer eerst of de uitnodiging afkomstig is van een bekende afzender. Twijfel je? Verwijder de afspraak en markeer deze indien mogelijk als spam.
Cybersecurity-experts benadrukken dat betrouwbare organisaties doorgaans geen dringende betaalverzoeken of beveiligingsmeldingen via een agenda-uitnodiging versturen.
Extra beveiliging helpt
Ook tweestapsverificatie (2FA) kan de gevolgen van phishing beperken.
Wanneer iemand onverhoopt toch zijn inloggegevens invoert op een valse website, biedt een extra verificatiestap vaak nog een extra beveiligingslaag tegen misbruik.
Daarom adviseren deskundigen om tweefactorauthenticatie in te schakelen voor belangrijke accounts, zoals e-mail, bankieren en sociale media.
Verdachte berichten melden
Wie een verdachte agenda-uitnodiging ontvangt, kan daarvan melding maken bij de Fraudehelpdesk. Wanneer er daadwerkelijk sprake is van financiële schade of identiteitsfraude, is het daarnaast verstandig om aangifte te doen bij de politie.
Door meldingen te verzamelen krijgen instanties beter inzicht in nieuwe vormen van online oplichting en kunnen anderen sneller worden gewaarschuwd.
Blijf alert
Kalenderphishing laat zien dat cybercriminelen voortdurend nieuwe manieren zoeken om mensen te misleiden.
Hoewel de methode relatief eenvoudig is, kan zij effectief zijn doordat veel gebruikers hun digitale agenda als een veilige omgeving beschouwen.
Daarom blijft de belangrijkste regel onveranderd: ontvang je een onverwachte melding waarin wordt aangedrongen op een snelle betaling, het invoeren van gegevens of het bellen van een onbekend nummer, controleer dan altijd eerst of het bericht afkomstig is van een betrouwbare bron. Een paar minuten extra controleren kan veel problemen voorkomen.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.