Actueel
Onderzoek onthult: Het afschieten van wolven zal juist leiden tot méér wolvenaanvallen
Waarom het doden van wolven in Nederland een averechts effect heeft: de feiten en oplossingen op een rij
De terugkeer van de wolf in Nederland zorgt al geruime tijd voor verhitte discussies. Boeren maken zich zorgen over hun vee, natuurliefhebbers pleiten voor bescherming van het roofdier, en politici zoeken naar een middenweg. Een veelgehoorde roep uit de agrarische sector is: laat wolven afschieten om schade te beperken. Maar wat als deze maatregel niet alleen ineffectief blijkt, maar zelfs averechts werkt?
Wolven afschieten: waarom het probleem juist verergert
Hoewel het doden van wolven logisch lijkt om schade aan de veestapel te voorkomen, tonen meerdere wetenschappelijke studies aan dat dit juist leidt tot méér incidenten met vee. Hoe dat kan? Het antwoord ligt in de sociale structuur van wolvenroedels.
Wolven leven in hechte groepen met een strikte hiërarchie, geleid door een ervaren alfawolf. Deze leider speelt een cruciale rol in de jachtstrategie, het opvoeden van jongen en het stabiliseren van de groep. Wanneer zo’n alfadier wordt gedood:
- Verstoort dit de groepsstructuur, waardoor jonge, onervaren wolven impulsief en ongecontroleerd gaan jagen.
- Roedels vallen uiteen, met als gevolg dat kleine groepjes of solitair levende wolven sneller op vee gaan jagen omdat ze minder goed in staat zijn om wild te vangen.
- De voortplanting neemt toe, omdat jongere wolven sneller paren bij afwezigheid van dominante dieren, wat leidt tot meer jongen – en dus meer wolven in plaats van minder.
Een studie gepubliceerd in Biological Conservation toont aan dat in gebieden waar wolven worden afgeschoten, het aantal aanvallen op vee juist met gemiddeld 25% stijgt. Afschot werkt dus niet als oplossing, maar als katalysator van het probleem.
Voorbeelden uit het buitenland: wat Nederland kan leren
In landen als Duitsland, Frankrijk en België, waar de wolf al langer voorkomt, zijn alternatieve oplossingen ontwikkeld die veel effectiever zijn dan afschot. Deze landen kiezen voor preventieve maatregelen, met opvallend goede resultaten.
In België heeft het Wolf Fencing Team Belgium (WFTB) bijvoorbeeld meer dan 150 wolfwerende omheiningen geplaatst. In gebieden waar deze hekken staan, is het aantal aanvallen op vee drastisch gedaald. In Duitsland zijn wolfwerende hekken zelfs verplicht in leefgebieden van wolven. Frankrijk gebruikt al decennialang kuddebewakingshonden, met indrukwekkende resultaten.
Effectieve alternatieven voor het doden van wolven
Als afschot averechts werkt, wat kunnen we dan wél doen om schade aan de veestapel te beperken? Hier zijn vier bewezen effectieve methoden:
1. Wolfwerende hekken
Een wolfwerend hek bestaat uit een elektrische omheining van minimaal 1,20 meter hoog, met meerdere spanningsdraden. De combinatie van hoogte en elektrische schok ontmoedigt wolven om zich te wagen aan het overbruggen van het hek. In Duitsland zijn deze hekken zo effectief gebleken dat het aantal aanvallen in beschermde gebieden bijna tot nul is teruggebracht.
2. Kuddebewakingshonden
Rassen zoals de Pyreneese Berghond of de Maremma worden sinds eeuwen ingezet in Zuid-Europa om vee te beschermen tegen roofdieren. Deze honden zijn groot, waakzaam en sociaal naar mensen, maar intimiderend voor roofdieren. Studies uit Frankrijk en Italië tonen aan dat kuddebewakingshonden in veel gevallen succesvol wolven op afstand houden.
3. Kadavers snel verwijderen
Dode dieren die op een weiland blijven liggen, trekken roofdieren aan. Wolven zijn opportunisten en zullen snel leren dat vee een gemakkelijke voedselbron is. Door kadavers snel en correct af te voeren, wordt de kans op gewenning aan vee als voedselbron sterk verminderd.
4. Licht- en geluidssystemen
Knipperende lampen of geluidsinstallaties aan de randen van weilanden geven wolven het gevoel dat ze worden geobserveerd of bedreigd. Hoewel deze techniek niet in alle situaties effectief is, blijkt uit veldonderzoek dat het wolven wel degelijk op afstand kan houden, vooral als onderdeel van een breder preventieplan.
De angst voor de wolf: misplaatst of begrijpelijk?
Het pleidooi voor afschot komt vaak voort uit frustratie, economische schade en angst. Deze emoties zijn begrijpelijk, zeker als boeren hun dieren verliezen. Toch blijkt dat de feitelijke dreiging van de wolf voor mensen nihil is.
Wolven zijn van nature schuwe dieren. In Europa zijn nauwelijks gevallen bekend van wolven die mensen aanvallen. De meeste conflicten ontstaan doordat mensen niet weten hoe ze moeten omgaan met de aanwezigheid van wolven.
Voorlichting, transparantie en educatie spelen daarom een cruciale rol. Door burgers en boeren bewust te maken van het gedrag van wolven én van de bestaande preventieve maatregelen, kan veel onrust worden weggenomen.
Politieke discussie en het belang van wetenschappelijke feiten
In het politieke debat over de wolf wordt regelmatig gepleit voor “beheer door afschot”. Sommige partijen gebruiken dit onderwerp zelfs om politiek draagvlak te winnen bij bezorgde plattelandsbewoners.
Maar de realiteit is dat emotie niet leidend zou moeten zijn in beleid. Wetenschappelijk onderbouwde oplossingen – zoals preventieve bescherming en gedragseducatie – bieden op de lange termijn betere resultaten dan populatiebeperking via afschot. Bovendien is de wolf een beschermde diersoort onder de Europese Habitatrichtlijn, wat betekent dat doden alleen mag als uiterste middel.
Grote Galloway runderen in een natuurgebied bij Schoonloo waar meerdere roedels wolven leven. Deze koe vanaf de billen en rug opengescheurd, waarschijnlijk bij leven aangevreten. Staatsbosbeheer hoeft blijkbaar geen wolfwerende omheining te maken. pic.twitter.com/EdflwYi7cK
— Frederik Lageschaar (@LageschaarS) March 12, 2025
De rol van overheden en natuurorganisaties
Voor een succesvolle co-existentie tussen mens en wolf is een proactieve rol van overheden noodzakelijk. Dat betekent:
- Financiële steun voor boeren die investeren in preventieve maatregelen.
- Snelle schadevergoedingen bij bewezen wolvenaanvallen.
- Educatieve campagnes om kennis en acceptatie onder burgers te vergroten.
- Monitoring van wolvenpopulaties om trends en gedragingen beter te begrijpen.
Ook natuurorganisaties kunnen bijdragen door boeren te begeleiden bij het implementeren van effectieve beschermingsstrategieën.
Conclusie: kiezen voor samenleven in plaats van schieten
De discussie over wolven in Nederland is complex en emotioneel beladen. Maar uit talloze onderzoeken blijkt dat het afschieten van wolven geen duurzame oplossing biedt. Integendeel: het verergert de problematiek.
Wat wél werkt zijn preventieve maatregelen zoals wolfwerende hekken, kuddebewakingshonden, goed beheer van kadavers en educatieve voorlichting. Nederland kan hierbij veel leren van buurlanden die al jaren ervaring hebben met het samenleven met wolven.
In plaats van de wolf te zien als vijand, is het tijd om dit roofdier te benaderen als deel van een natuurlijk ecosysteem. Met verstandige beleidskeuzes en effectieve bescherming kunnen we de balans tussen natuur en landbouw herstellen.
Samenleven met de wolf is geen utopie, maar een haalbare realiteit – mits we kiezen voor kennis boven angst, en preventie boven afschot.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.