Actueel
Nederland neemt afscheid van 130 km/u: dit verandert er voor automobilisten
Wie deze zomer met de auto door Europa reist, doet er goed aan extra op de verkeersborden te letten. De maximumsnelheden op Europese snelwegen veranderen namelijk steeds vaker. Terwijl sommige landen de snelheid juist verlagen vanwege veiligheid of milieu, kiezen andere landen ervoor om automobilisten onder bepaalde omstandigheden sneller te laten rijden.
Een van de opvallendste ontwikkelingen vindt plaats in Tsjechië. Daar wordt op een deel van een snelweg geëxperimenteerd met een maximumsnelheid van maar liefst 150 kilometer per uur.
Tot 150 kilometer per uur in Tsjechië
Het gaat om een traject van ongeveer 60 kilometer op de Tsjechische D3, tussen České Budějovice en Tábor.
Automobilisten mogen daar onder gunstige omstandigheden maximaal 150 kilometer per uur rijden. Dat betekent echter niet dat je er altijd met die snelheid overheen mag.
De hogere limiet geldt alleen wanneer het wegdek droog is, het zicht voldoende is en de verkeerssituatie veilig genoeg wordt geacht.
Langs de snelweg staan elektronische borden waarop de actuele maximumsnelheid wordt aangegeven. Zodra het weer omslaat, het drukker wordt of andere omstandigheden veranderen, kan de toegestane snelheid direct worden verlaagd.
Elektronische borden bepalen snelheid
Met het experiment willen de Tsjechische autoriteiten onderzoeken of hogere snelheden verantwoord kunnen worden toegestaan op moderne snelwegen.
Daarbij wordt dus niet simpelweg permanent een bord met 150 geplaatst. De snelheid wordt dynamisch aangepast aan de situatie.
Wanneer de proef goede resultaten oplevert, behoort uitbreiding naar andere moderne of recent gerenoveerde snelwegen tot de mogelijkheden.
Tsjechië is daarmee een interessant voorbeeld van een bredere ontwikkeling binnen Europa: één vaste maximumsnelheid maakt op sommige plaatsen steeds vaker plaats voor flexibelere regels.
Ook Nederland veranderde de regels
Nederland koos enkele jaren geleden juist voor de tegenovergestelde richting.
In 2020 werd vanwege de stikstofproblematiek de maximumsnelheid overdag op snelwegen teruggebracht naar 100 kilometer per uur. ’s Avonds en ’s nachts kon op verschillende trajecten nog wel 120 of 130 worden gereden.
Inmiddels zijn sommige beperkingen weer versoepeld.
Sinds 2025 geldt op delen van onder meer de A6 en A7 overdag opnieuw een maximumsnelheid van 130 kilometer per uur. Daaronder valt ook een traject over de Afsluitdijk.
De overheid bekijkt of dergelijke aanpassingen uiteindelijk op meer snelwegen mogelijk zijn.
Oostenrijk versoepelt eveneens
Ook Oostenrijk heeft de afgelopen jaren geëxperimenteerd met verschillende maximumsnelheden.
Op meerdere snelwegen gold vanwege luchtkwaliteitsregels een limiet van 100 kilometer per uur. Op een aantal belangrijke trajecten zijn dergelijke beperkingen inmiddels weer opgeheven en kan overdag opnieuw 130 worden gereden.
Dat betekent overigens niet dat automobilisten overal automatisch 130 mogen rijden.
Op bepaalde transitroutes kunnen bijvoorbeeld ’s nachts lagere snelheidslimieten gelden. Ook hier blijft het dus belangrijk om goed naar de plaatselijke verkeersborden te kijken.
Turkije staat op sommige wegen 140 km/u toe
Turkije heeft de maximumsnelheid op bepaalde autosnelwegen juist flink verhoogd.
Waar eerder op veel plaatsen maximaal 120 kilometer per uur mocht worden gereden, werd de limiet op verschillende wegen verhoogd naar 130.
Op bepaalde moderne snelwegen is zelfs 140 kilometer per uur toegestaan.
Die hogere snelheden gelden vooral op relatief nieuwe infrastructuur die volgens strengere veiligheidsnormen is aangelegd.
Duitsland blijft grote uitzondering
En dan is er natuurlijk nog Duitsland.
Het land blijft binnen Europa een bijzondere positie innemen omdat grote delen van de Autobahn geen algemene wettelijke maximumsnelheid kennen. Wel geldt er een adviessnelheid van 130 kilometer per uur en zijn op tal van trajecten vaste of tijdelijke beperkingen ingesteld.
De discussie over de invoering van een algemene maximumsnelheid keert regelmatig terug.
Voorstanders wijzen onder meer op verkeersveiligheid en een mogelijke vermindering van de CO₂-uitstoot. Tegenstanders willen juist vasthouden aan het huidige systeem.
Zelfs 80 kilometer per uur wordt besproken
De discussie in Duitsland heeft ook een duidelijke klimaatcomponent.
Na juridische kritiek op de voortgang richting de Duitse klimaatdoelstellingen zijn maatregelen voor het verkeer opnieuw onderwerp van debat geworden.
Daarbij wordt door milieuorganisaties en bepaalde politieke partijen niet alleen gesproken over een algemene maximumsnelheid op de Autobahn. Ook een verlaging van de snelheid op bepaalde andere wegen naar 80 kilometer per uur wordt genoemd als mogelijke maatregel om uitstoot terug te dringen.
Of dergelijke voorstellen daadwerkelijk worden ingevoerd, is een andere vraag.
Vertrouw niet blind op navigatie
Voor Nederlandse vakantiegangers maken al die verschillende regels autorijden in Europa er niet eenvoudiger op.
Een navigatiesysteem geeft doorgaans de geldende maximumsnelheid weer, maar die informatie kan achterlopen wanneer regels recent zijn aangepast.
Bij variabele snelheidslimieten is het nog belangrijker om op te letten. Wanneer een elektronisch verkeersbord bijvoorbeeld 100 kilometer per uur aangeeft terwijl je navigatie 130 vermeldt, is uiteraard het verkeersbord bepalend.
Ook tijdelijke beperkingen vanwege werkzaamheden, weersomstandigheden of verkeersdrukte moeten worden gevolgd.
Europa kiest niet één richting
Opvallend is dat er momenteel geen duidelijke Europese trend richting uitsluitend hogere óf lagere snelheden bestaat.
Landen met moderne infrastructuur experimenteren op sommige plaatsen met 140 of zelfs 150 kilometer per uur. Tegelijkertijd worden elders snelheden juist teruggebracht vanwege verkeersveiligheid, uitstoot of andere milieuproblemen.
Wie met de auto naar het buitenland vertrekt, kan daarom niet simpelweg aannemen dat 120 of 130 kilometer per uur overal de standaard is.
Van 100 kilometer per uur overdag in delen van Nederland tot 140 in Turkije en zelfs 150 onder gunstige omstandigheden in Tsjechië: de verschillen binnen Europa worden alleen maar groter. Goed naar de verkeersborden kijken wordt daarmee belangrijker dan ooit.
Actueel
NS voert ingrijpende nieuwe regel in voor iedereen die met de trein reist
Voor veel treinreizigers is het een bekende ergernis: een volle coupé, nauwelijks vrije zitplaatsen en ondertussen staat er op de stoel naast iemand doodleuk een tas. NS wil daar nu verandering in brengen en werkt aan strengere regels voor handbagage in de trein.
Als de plannen doorgaan, mogen reizigers hun tas straks helemaal niet meer op een zitplaats neerzetten. Bagage moet dan op schoot, in het bagagerek of op een daarvoor bestemde plek worden opgeborgen.
Tas op stoel straks niet meer toegestaan
Op dit moment is het volgens de voorwaarden van NS nog niet per definitie verboden om een tas op een lege stoel te zetten.
Wel geldt er een duidelijke regel: zodra een andere reiziger op die plek wil zitten, moet de bagage worden weggehaald.
Daar wil NS verandering in brengen. De vervoerder heeft bij het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer, beter bekend als Locov, aangegeven de algemene voorwaarden te willen aanpassen.
Het gevolg daarvan is duidelijk: een stoel bezet houden met handbagage wordt straks niet meer toegestaan.
Opvallend is dat de regel ook moet gelden wanneer een trein helemaal niet druk is. Ook in een vrijwel lege coupé hoort een tas volgens de nieuwe voorwaarden dus niet op de stoel.
Grote ergernis onder treinreizigers
De aanpassing komt niet uit de lucht vallen. Volgens NS en reizigersorganisatie Rover zorgen tassen op zitplaatsen steeds vaker voor irritatie.
Rover-directeur Daan Zieren vertelt dat het probleem zelfs in de top drie van grootste ergernissen onder treinreizigers staat.
Volgens hem was het vroeger gebruikelijker dat reizigers hun tas uit zichzelf weghaalden zodra een trein voller begon te worden.
Tegenwoordig zou dat minder vanzelfsprekend zijn. Sommige mensen blijven uit het raam kijken of lijken niet te merken dat andere reizigers naar een vrije zitplaats zoeken. In andere gevallen wordt een verzoek om de tas weg te halen zelfs genegeerd.
Reizigers durven elkaar minder snel aan te spreken
Daar komt nog een ander probleem bij. NS merkt dat sommige reizigers terughoudend zijn geworden om een medepassagier überhaupt te vragen zijn of haar tas weg te halen.
Een exacte verklaring heeft de vervoerder daar niet voor. Wel wordt gewezen op de bredere toename van agressie en spanningen in de samenleving.
Met een duidelijke regel hoopt NS een deel van die discussie weg te nemen. Wanneer voor iedereen vaststaat dat bagage niet op een stoel thuishoort, hoeft een reiziger immers minder snel zelf te onderhandelen over een zitplaats.
Geen boete voor tas op stoel
De grote vraag is natuurlijk hoe NS de nieuwe regel gaat handhaven.
Rover is positief over de voorgestelde verandering, maar wil wel weten hoe de vervoerder ervoor gaat zorgen dat mensen zich daadwerkelijk aan de nieuwe voorwaarden houden.
Volgens Zieren zou het uitdelen van boetes te ver gaan. Bewustwording zou volgens hem een betere aanpak zijn.
Hij vergelijkt het met de introductie van stiltecoupés. Aanvankelijk bleven veel reizigers daar gewoon praten. Door duidelijkere aanduidingen en sociale controle werd het steeds gebruikelijker om elkaar aan te spreken op de regels.
NS lijkt voor handbagage een vergelijkbare aanpak te kiezen.
Conducteurs gaan reizigers aanspreken
Conducteurs kunnen mensen straks aanspreken wanneer zij hun bagage toch op een zitplaats zetten. Het is echter niet de bedoeling om daarvoor direct boetes uit te delen.
Daarnaast wil NS de regels duidelijker communiceren.
In sommige sprinters zijn eerder al posters over handbagage opgehangen. Ook in intercity’s moeten reizigers duidelijker worden gewezen op de plek waar hun tassen en koffers thuishoren.
De vervoerder hoopt daarmee dat het uiteindelijk net zo vanzelfsprekend wordt als andere gedragsregels in het openbaar vervoer.
Ook regels voor formaat handbagage
Overigens gelden er bij NS al voorwaarden voor de afmetingen van bagage.
Bagage mag volgens de voorwaarden qua hoogte, breedte of diepte niet groter zijn dan 85 centimeter.
Voor kleinere tassen zijn de bagagerekken of de ruimte bij de reiziger zelf bedoeld. Bij grotere koffers ligt dat anders.
In intercity’s kunnen grote koffers onder meer worden opgeborgen in de beschikbare ruimte tussen bepaalde vierzitplaatsen.
Wanneer daar onvoldoende ruimte is, moeten reizigers volgens de nieuwe aanpak uitwijken naar een andere geschikte plek, zoals het balkon van de trein.
Meer zitplaatsen beschikbaar houden
Met de verandering wil NS uiteindelijk vooral bereiken dat zitplaatsen ook daadwerkelijk voor reizigers beschikbaar blijven.
Zeker tijdens de ochtend- en avondspits kan iedere stoel belangrijk zijn. Een reiziger die moet staan terwijl een tas een zitplaats bezet houdt, behoort met de nieuwe regels in principe tot het verleden.
Voor mensen die gewend zijn hun rugzak, handtas of boodschappentas naast zich neer te zetten, betekent het dus aanpassen: de stoel is straks uitsluitend voor passagiers bedoeld, ook wanneer er op dat moment niemand naast je zit.