Actueel
NAVO-land stuurt massaal troepen naar grens: ‘Inval van Rusland aanstaande’
De spanning aan de oostgrens van de NAVO loopt verder op. Polen heeft extra politieagenten, antiterreureenheden en militairen naar het noordoosten van het land gestuurd na waarschuwingen van Poolse en geallieerde inlichtingendiensten over mogelijke sabotage en provocaties.
De waarschuwingen zijn opvallend concreet.
Volgens de Poolse premier Donald Tusk hebben de autoriteiten informatie ontvangen dat in de eerste helft van november zelfs gewapende personen zouden kunnen proberen Pools grondgebied binnen te dringen.
Afgelopen nacht werd vervolgens verdachte activiteit waargenomen aan de grens met de Russische exclave Kaliningrad. Personen met zaklampen zouden zich daar hebben opgehouden.
Poolse eenheden kwamen onmiddellijk in actie.
Tusk zegt dat mogelijk een provocatie is voorkomen, maar benadrukt tegelijkertijd dat niet met zekerheid kan worden vastgesteld wat de personen van plan waren.
Polen start grote veiligheidsoperatie
De speciale operatie concentreert zich op het noordoosten van Polen.
Vooral de regio’s Ermland-Mazurië en Podlachië krijgen extra aandacht.
Er zijn aanvullende politie-eenheden naartoe gestuurd en ook gespecialiseerde antiterreureenheden zijn ingezet.
De politie werkt daarbij nauw samen met het Poolse leger, de grenswacht en de veiligheids- en inlichtingendiensten.
Vanuit het hoofdkantoor van de nationale politie in Warschau is bovendien een speciaal commandocentrum ingericht.
Daar wordt de operatie gecoördineerd.
De verhoogde paraatheid van de Poolse politie geldt in ieder geval van 2 tot en met 8 november.
Waarschuwing van inlichtingendiensten
De aanleiding is informatie die Polen heeft ontvangen van eigen én buitenlandse inlichtingendiensten.
Volgens de Poolse autoriteiten bestaat er een risico op sabotage of andere provocaties.
Premier Tusk maakte dinsdag duidelijk dat de waarschuwingen de afgelopen periode steeds concreter zijn geworden.
Aanvankelijk ging het om mogelijke sabotageacties of provocaties aan de grens met Rusland.
Later kwam daar volgens Tusk specifiekere informatie bij.
Daaruit zou blijken dat in de eerste helft van november mogelijk gewapende personen Pools grondgebied proberen binnen te dringen.
Dat was voor Warschau reden om de aanwezigheid van veiligheidstroepen fors op te voeren.
Verdachte situatie afgelopen nacht
De zorgen kregen in de nacht van maandag op dinsdag een nieuwe dimensie.
Kort na middernacht kreeg Tusk volgens eigen zeggen een melding van de Poolse grenswacht.
Er waren verdachte bewegingen waargenomen aan de grens tussen Polen en Rusland.
Tusk sprak over personen met zaklampen.
Daarop werden snel extra eenheden naar het gebied gestuurd.
Volgens de premier kan daardoor een mogelijke provocatie zijn voorkomen.
Hij plaatste daar onmiddellijk een belangrijke kanttekening bij.
Het is namelijk niet vastgesteld dat de personen daadwerkelijk van plan waren de Poolse grens over te steken of een sabotageactie uit te voeren.
Er is dus géén bevestigde Russische inval geweest.
‘We moeten zeer alert blijven’
Tusk waarschuwde na het incident dat Polen de situatie uiterst serieus blijft nemen.
De autoriteiten houden rekening met verdere pogingen om onrust te veroorzaken.
Volgens de premier kunnen de spanningen en escalatie vanuit Rusland aanhouden.
Polen wil daarom voorbereid zijn op verschillende scenario’s.
Daarbij gaat het niet alleen om een klassieke militaire aanval.
Juist sabotage, provocaties en andere moeilijk toe te schrijven acties vormen een belangrijke zorg.
Politiechef bevestigt operatie
Ook de Poolse politiechef Marek Boroń heeft bevestigd dat de omvangrijke operatie verband houdt met de waarschuwingen.
Volgens hem worden de gebieden rond Kaliningrad extra beveiligd vanwege mogelijke gebeurtenissen die tot sabotage kunnen leiden.
De politie heeft volgens Boroń de verantwoordelijkheid om zowel inwoners als belangrijke locaties en infrastructuur te beschermen.
De operatie is preventief.
Er is op dit moment geen bevestiging dat Russische troepen Polen zijn binnengevallen.
Wel is duidelijk dat de waarschuwingen ernstig genoeg worden gevonden om grote aantallen veiligheidstroepen in verhoogde staat van paraatheid te brengen.
Kaliningrad maakt situatie extra gevoelig
De locatie is geopolitiek bijzonder belangrijk.
Kaliningrad is een Russische exclave aan de Oostzee die geografisch is afgesneden van de rest van Rusland.
Het gebied ligt ingeklemd tussen Polen en Litouwen.
Beide landen zijn lid van de NAVO.
Rusland heeft in Kaliningrad bovendien een aanzienlijke militaire aanwezigheid.
Het gebied speelt daardoor al jaren een belangrijke rol in de veiligheidsplannen van zowel Rusland als de NAVO.
Suwałki-corridor ligt vlakbij
Vlak bij Kaliningrad bevindt zich nog een strategisch belangrijk gebied: de Suwałki-corridor.
Dat is het grensgebied tussen Polen en Litouwen dat geografisch tussen Kaliningrad en Belarus ligt.
De corridor is van groot belang voor de NAVO, omdat het de Baltische staten over land verbindt met de rest van het NAVO-grondgebied.
Estland, Letland en Litouwen zijn alle drie NAVO-landen.
In een militair conflict zou het afsluiten van deze verbinding het veel moeilijker kunnen maken om de Baltische landen over land te bevoorraden of te versterken.
Daarom wordt het gebied al jarenlang gezien als een van de kwetsbaarste punten aan de oostflank van de NAVO.
Angst voor hybride operaties
De huidige Poolse zorgen draaien echter niet alleen om een mogelijke traditionele militaire confrontatie.
Europese landen waarschuwen al langer voor zogenoemde hybride dreigingen.
Daarbij kunnen verschillende middelen worden gebruikt om een land onder druk te zetten zonder officieel een oorl0g te beginnen.
Denk bijvoorbeeld aan sabotage, cyberaanvallen, desinformatie, beschadiging van infrastructuur en heimelijke operaties.
Een van de problemen daarbij is het vaststellen van de verantwoordelijke partij.
Als bijvoorbeeld een kleine groep gewapende personen zonder duidelijke herkenningstekens een grens oversteekt, kan onduidelijkheid ontstaan over wie hen heeft gestuurd en met welk doel.
Herinneringen aan ‘groene mannetjes’
Daarbij wordt regelmatig verwezen naar de zogenoemde ‘groene mannetjes’ die in 2014 opdoken op de Krim.
Gewapende militairen zonder normale herkenningstekens namen daar strategische locaties in.
Rusland ontkende aanvankelijk dat het om Russische militairen ging. Later erkende president Vladimir Poetin dat Russische troepen betrokken waren bij de operatie rond de annexatie van de Krim.
Een vergelijkbaar scenario op NAVO-grondgebied zou bijzonder gevoelig zijn.
Maar er is momenteel geen bewijs dat dit daadwerkelijk het plan is aan de Poolse grens.
De Poolse waarschuwing gaat vooralsnog over een mogelijk scenario waarop de autoriteiten zich voorbereiden.
NAVO-topmilitair zou Polen hebben gewaarschuwd
Tusk maakte dinsdag ook bekend dat generaal Alexus Grynkewich, de hoogste militaire commandant van de NAVO in Europa, tijdens een bezoek aan Warschau in oktober over mogelijke escalatie heeft gesproken.
Volgens Tusk sluiten die waarschuwingen aan bij informatie die Polen van eigen en geallieerde diensten ontvangt.
Daarmee wil de Poolse regering duidelijk maken dat de verhoogde paraatheid niet uitsluitend gebaseerd is op één losse melding.
De concrete aard van de onderliggende inlichtingen is echter niet openbaar gemaakt.
GROM zou eveneens zijn ingezet
Poolse media melden daarnaast dat militairen van de elite-eenheid GROM naar het noordoosten zijn gestuurd.
De Poolse krijgsmacht heeft bevestigd dat speciale militairen in het gebied actief zijn, maar zegt dat zij daar onder meer trainen met politie en andere eenheden.
De autoriteiten hebben inwoners gevraagd geen foto’s of video’s van militairen, voertuigen en materieel online te plaatsen.
Daarmee wil Polen voorkomen dat operationele informatie openbaar wordt.
Grensverdediging wordt verder versterkt
Los van de huidige veiligheidsoperatie werkt Polen al langer aan het versterken van zijn oostelijke en noordoostelijke grenzen.
De territoriale strijdkrachten worden uitgebreid en verschillende eenheden krijgen specifiekere taken voor grensverdediging.
De 4e Ermland-Mazurische brigade, onder leiding van kolonel Cezary Kiszkowiak, speelt daarbij een belangrijke rol.
Deze eenheid richt zich onder meer op het gebied langs Kaliningrad en de strategische Suwałki-regio.
De brigade moet de grenswacht ondersteunen, infrastructuur bewaken en zich voorbereiden op militaire verdediging wanneer dat ooit noodzakelijk zou worden.
Rusland vaker beschuldigd van sabotage
De verhoogde waakzaamheid komt niet uit het niets.
Polen en andere Europese landen hebben Rusland de afgelopen jaren herhaaldelijk beschuldigd van betrokkenheid bij sabotage, cyberaanvallen en andere hybride activiteiten.
Moskou heeft veel van dergelijke beschuldigingen ontkend.
Juist doordat zulke operaties vaak heimelijk plaatsvinden, kan het moeilijk zijn om overtuigend vast te stellen wie verantwoordelijk is.
Dat maakt de situatie voor veiligheidsdiensten ingewikkeld.
Wat gebeurt er als gewapende personen Polen binnenkomen?
Dat zou sterk afhangen van de omstandigheden.
Polen is sinds 1999 lid van de NAVO.
Artikel 5 van het NAVO-verdrag bepaalt dat een gewapende aanval op één bondgenoot als een aanval op alle bondgenoten wordt beschouwd.
Maar dat betekent niet dat ieder grensincident automatisch artikel 5 activeert.
De aard, omvang en herkomst van een incident zouden eerst moeten worden vastgesteld en de bondgenoten zouden gezamenlijk moeten beoordelen welke reactie noodzakelijk is.
Juist een onduidelijke hybride operatie kan daardoor bijzonder ingewikkeld zijn.
Geen Russische inval bevestigd
Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen wat inmiddels daadwerkelijk is gebeurd en de scenario’s waarop Polen zich voorbereidt.
Er is geen bevestigde Russische invasie van Polen.
Er zijn ook geen bevestigde berichten dat Russische militairen momenteel Pools grondgebied hebben ingenomen.
Wat wél is bevestigd, is dat Polen concrete waarschuwingen heeft ontvangen over mogelijke sabotage, provocaties en een mogelijke grensoverschrijding door gewapende personen.
Daarom zijn extra politieagenten, antiterreureenheden, grenswachten en militairen ingezet.
Daarnaast werd afgelopen nacht verdachte activiteit met personen en zaklampen bij de grens waargenomen.
De Poolse premier zegt dat mogelijk een provocatie is voorkomen, maar kan niet bevestigen dat dit daadwerkelijk de bedoeling was.
Komende dagen blijven spannend
De Poolse autoriteiten houden de grens daarom scherp in de gaten.
De extra politieparaatheid duurt in ieder geval tot 8 november, terwijl de bredere militaire versterking van de regio onderdeel is van een langetermijnstrategie.
De waarschuwingen van de inlichtingendiensten zouden specifiek betrekking hebben op de eerste helft van november.
Dat maakt de komende dagen belangrijk.
Polen neemt geen risico en heeft daarom antiterreureenheden en andere veiligheidstroepen naar het noordoosten gestuurd. De waarschuwing dat gewapende personen mogelijk Pools grondgebied proberen binnen te dringen wordt serieus genomen, maar van een bevestigde Russische inval is nadrukkelijk geen sprake. Na de verdachte bewegingen die afgelopen nacht aan de grens werden waargenomen, blijft Warschau voorlopig in verhoogde staat van paraatheid.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.