Actueel
Na blikjes en flesjes is dit het volgende waar je statiegeld op betaalt
Een nieuwe jas, schoenen of iets voor in huis bestellen: een paar klikken en enkele dagen later staat het pakket voor de deur. Maar zodra de bestelling is uitgepakt, begint voor veel mensen hetzelfde probleem. Wat doe je met al die dozen en verzendverpakkingen?
Platstampen, opvouwen en vervolgens hopen dat alles nog in de papiercontainer past. Zeker huishoudens die veel online bestellen, verzamelen ongemerkt een flinke hoeveelheid verpakkingsmateriaal.
Maar dat systeem zou de komende jaren steeds vaker kunnen veranderen. In plaats van de verpakking weg te gooien, kun je bij sommige webwinkels een herbruikbare verzendverpakking terugbrengen. Daar kan zelfs een geldbedrag tegenover staan.
Een soort statiegeld op je pakketje dus.
Nederlanders bestellen tientallen pakketjes per jaar
Dat er zoveel aandacht is voor verzendverpakkingen, is niet vreemd.
Nederlanders bestellen massaal online. Volgens cijfers die Afvalgids aanhaalt, ontvangt een gemiddeld huishouden ongeveer zestig pakketten per jaar.
Dat komt neer op meer dan één pakket per week.
Tijdens periodes als Black Friday, Sinterklaas en Kerstmis kan het aantal bestellingen bovendien flink oplopen.
Bij vrijwel iedere bestelling hoort een verpakking. Vaak is dat een kartonnen doos, maar kleding en kleinere producten worden ook regelmatig in plastic of papieren verzendzakken verstuurd.
Veel daarvan wordt na één bestelling weggegooid.
Europa wil hoeveelheid verpakkingsafval terugdringen
Vanuit Europa zijn inmiddels nieuwe regels opgesteld om de hoeveelheid verpakkingsafval terug te dringen.
Daarbij speelt de zogenoemde Packaging and Packaging Waste Regulation, beter bekend als de PPWR, een belangrijke rol.
Het uitgangspunt is dat er minder onnodige verpakkingen worden gebruikt en dat hergebruik en recycling verder worden gestimuleerd.
Dat heeft ook gevolgen voor webwinkels en logistieke bedrijven.
Zij moeten de komende jaren steeds kritischer kijken naar de dozen en zakken waarin bestellingen bij consumenten worden bezorgd.
Een van de oplossingen waar al mee wordt geëxperimenteerd, is een verpakking die niet na één bestelling wordt weggegooid, maar meerdere keren kan worden gebruikt.
Maar dan moet de klant hem wel terugbrengen
Daar zit meteen een praktisch probleem.
Een kartonnen wegwerpdoos kun je thuis platmaken en bij het oud papier doen. Een herbruikbare verpakking moet juist behouden blijven.
De consument moet de zak of doos dus bewaren en vervolgens terugbrengen.
Wanneer mensen dat niet doen, verdwijnt een belangrijk deel van het voordeel van zo’n systeem.
Bedrijven zoeken daarom naar manieren om consumenten daadwerkelijk te motiveren om de verpakking terug te brengen.
En één methode ligt behoorlijk voor de hand: statiegeld.
Zo kan statiegeld op pakketjes werken
Het principe kennen we natuurlijk al van plastic flessen en blikjes.
Je betaalt bij aankoop een bedrag dat je later terugkrijgt wanneer je de verpakking inlevert.
Bij een online bestelling kan iets vergelijkbaars gebeuren.
Het Nederlandse bedrijf BOXO ontwikkelt bijvoorbeeld herbruikbare verzendverpakkingen. Wanneer een deelnemende webwinkel met een statiegeldsysteem werkt, betaalt de klant bij het bestellen een extra bedrag voor de verpakking.
Na ontvangst gooi je de verpakking vervolgens niet weg.
Je bewaart hem, levert hem in bij een aangesloten inleverpunt en krijgt het betaalde bedrag terug.
De verpakking kan daarna opnieuw worden ingezet voor een volgende bestelling.
Bedrag kan behoorlijk oplopen
Hoeveel geld je terugkrijgt, kan per webwinkel en systeem verschillen.
Bij herbruikbare verpakkingen kan het bovendien om aanzienlijk hogere bedragen gaan dan het statiegeld dat consumenten gewend zijn van een blikje.
In het aangehaalde voorbeeld van The Sustainable Superstore gaat het om 3,95 euro voor het terugbrengen van een herbruikbare verpakking.
Daar zit een logische gedachte achter.
Een stevige verzendverpakking die tientallen keren gebruikt moet kunnen worden, is kostbaarder dan een eenvoudig kartonnen doosje.
Wanneer het statiegeld hoog genoeg is, hebben klanten bovendien een duidelijkere financiële reden om de verpakking daadwerkelijk terug te brengen.
Wie bijna vier euro laat liggen door een verpakking thuis weg te gooien, zal daar waarschijnlijk eerder nog een keer over nadenken.
Grote bedrijven experimenteren ermee
Het idee bevindt zich niet alleen meer in de experimentele hoek van kleine duurzame webwinkels.
Ook grotere bedrijven kijken naar mogelijkheden voor herbruikbare verzendverpakkingen.
Zo werkten Decathlon Nederland, BOXO en Janssen Packaging samen aan een systeem waarbij herbruikbare verpakkingen op grotere schaal voor thuisleveringen kunnen worden ingezet.
Andere bedrijven kiezen weer voor een ander beloningsmodel.
Zo zijn er voorbeelden waarbij consumenten korting krijgen wanneer zij een verpakking, zoals een schoenendoos, opnieuw inleveren.
Het principe is in beide gevallen vergelijkbaar: voorkomen dat een verpakking na één gebruik afval wordt.
Krijg je straks verplicht statiegeld op iedere doos?
Nee, zo ver is het voorlopig niet.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen Europese doelstellingen rond verpakkingsafval en concrete statiegeldsystemen die individuele bedrijven testen.
Dat er strengere Europese verpakkingsregels komen, betekent niet automatisch dat iedere Nederlandse webwinkel straks een paar euro statiegeld op iedere kartonnen doos moet rekenen.
Statiegeld is één van de manieren waarop bedrijven hergebruik aantrekkelijk kunnen maken.
Andere systemen zijn eveneens mogelijk.
Voor consumenten betekent dit dat de traditionele kartonnen verzenddoos voorlopig zeker niet plotseling verdwijnt.
Proef laat zien dat veel verpakkingen terugkomen
Een belangrijke vraag is natuurlijk of mensen daadwerkelijk bereid zijn om hun lege pakketverpakking ergens in te leveren.
Een proef in België geeft wat dat betreft een interessant beeld.
Bij een project waarbij onder meer postbedrijf bpost betrokken was, zou ongeveer 80 procent van de herbruikbare verzendzakken zijn teruggebracht.
Dat is een behoorlijk hoog percentage.
Tegelijkertijd betekent het dat een deel van de verpakkingen alsnog niet terugkomt.
En juist dat is belangrijk voor de haalbaarheid van het systeem.
Herbruikbaar is niet automatisch goedkoper
Een herbruikbare verzendzak of doos moet namelijk aanzienlijk steviger worden gemaakt dan een verpakking die maar één keer hoeft te worden gebruikt.
Daarnaast moet de verpakking worden ingezameld, gecontroleerd, eventueel schoongemaakt en weer teruggebracht naar een locatie waar hij opnieuw kan worden gebruikt.
Dat kost geld en zorgt eveneens voor transport.
Een herbruikbare verpakking levert daarom vooral voordeel op wanneer hij daadwerkelijk vaak genoeg opnieuw wordt ingezet.
Verdwijnt zo’n verpakking na één of twee bestellingen alsnog in de afvalbak, dan wordt het voordeel een stuk kleiner.
Wat ga jij hiervan merken?
Voor de gemiddelde online shopper verandert er op korte termijn waarschijnlijk niet ineens alles.
De kans is groot dat veel bestellingen voorlopig nog gewoon in een traditionele kartonnen doos worden bezorgd.
Maar het ligt wel voor de hand dat consumenten de komende jaren steeds vaker kennismaken met alternatieven.
Je kunt bijvoorbeeld een bestelling ontvangen in een stevige verzendzak die je niet mag weggooien, maar bij een aangesloten punt kunt retourneren.
Daarvoor heb je bij het bestellen mogelijk statiegeld betaald.
Breng je de verpakking netjes terug, dan krijg je dat bedrag weer terug.
Nooit meer een overvolle papierbak?
Voor huishoudens die veel online bestellen, kan zo’n systeem uiteindelijk zelfs voordelen hebben.
Minder kartonnen dozen betekent immers ook minder karton dat thuis moet worden opgeborgen totdat de papiercontainer wordt geleegd.
Daar staat tegenover dat er een nieuwe handeling bijkomt.
Je moet de verpakking heel houden, bewaren en uiteindelijk meenemen naar een inleverpunt.
Of consumenten dat als prettig of juist als extra gedoe ervaren, zal waarschijnlijk sterk afhangen van hoe gemakkelijk bedrijven het terugbrengen maken.
Wanneer je kilometers moet rijden om een lege verzendzak in te leveren, zal de bereidheid vermoedelijk kleiner zijn dan wanneer dit gewoon bij een supermarkt, pakketpunt of winkel in de buurt kan.
Misschien straks net zo normaal als een blikje
Statiegeld op blikjes en kleine plastic flesjes voelde voor veel Nederlanders aanvankelijk eveneens als een grote verandering.
Inmiddels zijn steeds meer mensen gewend om lege verpakkingen te bewaren en later mee te nemen naar een inleverpunt.
Met herbruikbare pakketverpakkingen zou uiteindelijk iets vergelijkbaars kunnen gebeuren.
Voorlopig bevinden veel systemen zich echter nog in de ontwikkel- en testfase.
De traditionele kartonnen doos verdwijnt dus niet morgen. Maar de kans wordt wel groter dat je de komende jaren een bestelling ontvangt in een verpakking waar geld aan gekoppeld is. Weggooien betekent dan geld laten liggen; terugbrengen betekent je statiegeld terug én de verpakking kan opnieuw worden gebruikt.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.