Actueel
Koudeprotocol ingesteld: Vanaf zo laat gaat het straks in
Nederland staat aan de vooravond van een uitgesproken winters weekend. In vrijwel het hele land zijn mensen wakker geworden in een witte wereld. Waar het vrijdagavond op veel plaatsen nog regende, is die neerslag in de nacht overgegaan in sneeuw. Het resultaat: een vers sneeuwdek, gladde wegen en trottoirs en een winters decor dat meteen vraagt om extra voorzichtigheid. Vanwege de omstandigheden stelt Rijkswaterstaat vanaf zaterdagavond 18.00 uur het zogeheten koudeprotocol in.
Een weekend met blijvende kou
Volgens weerman Dennis Wilt van Hart van Nederland blijft het dit weekend stevig doorvriezen. De temperaturen blijven laag genoeg om de sneeuw overal te laten liggen. Dat betekent niet alleen een winters landschap, maar ook aanhoudende gladheid. Vooral in de vroege ochtend en later op de avond kunnen wegen en fietspaden verraderlijk zijn.
In het zuiden en oosten van het land wordt vandaag opnieuw sneeuw verwacht. Het gaat daarbij niet om de extreme hoeveelheden van de afgelopen week, maar voldoende om de bestaande sneeuwlaag aan te vullen. In het noorden klaart het juist steeds vaker op. Daar breekt de zon op meerdere plekken door, wat zorgt voor een prachtig maar ijzig winterbeeld.
Grote verschillen per regio
De temperatuurverschillen binnen Nederland zijn dit weekend opvallend. Op veel plaatsen vriest het licht, met waarden net onder nul. In andere regio’s, vooral landinwaarts en tijdens heldere momenten, kan het kwik verder zakken. Wat het extra onaangenaam maakt, is de noordoostenwind. Die is guur en snijdend en zorgt ervoor dat de gevoelstemperatuur flink lager ligt dan de thermometer aangeeft.
Zelfs wanneer de temperatuur ‘maar’ een paar graden onder nul ligt, kan het door de wind aanvoelen alsof het veel strenger vriest. Dat maakt buitenactiviteiten zwaarder en vraagt om goede bescherming tegen de kou.
Code geel in het hele land
Het KNMI heeft voor het hele land code geel afgegeven. Die waarschuwing geldt het gehele weekend en heeft vooral te maken met plaatselijke gladheid. Juist die gladheid is verraderlijk, omdat ze niet altijd zichtbaar is. Dunne ijslaagjes op natte wegen, bruggen en viaducten kunnen plots voor gevaarlijke situaties zorgen.
Code geel betekent dat mensen extra alert moeten zijn, maar niet dat het land volledig ontwricht raakt. Toch benadrukt het KNMI dat voorzichtigheid geboden blijft, zeker voor weggebruikers, fietsers en voetgangers.
Het koudeprotocol: waarom en wat betekent het?
Vanaf zaterdagavond 18.00 uur treedt het koudeprotocol van Rijkswaterstaat in werking. Dat protocol wordt ingesteld wanneer de gevoelstemperatuur zo laag wordt dat het onverantwoord is om mensen langere tijd langs de weg te laten staan bij pech of een ongeval.
Wanneer het protocol actief is, staan extra bergers en weginspecteurs paraat. Automobilisten die met pech langs de weg stranden, worden zo snel mogelijk geholpen en, indien nodig, naar een veilige plek met voorzieningen gebracht. Denk aan tankstations of andere locaties waar men kan opwarmen.
Rijkswaterstaat adviseert weggebruikers om goed voorbereid op pad te gaan. Dat betekent: voldoende eten en drinken meenemen, warme kleding of een deken in de auto leggen en zorgen voor een goed opgeladen telefoon. Kleine voorbereidingen kunnen in extreme kou een groot verschil maken.
Scandinavische omstandigheden in Nederland
Volgens Dennis Wilt krijgen we dit weekend omstandigheden die men in Scandinavië als vrij normaal beschouwt, maar die in Nederland zeldzaam zijn. In de nacht van zaterdag op zondag kan de temperatuur op sommige plekken dalen tot tussen de -10 en -15 graden. De gevoelstemperatuur kan daarbij zelfs richting de -20 graden gaan.
Dat zijn waarden die we in Nederland niet vaak meemaken. Ze zorgen niet alleen voor kou, maar ook voor extra belasting van voertuigen, infrastructuur en het menselijk lichaam. Waterleidingen, accu’s en mechanische onderdelen kunnen het zwaar krijgen.
Zondag: koud maar helder
Zondag belooft een bijzonder koude dag te worden, maar wel eentje met fraaie winterse momenten. In grote delen van het land blijft het droog en kan de zon zich laten zien. Dat levert schitterende beelden op van besneeuwde landschappen onder een heldere hemel.
Tegelijkertijd blijft het de hele dag vriezen. De combinatie van zon en strenge kou kan misleidend zijn: het ziet er vriendelijk uit, maar de kou is meedogenloos. Lange tijd buiten zijn zonder goede bescherming is dan ook af te raden.
Schaatskoorts, maar met een kanttekening
De winterse omstandigheden zorgen bij veel mensen meteen voor schaatskriebels. Volgens Dennis Wilt is het vanaf zondag mogelijk om in heel Nederland te schaatsen op opgespoten ijsbanen. Kunstijs en tijdelijke ijsvloeren profiteren van de aanhoudende vorst.
Schaatsen op natuurijs zit er dit weekend echter nog niet in. Ondanks de kou is de ijsdikte op sloten en plassen onvoldoende om veilig het ijs op te gaan. Deskundigen waarschuwen om die verleiding te weerstaan. Het ijs kan er stevig uitzien, maar is dat vaak nog niet.
Verkeer en dagelijks leven
De winterse omstandigheden hebben ook impact op het dagelijkse leven. Reistijden kunnen oplopen, openbaar vervoer kan te maken krijgen met verstoringen en ook bezorgdiensten werken onder moeilijke omstandigheden. Veel organisaties houden de situatie nauwlettend in de gaten en passen hun planning aan waar nodig.
Voor wie thuis kan blijven, biedt het weekend vooral een kans om te genieten van het winterse uitzicht. Voor wie de weg op moet, geldt: neem de tijd, pas je rijstijl aan en wees voorbereid.
Vooruitblik na het weekend
Hoewel het weekend ijzig koud verloopt, kijken meteorologen al voorzichtig vooruit. Na deze koude periode kan de temperatuur langzaam weer iets oplopen. Toch blijft het voorlopig winters en is de kans op gladheid ook na het weekend nog aanwezig.
Het advies van de weerdiensten en Rijkswaterstaat blijft dan ook onveranderd: blijf alert, volg de waarschuwingen en neem de winter serieus. Want hoe mooi het witte landschap ook is, veiligheid staat altijd voorop.
Dit weekend laat Nederland zich van zijn meest winterse kant zien. Met sneeuw, strenge kou en een snijdende wind is het een periode die velen zich nog lang zullen herinneren — mits iedereen er veilig doorheen komt.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.