Actueel
Gevaarlijke en giftige vis duikt op bij Belgische kust: ”Kijk uit”
Wie deze zomer een dagje naar de Belgische kust trekt, doet er goed aan extra alert te zijn. Onderzoekers zien namelijk een opvallende toename van de kleine pieterman, een giftige vis die zich steeds vaker laat zien in de ondiepe kustwateren. Volgens een nieuwe studie is deze vis inmiddels 24 keer vaker aanwezig dan dertig jaar geleden.
De onderzoekers leggen een verband met de stijgende temperatuur van het zeewater. Tegelijkertijd blijkt dat verschillende bekende kustsoorten juist sterk in aantal zijn afgenomen.
Onderzoek vergelijkt situatie met dertig jaar geleden
Voor het onderzoek werden tien jaar aan recente waarnemingen van SeaWatch-B, een monitoringsprogramma van het Vlaams Instituut voor de Zee, vergeleken met historische gegevens die de Universiteit Gent in 1996 en 1997 verzamelde.
Daardoor konden onderzoekers nauwkeurig bekijken hoe het zeeleven langs de Belgische kust de afgelopen dertig jaar is veranderd.
De resultaten laten zien dat verschillende soorten die vroeger algemeen voorkwamen in de branding tegenwoordig veel minder vaak worden aangetroffen.
Zo is de populatie van de grijze garnaal met ongeveer 78 procent afgenomen. Ook strandkrabben zijn sterk achteruitgegaan, met een daling van ongeveer 88 procent. Daarnaast worden grondels, haring en sprot aanzienlijk minder vaak waargenomen dan vroeger.
Volgens marien bioloog Jan Seys lijken veel traditionele bewoners van de branding het ondiepe kustwater steeds vaker te verlaten.
Warmteminnende soorten winnen terrein
Tegenover de afname van verschillende bekende kustsoorten staat een duidelijke toename van soorten die beter gedijen in warmer water.
De meest opvallende stijger is de kleine pieterman. Uit de studie blijkt dat deze giftige vis inmiddels 24 keer vaker voorkomt dan dertig jaar geleden.
Ook andere soorten, waaronder jonge griet, tarbot en de Atlantische grijze zwemkrab, worden steeds vaker aangetroffen in de Belgische kustwateren.
Onderzoekers zien hierin een duidelijke verschuiving in het ecosysteem van de Noordzee, waarbij veranderingen in de watertemperatuur een belangrijke rol lijken te spelen.
Wat is de kleine pieterman?
De kleine pieterman is een relatief kleine bodemvis die zich graag ingraaft in zandige kustgebieden. Daardoor is de vis vaak nauwelijks zichtbaar voor zwemmers en strandbezoekers.
Juist dat maakt ontmoetingen met de kleine pieterman soms onverwacht. Wie per ongeluk op de vis stapt, kan worden gestoken door giftige stekels op de rugvin of bij de kieuwdeksels.
Hoewel een steek bijzonder pijnlijk kan zijn, is deze voor gezonde volwassenen in de meeste gevallen niet levensbedreigend.
Welke klachten kan een steek veroorzaken?
Een steek van een kleine pieterman kan verschillende klachten geven. Veel mensen ervaren vrijwel direct een hevige, brandende pijn op de plek van de steek.
Daarnaast kunnen onder meer de volgende symptomen optreden:
- Zeer hevige brandende pijn die binnen enkele minuten ontstaat.
- Zwelling en roodheid rondom de wond.
- Soms een blauwachtige verkleuring van de huid.
- Pijn die enkele uren tot soms langer dan een dag kan aanhouden.
- In sommige gevallen misselijkheid, zweten, duizeligheid of hoofdpijn.
De ernst van de klachten verschilt per persoon. Mensen met een allergische reactie of aanhoudende ernstige klachten doen er verstandig aan medische hulp in te schakelen.
Wat moet je doen als je bent gestoken?
Wanneer je wordt gestoken door een kleine pieterman, adviseren deskundigen om zo snel mogelijk de juiste eerste hulp toe te passen.
Controleer eerst of er stekels in de huid zijn achtergebleven en verwijder deze voorzichtig als dat mogelijk is.
Daarna wordt geadviseerd om het getroffen lichaamsdeel 30 tot 90 minuten onder zo warm mogelijk water te houden dat nog veilig te verdragen is. Het gif van de kleine pieterman is namelijk gevoelig voor warmte, waardoor de pijn vaak afneemt.
Maak de wond vervolgens goed schoon en houd deze de dagen daarna in de gaten op tekenen van een mogelijke infectie. Zo nodig kan een pijnstiller verlichting bieden. Bij ernstige klachten, een allergische reactie of twijfel is het verstandig contact op te nemen met een arts.
Extra alert tijdens warme zomerdagen
Nu de temperaturen van het zeewater stijgen, verwachten onderzoekers dat warmteminnende soorten zoals de kleine pieterman vaker zullen voorkomen langs de Belgische kust.
Dat betekent niet dat strandbezoekers zich zorgen hoeven te maken, maar wel dat extra voorzichtigheid verstandig is. Vooral mensen die blootsvoets door ondiep water lopen, lopen een grotere kans om per ongeluk op een ingegraven vis te stappen.
Door waterschoenen te dragen en alert te blijven tijdens een strandbezoek kan de kans op een pijnlijke ontmoeting met de kleine pieterman worden verkleind.
De nieuwe onderzoeksresultaten laten tegelijkertijd zien hoe snel het ecosysteem van de Noordzee verandert. Terwijl verschillende bekende kustsoorten steeds schaarser worden, maken andere – vaak warmteminnende – soorten juist een duidelijke opmars. Daarmee onderstrepen de onderzoekers hoe groot de invloed van veranderende omstandigheden op het zeeleven langs de Belgische kust kan zijn.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.