Actueel
Fietsers opgelet: Fout van enkele seconden kost 120 euro
Even snel onder een gesloten slagboom door fietsen omdat je geen trein ziet aankomen? Dat kan niet alleen levensgevaarlijk zijn, maar ook een flinke boete opleveren. Wie de regels bij een spoorwegovergang negeert, kan in Nederland 120 euro kwijt zijn. De controles zijn bovendien aangescherpt, waardoor de kans om betrapt te worden groter is geworden.
Even snel oversteken kan duur uitpakken
Iedereen heeft weleens haast. Je ziet de slagbomen bij een spoorwegovergang naar beneden gaan en denkt misschien dat je nog voldoende tijd hebt om snel naar de andere kant te komen.
Toch is dat een bijzonder slecht idee.
Zodra de rode lichten knipperen of de slagbomen gesloten zijn, mag je de spoorwegovergang niet meer oversteken. Dat geldt niet alleen voor automobilisten, maar ook voor fietsers en voetgangers.
Wie het toch doet, riskeert volgens het artikel een boete van 120 euro. Afhankelijk van het gedrag en eventuele andere overtredingen kunnen de financiële gevolgen verder oplopen.
Maar de mogelijke boete is uiteindelijk nog het kleinste probleem.
Trein kan niet zomaar stoppen
Een trein is namelijk totaal niet te vergelijken met een auto wanneer het gaat om remmen.
Afhankelijk van onder meer de snelheid, het gewicht van de trein en de weersomstandigheden kan een trein tot ongeveer een kilometer nodig hebben om volledig tot stilstand te komen.
Dat is grofweg de lengte van tien voetbalvelden.
Wanneer een machinist iemand op het spoor ziet, betekent dat dus niet automatisch dat de trein nog op tijd kan stoppen. Ook uitwijken is uiteraard geen mogelijkheid.
Juist daarom zijn spoorwegovergangen voorzien van waarschuwingslichten en slagbomen. Wanneer die in werking treden, moet iedereen wachten totdat de overweg weer officieel is vrijgegeven.
Fietsers lopen extra risico
Voor fietsers komt daar nog een ander gevaar bij.
Spoorrails kunnen bijzonder glad zijn, zeker wanneer het regent. Een fietsband heeft maar een klein contactoppervlak met de rails. Wanneer je de spoorstaaf onder een verkeerde hoek raakt, kan het voorwiel gemakkelijk wegglijden.
Een fietser kan daardoor precies op de spoorwegovergang ten val komen.
Wanneer je tegelijkertijd probeert haastig een gesloten overweg over te steken, ontstaat vanzelfsprekend een extreem gevaarlijke situatie.
Een paar seconden tijdwinst kan daardoor uitlopen op een ongeluk met enorme gevolgen.
Treinen soms moeilijker te horen
Ook vertrouwen op je gehoor is geen goed idee.
Sommige mensen denken dat ze veilig kunnen oversteken zolang ze geen trein horen aankomen. Maar een naderende trein kan onder bepaalde omstandigheden veel moeilijker hoorbaar zijn dan verwacht.
Denk bijvoorbeeld aan harde wind, verkeer, muziek of ander omgevingsgeluid.
Daarbij kan de snelheid van een trein gemakkelijk verkeerd worden ingeschat. Een trein die in de verte nog ver weg lijkt, kan veel sneller bij de overweg zijn dan iemand verwacht.
De gedachte dat je “nog wel even snel” kunt oversteken, is daarom precies het risico dat je niet moet nemen.
Camera’s moeten overtreders betrappen
De controle bij spoorwegovergangen is de afgelopen jaren bovendien aangescherpt.
ProRail zet sinds 2024 camera’s in om gevaarlijke overtredingen bij spoorwegovergangen vast te leggen. Daarmee kunnen mensen die de regels negeren worden opgespoord en beboet.
Volgens de spoorbeheerder zijn het regelmatig fietsers en voetgangers die proberen een overweg over te steken terwijl dat niet meer is toegestaan.
De camera’s moeten niet alleen helpen bij de handhaving, maar vooral voorkomen dat mensen dergelijke risico’s überhaupt nemen.
Ook bij storing niet oversteken
Een situatie die voor verwarring kan zorgen, is een mogelijke storing.
Stel dat de slagbomen lange tijd gesloten blijven, terwijl er geen trein voorbij lijkt te komen. Ook dan mag je niet op eigen initiatief besluiten dat het veilig genoeg is om over te steken.
Blijven de rode lichten branden of zijn de bomen gesloten, dan moet je wachten.
Dat kan frustrerend zijn wanneer je haast hebt, maar je weet als weggebruiker niet waarom een overweg gesloten blijft. Er kan bijvoorbeeld alsnog een trein aankomen die je zelf nog niet kunt zien.
Is wachten geen optie, dan is het verstandiger om indien mogelijk een andere beveiligde route te zoeken.
Nederland heeft geen algemeen strafpuntensysteem
Nederland verschilt op dit gebied van sommige buurlanden. Er bestaat hier geen algemeen strafpuntensysteem zoals bijvoorbeeld in Duitsland.
Dat betekent echter niet dat gevaarlijk gedrag zonder serieuze gevolgen blijft.
Bij een normale overtreding volgt doorgaans een geldboete. Wanneer iemand zich zeer gevaarlijk gedraagt of meerdere regels overtreedt, kunnen afhankelijk van de omstandigheden aanvullende consequenties volgen.
In Duitsland zijn de sancties voor vergelijkbaar gedrag volgens het oorspronkelijke artikel aanzienlijk zwaarder. Daar kan het oversteken bij een gesloten spoorboom honderden euro’s kosten en strafpunten opleveren.
Ook in België kunnen ernstige overtredingen bij spoorwegovergangen zwaar worden bestraft.
Geen enkele minuut is het risico waard
Uiteindelijk draait de waarschuwing niet om die 120 euro.
Een boete is vervelend, maar de reden waarom de regels bestaan is veel belangrijker. Een trein heeft een enorme massa, een zeer lange remweg en kan onmogelijk uitwijken wanneer plotseling iemand op het spoor verschijnt.
Vooral fietsers en voetgangers zijn daarbij uiterst kwetsbaar.
Wie voor een gesloten spoorwegovergang staat, kan daarom maar één verstandige keuze maken: wachten totdat de rode lichten zijn gedoofd en de overweg weer veilig toegankelijk is.
Een minuut later aankomen is misschien vervelend. Maar geen enkele tijdwinst is het waard om daarvoor je leven op het spel te zetten.
Actueel
Vanaf 12 augustus: nieuwe verplichting geldt voor alle supermarktklanten
Miljoenen Nederlanders kunnen de komende jaren veranderingen gaan merken in de supermarkt en bij online bestellingen. Nieuwe Europese regels moeten ervoor zorgen dat verpakkingen kleiner, lichter en beter recyclebaar worden. De maatregelen worden stapsgewijs ingevoerd en moeten vooral de enorme hoeveelheid verpakkingsafval binnen Europa terugdringen.
Europa wil hoeveelheid verpakkingsafval flink verminderen
Wie regelmatig boodschappen doet, kent het verschijnsel waarschijnlijk wel: een grote doos openen om vervolgens te ontdekken dat het daadwerkelijke product maar een klein gedeelte van de verpakking inneemt.
Als het aan de Europese Unie ligt, moet daar steeds vaker een einde aan komen.
Europa produceert namelijk enorme hoeveelheden verpakkingsafval. Volgens de Europese Commissie komt dat neer op bijna 190 kilo per inwoner per jaar. Zonder nieuwe maatregelen dreigt die hoeveelheid de komende jaren verder toe te nemen.
Daarom zijn nieuwe regels opgesteld die fabrikanten, supermarkten, importeurs en webwinkels dwingen kritischer te kijken naar de manier waarop producten worden verpakt.
Centraal daarin staat de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation, oftewel de PPWR.
Verpakkingen moeten kleiner en lichter
Een van de belangrijkste uitgangspunten van de nieuwe regelgeving is dat verpakkingen niet onnodig groot of zwaar mogen zijn.
Fabrikanten moeten hun verpakkingen zo ontwerpen dat er niet méér materiaal wordt gebruikt dan noodzakelijk is om het product veilig te verpakken.
Voor consumenten kan dat betekenen dat bepaalde producten in de toekomst in kleinere dozen, zakken en andere verpakkingen terechtkomen.
Het product zelf hoeft daardoor natuurlijk niet kleiner te worden. Het gaat juist om het terugdringen van overbodig verpakkingsmateriaal en lege ruimte rondom producten.
De bekende enorme doos met daarin een relatief klein artikel moet daardoor uiteindelijk steeds minder vaak voorkomen.
Ook webwinkels krijgen ermee te maken
Niet alleen de supermarkt krijgt te maken met veranderingen. Ook bij online bestellingen moet efficiënter worden verpakt.
Iedereen die regelmatig iets online koopt, heeft waarschijnlijk weleens een pakket ontvangen waarbij een klein artikel in een opvallend grote verzenddoos zat.
Juist die lege ruimte wil Europa aanpakken.
Voor transport- en verzendverpakkingen komen strengere eisen. Vanaf 2030 geldt volgens de regelgeving onder meer een maximale hoeveelheid loze ruimte van 50 procent voor bepaalde verpakkingen.
Daarmee moet niet alleen karton of ander verpakkingsmateriaal worden bespaard. Kleinere pakketten betekenen ook dat vrachtwagens en bestelwagens efficiënter kunnen worden gevuld.
Recycling wordt belangrijker
Een tweede belangrijk onderdeel van de plannen heeft betrekking op recycling.
Verpakkingen moeten steeds meer worden ontworpen met het oog op hergebruik van de gebruikte grondstoffen. Een verpakking die uit allerlei moeilijk van elkaar te scheiden materialen bestaat, kan recycling namelijk ingewikkelder maken.
Producenten zullen daarom bij het ontwerpen al rekening moeten houden met wat er met de verpakking gebeurt nadat de consument het product heeft gebruikt.
Het uiteindelijke doel is een systeem waarin veel meer materiaal opnieuw als grondstof kan worden ingezet.
Daarmee wil Europa minder afhankelijk worden van nieuwe grondstoffen en tegelijkertijd de hoeveelheid afval die wordt verbrand of op andere manieren verdwijnt verminderen.
Schadelijke stoffen verder beperkt
Ook de samenstelling van verpakkingen wordt aangepakt.
Voor bepaalde voedselverpakkingen worden bijvoorbeeld strengere beperkingen gesteld aan het gebruik van PFAS. Deze chemische stoffen kunnen zeer lang in het milieu aanwezig blijven.
Door het gebruik ervan terug te dringen, wil Europa zowel gezondheids- en milieurisico’s beperken als voorkomen dat schadelijke stoffen het recyclingproces bemoeilijken.
De nieuwe regels gaan daardoor veel verder dan alleen het formaat van een kartonnen doos.
Niet alles verandert meteen
Consumenten hoeven overigens niet te verwachten dat van de ene op de andere dag alle verpakkingen in Nederlandse supermarkten veranderen.
De verschillende onderdelen van de Europese regelgeving worden verspreid over meerdere jaren ingevoerd. Bedrijven krijgen daardoor tijd om verpakkingslijnen, materialen en ontwerpen aan te passen.
Een verandering die bijvoorbeeld nog langer op zich laat wachten, betreft uniforme Europese labels voor afvalscheiding.
Het idee is dat consumenten straks gemakkelijker kunnen zien in welke afvalstroom een verpakking thuishoort. Daarvoor moeten in Europa dezelfde herkenbare pictogrammen worden gebruikt.
De definitieve vormgeving daarvan moet echter nog verder worden uitgewerkt. De verwachting is dat dergelijke uniforme labels op zijn vroegst vanaf augustus 2028 verplicht worden.
Tot die tijd blijven consumenten vooral de bestaande nationale aanduidingen tegenkomen.
Producent krijgt meer verantwoordelijkheid
Voor fabrikanten en importeurs betekenen de maatregelen ondertussen behoorlijk wat werk.
Bedrijven moeten kunnen aantonen dat hun verpakkingen voldoen aan de Europese eisen. Daarbij wordt gekeken naar onder andere materiaalgebruik, recyclebaarheid en de hoeveelheid verpakking die noodzakelijk is.
Daarnaast blijven producenten financieel verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van verpakkingsafval in landen waar hun producten worden verkocht.
Het principe daarachter is duidelijk: degene die verpakkingen op de markt brengt, draagt ook verantwoordelijkheid voor wat er uiteindelijk met dat materiaal gebeurt.
Steeds meer gerecycled materiaal
De komende jaren worden ook de Europese ambities voor recycling verder aangescherpt.
Daardoor moet een steeds groter gedeelte van onder andere kunststof, aluminium en staal opnieuw worden verwerkt en als grondstof worden gebruikt.
Voor consumenten kan dat uiteindelijk zichtbaar worden aan de verpakkingen zelf. Ze kunnen eenvoudiger worden ontworpen, uit minder verschillende materialen bestaan en vaker gerecycled materiaal bevatten.
Daarnaast wil Europa sterker inzetten op herbruikbare oplossingen, waardoor bepaalde wegwerpverpakkingen geleidelijk minder gebruikelijk kunnen worden.
Wat merkt de Nederlandse consument?
Voor Nederlandse huishoudens verandert de manier waarop afval wordt weggegooid voorlopig niet plotseling.
De grootste veranderingen zullen waarschijnlijk geleidelijk zichtbaar worden tijdens het boodschappen doen of bij het openen van online bestellingen.
Denk aan compactere verpakkingen, minder lege ruimte in dozen, andere materialen en uiteindelijk duidelijkere informatie over recycling.
Het gaat dus niet om één enorme verandering die onmiddellijk zichtbaar is, maar om een reeks maatregelen die gedurende meerdere jaren worden ingevoerd.
De vertrouwde grote doos met opvallend weinig inhoud kan daardoor steeds meer uit het straatbeeld verdwijnen. Als de Europese plannen werken zoals bedoeld, houden consumenten uiteindelijk minder verpakkingsmateriaal over terwijl dezelfde producten gewoon in het schap blijven liggen.