Actueel
Expert slaat alarm over dodelijk virus in Nederland: ”Kan heel groot worden”
In Utrecht is een persoon overleden na een besmetting met het westnijlvirus. Het nieuws zorgt voor toenemende zorgen over de aanwezigheid van het virus in Nederland. Muggenexpert Bart Knols waarschuwt dat het sterfgeval niet als een op zichzelf staand incident moet worden gezien. Volgens hem is juist nu het moment aangebroken om uiterst alert te zijn en maatregelen te nemen om verdere verspreiding zo goed mogelijk in kaart te brengen.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakte ongeveer twee weken geleden bekend dat het westnijlvirus op meerdere plekken in Nederland was vastgesteld. Het virus werd aangetroffen bij een mens, een paard en een vogel.
Dat is belangrijk, omdat het westnijlvirus voornamelijk via besmette muggen wordt overgedragen. Wanneer verschillende dieren en mensen besmet raken, betekent dit dat het virus lokaal circuleert en dat muggen een rol spelen bij de verspreiding.
De zorgen zijn verder toegenomen nu bekend is geworden dat iemand uit Utrecht na een besmetting is overleden.
Muggenexpert waarschuwt voor verdere verspreiding
Muggenexpert Bart Knols sprak woensdagavond in het WNL-programma Goedenavond Nederland uitgebreid over de situatie. Volgens hem moeten de Nederlandse autoriteiten het signaal serieus nemen.
“Dit kan groot worden, laat ik het zo zeggen. Het is één geval. Eén sterfgeval. Heel triest natuurlijk”, aldus Knols.
Volgens de deskundige komt de ontwikkeling bovendien niet volledig uit de lucht vallen. Hij wijst erop dat wetenschappers al veel langer waarschuwen voor de mogelijkheid dat het westnijlvirus zich in Nederland verder zou verspreiden.
Knols stelt dat er rond 2020 al duidelijke signalen waren. Zelf schreef hij naar eigen zeggen zelfs in 2009 al over de risico’s van het virus.
“Dat werd toen weggezet als bangmakerij, stemmingmakerij. En nu zijn we 17 jaar verder en nu is het zover. En dat is heel triest”, vertelde hij.
‘Bij één persoon moeten de alarmbellen afgaan’
Presentator Frank van Leeuwen wierp tijdens het gesprek de vraag op of de situatie daadwerkelijk zo alarmerend is. Tot dusver gaat het immers om een beperkt aantal vastgestelde besmettingen in Nederland.
Volgens de cijfers die tijdens de uitzending werden besproken, zijn zes besmettingen bekend en is nu één persoon overleden.
Knols vindt echter dat juist bij infectieziekten niet uitsluitend naar de huidige aantallen moet worden gekeken. Een klein aantal geregistreerde gevallen betekent volgens hem niet automatisch dat het risico beperkt blijft.
“Het begint met één persoon en dan zouden alle alarmbellen moeten afgaan”, waarschuwde hij. Volgens Knols zijn die alarmbellen binnen de wetenschappelijke wereld al veel langer afgegaan.
Om duidelijk te maken waarom vroege signalen volgens hem serieus genomen moeten worden, maakte de muggenexpert een vergelijking met Q-koorts. Ook die uitbraak begon ooit met een beperkt aantal bekende gevallen, waarna de omvang sterk toenam.
Daarmee zegt Knols niet dat het westnijlvirus zich noodzakelijkerwijs op dezelfde manier zal ontwikkelen. Zijn boodschap is vooral dat snel handelen belangrijk kan zijn wanneer een infectieziekte zich begint te verspreiden.
Hoe wordt het westnijlvirus verspreid?
Het westnijlvirus wordt in de natuur voornamelijk in stand gehouden door een cyclus tussen vogels en muggen. Muggen kunnen besmet raken wanneer ze bloed zuigen bij een geïnfecteerde vogel. Vervolgens kunnen ze het virus bij een volgende beet overdragen op mensen of andere zoogdieren, waaronder paarden.
De aanwezigheid van besmettingen bij zowel vogels als paarden en mensen is daarom een belangrijk signaal voor deskundigen die de verspreiding volgen.
Dat betekent overigens niet dat iedere mug in Nederland het virus bij zich draagt. Ook leidt een besmetting niet automatisch tot ernstige ziekte. Het geregistreerde sterfgeval in Utrecht maakt volgens Knols echter duidelijk dat ernstige gevolgen mogelijk zijn.
Virus komt ook elders in Europa voor
Nederland staat bovendien niet op zichzelf. Het westnijlvirus komt al langer voor in delen van Europa, waarbij vooral Zuid-Europese landen regelmatig besmettingen melden.
Tijdens de uitzending wees Knols erop dat er inmiddels 625 besmettingen in Europa zijn geregistreerd.
Volgens hem ligt het werkelijke aantal mensen dat met het virus in aanraking is gekomen waarschijnlijk hoger. Niet iedere besmetting wordt immers herkend of geregistreerd.
“Het virus waart rond”, aldus Knols. Juist daarom vindt hij dat Nederland zich goed moet voorbereiden op een situatie waarin meer besmettingen worden vastgesteld.
Pleidooi voor Outbreak Management Team
De muggenexpert vindt dat na het sterfgeval in Utrecht verschillende deskundigen en instanties gezamenlijk naar de situatie moeten kijken.
“Als het goed is moet er, na Utrecht, een soort OMT komen”, zei hij.
Met OMT doelt Knols op een Outbreak Management Team: een groep deskundigen die bij een mogelijke uitbraak de beschikbare informatie beoordeelt en adviseert over eventuele maatregelen.
Volgens Knols zouden onder meer het RIVM, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de GGD en verschillende medische en veterinaire deskundigen daarbij betrokken moeten worden.
Hij noemt daarbij niet alleen huisartsen, maar ook dierenartsen. Dat is van belang omdat het virus niet uitsluitend bij mensen wordt aangetroffen. Ook besmettingen onder dieren kunnen informatie opleveren over waar het virus circuleert.
Onderzoek rond besmettingen Utrecht
Bijzondere aandacht zou volgens Knols moeten uitgaan naar de regio Utrecht. Daar zijn volgens de besproken gegevens drie menselijke besmettingen vastgesteld.
Hij pleit ervoor om grondig te onderzoeken waar deze mensen mogelijk met het virus in aanraking zijn gekomen en welke overeenkomsten er tussen de besmettingen bestaan.
Ook monitoring van muggen, vogels en paarden kan helpen om een beter beeld te krijgen van de geografische verspreiding.
Het doel daarvan is vooral om zo vroeg mogelijk te ontdekken waar besmette muggen voorkomen en of er aanwijzingen zijn dat het virus zich naar andere gebieden verplaatst.
Deskundige wil maximale alertheid
Knols benadrukt dat zijn oproep niet betekent dat Nederland onmiddellijk met een grootschalige uitbraak te maken krijgt. Wel vindt hij dat het onverstandig zou zijn om af te wachten totdat het aantal besmettingen sterk begint toe te nemen.
Juist omdat muggen zich kunnen verspreiden en het virus via vogels over grotere afstanden kan circuleren, is volgens hem vroegtijdige surveillance van groot belang.
Het overlijden van de persoon uit Utrecht vormt voor de muggenexpert daarom een belangrijk waarschuwingssignaal.
Waar momenteel nog sprake is van een beperkt aantal bevestigde menselijke besmettingen, moet volgens hem alles in het werk worden gesteld om zicht te krijgen op wat er daadwerkelijk gaande is.
“Het begint met één persoon”, waarschuwt Knols. Voor hem is het dan ook duidelijk: het eerste Nederlandse sterfgeval moet aanleiding zijn om de ontwikkelingen rond het westnijlvirus uiterst serieus te volgen.
Actueel
Soundos El Ahmadi gefileerd na totaal misplaatste grap
Soundos El Ahmadi heeft voor flinke beroering gezorgd met een bijzonder harde grap tijdens een optreden. De cabaretière maakte een vergelijking tussen een miskraam en de Belgische politicus Dries Van Langenhove. Toen een groot deel van het publiek nauwelijks reageerde, kwam Soundos met nóg een opmerking: volgens haar applaudisseerde slechts een derde van de zaal en zou de rest “extreemrechts” stemmen. Vooral die combinatie zorgt nu voor stevige kritiek.
Op sociale media wordt volop gediscussieerd over het fragment. Waar de een het verdedigt als scherpe cabarethumor, vinden anderen dat Soundos met de grap een grens overschrijdt.
“Smakeloos, smakelozer, Soundos”, klinkt het onder meer in de kritiek.
Soundos maakt harde grap over miskraam
De commotie draait om een fragment waarin Soundos eerst vertelt over haar eigen zwangerschappen.
“Ik ben één keer 39 weken zwanger geweest, één keer 33 weken en één keer 8 weken”, begint ze.
Vervolgens vertelt ze dat die laatste zwangerschap eindigde in een miskraam.
“Dit is toen helaas misgegaan. Ik kan jullie vertellen dat het echt verschrikkelijk was om mee te maken. Het heeft me heel erg overvallen.”
Tot dat moment lijkt het om een persoonlijk en serieus verhaal te gaan.
Daarna verandert de toon volledig.
Grap over Dries Van Langenhove
Soundos vervolgt haar verhaal met een bewust absurd en confronterend stuk.
“Wat heel veel mensen niet weten is dat als je miskraam in de toiletpot valt, dat je door moet spoelen, want als jij niet doorspoelt, kan zo’n miskraam nog door blijven leven.”
Vervolgens komt de clou.
“En zo is Dries Van Langenhove ontstaan. Sorry nog daarvoor!”
Daarmee richt Soundos haar grap rechtstreeks op de Belgische politicus Dries Van Langenhove.
De grap lijkt in de zaal echter niet de reactie op te leveren waarop ze mogelijk had gehoopt.
Publiek reageert verdeeld
In het fragment is volgens de aangeleverde beschrijving te merken dat een aanzienlijk deel van het publiek niet enthousiast reageert.
Soundos merkt dat zelf eveneens op.
In plaats van het moment voorbij te laten gaan, reageert ze op de zaal.
“Een derde applaudisseert, twee derde stemt extreemrechts.”
Ook die uitspraak valt vervolgens niet bij iedereen goed.
Critici wijzen erop dat er allerlei redenen kunnen zijn waarom iemand niet om een grap lacht en vinden dat Soundos de afwezige lach daarmee te gemakkelijk aan een politieke voorkeur koppelt.
‘Geef me je geld en ga naar huis’
Soundos maakt vervolgens duidelijk dat ze zich weinig aantrekt van mensen in de zaal die haar grap niet kunnen waarderen.
“Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis. Ik vind het allemaal prima.”
De opmerkingen leveren achteraf veel discussie op.
Daarbij gaat het niet alleen over de vraag of een miskraam geschikt materiaal is voor een grap.
Ook haar reactie op het publiek wordt bekritiseerd.
Want wanneer mensen niet lachen om een politieke grap, betekent dat uiteraard niet automatisch dat zij een bepaalde politieke overtuiging hebben.
Stevige kritiek op sociale media
Het fragment wordt inmiddels ook buiten de zaal besproken.
Mediacourant besteedt aandacht aan de ophef en deelt verschillende kritische reacties.
Bob Dijkgraaf reageert bijvoorbeeld op de manier waarop Soundos het zwijgende deel van het publiek benadert.
“Als je niet klapt moet je wel extreemrechts zijn. Dat je het gewoon totaal niet grappig vindt, is bij haar geen optie.”
Een andere criticus richt zich vooral op de kwaliteit van de grap.
“Ze probeert te choqueren, maar het komt niet over. Dat is geen kwestie van smaak, maar van vakmanschap. En dat vakmanschap ontbreekt.”
Dat zijn uiteraard persoonlijke beoordelingen van de betreffende reageerders, maar ze illustreren wel waarom het fragment zoveel discussie oproept.
Bezoeker herkent grap uit eerdere voorstelling
Een andere opvallende reactie komt volgens de aangeleverde informatie van Nicole Hartog.
Zij zegt de voorstelling van Soundos eerder te hebben bezocht in de Meervaart in Amsterdam.
Volgens haar gebruikte Soundos destijds vrijwel dezelfde grap, maar werd er toen een andere politieke naam genoemd.
“Ik heb deze voorstelling in de Meervaart gezien en toen was het Dilans naam die ze zei.”
Daarmee lijkt ze te verwijzen naar Dilan Yeşilgöz.
Dat is de herinnering van deze bezoeker; op basis van de aangeleverde informatie kan niet onafhankelijk worden vastgesteld hoe de grap tijdens dat specifieke eerdere optreden exact werd gebracht.
‘Ik kon er niet om lachen’
Nicole vertelt dat ze de grap ook tijdens die eerdere voorstelling niet kon waarderen.
“Ik kon er niet om lachen. Wat in- en inslecht om zo over een miskraam te praten. Respectloos ook naar de genoemde persoon toe.”
Juist het onderwerp maakt de grap voor sommige mensen extra gevoelig.
Een miskraam kan voor vrouwen en hun partners een ingrijpende en emotionele ervaring zijn. Soundos gebruikt in dit geval haar eigen ervaring als uitgangspunt voor zwarte humor en een politieke belediging.
Of dat binnen cabaret wel of niet te ver gaat, is uiteindelijk een kwestie waar het publiek verschillend over kan denken.
Soundos staat bekend om scherpe stijl
Dat Soundos El Ahmadi met haar uitspraken discussie oproept, is op zichzelf niet nieuw.
De cabaretière staat bekend om een directe en confronterende stijl waarbij ze gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaat.
Ook in televisieprogramma’s kan dat botsingen opleveren.
Zo ontstond eerder discussie na haar optreden in het Vlaamse programma De Afspraak, waar ze tegenover presentator Bart Schols zat.
In België is Soundos bovendien regelmatig op televisie te zien en heeft ze inmiddels een aanzienlijk publiek opgebouwd.
Humor of over de grens?
De nieuwe ophef draait uiteindelijk om een bekende discussie binnen cabaret: hoe ver mag een comedian gaan?
Soundos gebruikt een zeer persoonlijke en pijnlijke ervaring als basis voor een grove politieke grap. Dat sommige mensen daar niet om kunnen lachen, is duidelijk.
Tegelijkertijd hoort provoceren en het opzoeken van grenzen voor veel cabaretiers juist bij het genre.
De extra opmerking richting het publiek maakt het fragment in dit geval nog controversiëler. Door te suggereren dat de mensen die niet applaudisseren “extreemrechts” stemmen, verplaatst de discussie zich van de grap zelf naar de reactie van Soundos op haar publiek.
En juist daar lijken veel critici over te vallen.
Of Soundos zich iets aantrekt van alle commotie, valt nog te bezien. Tijdens haar optreden maakte ze in ieder geval duidelijk hoe ze tegenover mensen staat die haar humor niet waarderen: “Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis.”