Actueel
Ernst Kuipers maakt schokkende coronablunder bekend: ”Dit had 4.000 levens kunnen redden”
De komende periode staat in Nederland opnieuw een hoofdstuk centraal dat nog altijd veel emoties oproept: de aanpak van de coronacrisis. De parlementaire enquête naar de gebeurtenissen tijdens de pandemie gaat van start en zal onderzoeken welke keuzes zijn gemaakt, waarom die beslissingen zijn genomen en welke gevolgen ze uiteindelijk hebben gehad voor de samenleving.
Voormalige ministers, adviseurs, deskundigen en andere betrokkenen zullen worden gehoord over de periode die Nederland ingrijpend veranderde. Eén uitspraak van voormalig minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers zorgt daarbij nu al voor veel discussie. In een gesprek bij Nieuwsuur stelde hij dat eerder ingrijpen mogelijk duizenden levens had kunnen besparen.
Volgens Kuipers had Nederland wellicht een heel andere situatie gekend wanneer strengere maatregelen eerder waren ingevoerd.
Wat onderzoekt de parlementaire enquête?
De parlementaire enquête wordt soms omschreven als een groot onderzoek naar de coronaperiode, maar is geen juridisch proces of tribunaal. Het doel is om inzicht te krijgen in de besluitvorming tijdens de crisis.
Onder meer de volgende vragen staan centraal:
- Waarom werden bepaalde maatregelen genomen?
- Hoe kwamen beslissingen tot stand?
- Welke gevolgen hadden lockdowns, schoolsluitingen en andere beperkingen?
- Werd voldoende rekening gehouden met grondrechten?
- Hoe verliep de samenwerking tussen deskundigen en overheid?
Voor veel Nederlanders gaat het niet alleen om terugkijken, maar ook om lessen voor eventuele toekomstige gezondheidscrises.
De eerste maanden van corona: veel onzekerheid
Toen de eerste besmettingen zich begin 2020 aandienden, was er wereldwijd nog veel onbekend over het virus. Wetenschappers en beleidsmakers moesten beslissingen nemen op basis van beperkte informatie.
Nederland koos destijds voor een aanpak waarbij vooral werd gekeken naar de druk op z!ekenhuizen en intensive-careafdelingen.
De belangrijkste gedachte was: voorkomen dat de zorg volledig zou vastlopen.
Voormalig RIVM-adviseur Jaap van Dissel sprak destijds over overeenkomsten met de Britse strategie.
Ook in andere landen werd gezocht naar manieren om het virus beheersbaar te houden.
De discussie over groepsimmuniteit
Een onderwerp dat veel aandacht kreeg tijdens de eerste coronamaanden was groepsimmuniteit.
De gedachte daarachter was dat wanneer voldoende mensen weerstand opbouwen tegen een virus, de verspreiding uiteindelijk vanzelf zou afnemen.
Voormalig premier Mark Rutte sprak daar in maart 2020 publiekelijk over.
Hij legde destijds uit dat mensen die het virus hadden doorgemaakt mogelijk bescherming konden opbouwen, waardoor kwetsbare groepen indirect beter beschermd zouden worden.
Die uitspraken leidden al snel tot discussie.
Critici waarschuwden dat het risico bestond dat het virus zich juist te snel zou verspreiden.
Internationale kritiek op deze aanpak
Ook internationaal ontstonden vragen over het idee van gecontroleerde verspreiding.
De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukte destijds dat een virus niet eenvoudig gecontroleerd door een samenleving kan bewegen.
Volgens deskundigen was het moeilijk te voorspellen hoe snel besmettingen zouden oplopen en welke gevolgen dat zou hebben.
Dat maakte beleidskeuzes bijzonder ingewikkeld.
Beslissingen moesten vaak in zeer korte tijd worden genomen, terwijl nieuwe informatie zich dagelijks aandiende.
Ernst Kuipers kijkt terug
Volgens Ernst Kuipers ontstonden al vroeg zorgen binnen de zorgsector.
Hij wijst erop dat er destijds scenario’s rondgingen waarin een groot deel van de bevolking besmet zou raken.
Volgens hem waren veel zorgprofessionals daar direct kritisch op.
Kuipers stelt dat z!ekenhuizen al snel signalen kregen dat de situatie sneller uit de hand kon lopen dan aanvankelijk werd gedacht.
Hij zegt dat het sturen op z!ekenhuisopnames uiteindelijk beperkingen had.
“Dat werkt niet optimaal,” gaf hij aan tijdens zijn gesprek bij Nieuwsuur.
Vertrouwelijke notities tonen vroege zorgen
Volgens onderzoek van Nieuwsuur waren er intern al vroeg signalen van onrust.
Vertrouwelijke notulen van bijeenkomsten van deskundigen zouden laten zien dat er zorgen bestonden over de situatie in Noord-Brabant.
Destijds werden verschillende mogelijke maatregelen besproken, waaronder:
- het afgelasten van evenementen
- strengere regionale beperkingen
- extra testen
- aanvullende veiligheidsmaatregelen
Toch werden die voorstellen op dat moment nog niet direct ingevoerd.
Op dezelfde dag verklaarde premier Rutte nog dat er volgens de beschikbare informatie geen aanleiding was om grote nationale evenementen af te gelasten.
De situatie veranderde snel
Kort daarna begonnen meerdere z!ekenhuizen zorgmedewerkers uitgebreider te testen.
De uitkomsten daarvan zorgden voor nieuwe zorgen.
Ondertussen veranderde ook de internationale situatie razendsnel.
Op 11 maart 2020 riep de Wereldgezondheidsorganisatie corona officieel uit tot pandemie.
In andere Europese landen volgden snel strengere maatregelen.
Denemarken besloot scholen te sluiten en extra beperkingen in te voeren.
Ook België, Noorwegen en Frankrijk namen aanvullende maatregelen.
Nederland koos aanvankelijk voor een voorzichtigere aanpak.
Er kwam een thuiswerkadvies en grotere bijeenkomsten werden beperkt.
Vier dagen eerder ingrijpen?
Een van de meest besproken punten uit de analyse van Kuipers gaat over timing.
Volgens hem had eerder ingrijpen mogelijk grote gevolgen kunnen hebben voor het verdere verloop van de eerste golf.
Zijn inschatting is dat wanneer Nederland ongeveer vier dagen eerder strengere maatregelen had genomen, het aantal besmettingen aanzienlijk lager had kunnen uitvallen.
Volgens Kuipers zou dat vervolgens ook effect hebben gehad op:
- z!ekenhuisopnames
- druk op de zorg
- sterftecijfers
Hij spreekt daarbij over aantallen die volgens hem niet gaan om enkele personen, maar om duizenden mensen.
In een ruwe persoonlijke inschatting noemt hij zelfs een mogelijk verschil van ongeveer 4.000 mensen.
Daarbij benadrukt hij dat het om een theoretische berekening gaat.
Niet iedereen deelt dezelfde conclusies
Hoewel uitspraken zoals die van Kuipers veel aandacht krijgen, blijft het lastig om achteraf exacte scenario’s vast te stellen.
Het verloop van een pandemie hangt af van veel factoren:
- gedrag van mensen
- internationale ontwikkelingen
- testcapaciteit
- virusvarianten
- zorgcapaciteit
- timing van maatregelen
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft voor zover bekend geen definitieve berekening gepubliceerd over hoeveel levens een eerdere ingreep exact had kunnen besparen.
Daarmee blijft een deel van de discussie gebaseerd op modellen, aannames en terugkijken met kennis van nu.
Nederland kijkt terug op een uitzonderlijke periode
De coronacrisis liet diepe sporen achter in de samenleving.
Voor veel mensen staan herinneringen aan lockdowns, gesloten scholen, lege straten en persconferenties nog helder op het netvlies.
Naast de medische gevolgen had de crisis ook invloed op:
- onderwijs
- economie
- mentale gezondheid
- ondernemers
- gezinnen
- zorgpersoneel
Juist daarom wordt de parlementaire enquête door velen gezien als een belangrijk moment om lessen te trekken.
Niet alleen om terug te kijken naar wat er gebeurde, maar vooral om beter voorbereid te zijn wanneer Nederland opnieuw voor een grote gezondheidsuitdaging komt te staan.
De komende verhoren zullen waarschijnlijk opnieuw veel gesprekken losmaken over keuzes die destijds werden gemaakt — en over de vraag wat we inmiddels hebben geleerd.
Actueel
Oud-profvoetballer (53) in coma geslagen bij verkeersruzie
Wat begon als een alledaagse verkeerssituatie is in het Belgische Turnhout uitgelopen op een tragedie die veel mensen diep raakt. Oud-profvoetballer Karel Snoeckx (53) raakte zaterdag levensgevaarlijk gewond nadat hij betrokken was geraakt bij een ernstig geweldsincident na een verkeersconflict. De voormalig Belgisch international ligt momenteel in een kunstmatige coma, terwijl zijn familie in grote onzekerheid afwacht hoe zijn herstel zal verlopen.
Zijn partner Lindsy en dochter Ymanie deden bij VTM NIEUWS hun aangrijpende verhaal over de gebeurtenissen die volgens hen in enkele minuten volledig uit de hand liepen.
Verkeerssituatie mondt uit in ruzie
Volgens de familie reed Snoeckx zaterdag samen met zijn partner, dochter en schoonzoon door Turnhout toen een voetgangster op een zebrapad op het laatste moment kon worden vermeden.
Na het incident ontstond volgens de familie een woordenwisseling. De voetgangster zou het gezin daarbij hebben beschuldigd van racistisch gedrag.
Karel Snoeckx besloot vervolgens uit de auto te stappen om de situatie te bespreken.
Volgens zijn partner deed hij dat op de manier waarop hij altijd met conflicten omging: rustig en zonder agressie.
“Hij wilde de situatie gewoon sussen,” vertelt Lindsy. “Dat is wie hij is.”
Geweld escaleert in enkele seconden
Volgens de familie werd Snoeckx vrijwel direct aangevallen door een 35-jarige man die zich met de situatie had bemoeid.
Wat begon met een vuistslag in het gezicht, escaleerde volgens de verklaringen al snel tot ernstig geweld.
Dochter Ymanie probeerde haar vader los te trekken van de aanvaller. Dat lukte volgens haar niet.
“We lagen met zijn drieën op de grond en hij bleef mijn vader slaan,” vertelt ze zichtbaar geëmotioneerd.
Ymanie is op dit moment 22 weken zwanger en zegt dat de machteloosheid van dat moment haar nog steeds achtervolgt.
Familie smeekte om te stoppen
Volgens de familie bleef de verdachte geweld gebruiken terwijl zij hem meerdere keren vroegen te stoppen.
Ymanie vertelt dat zij de man erop wees dat haar vader hartproblemen heeft.
“Ik riep dat hij hartproblemen had,” vertelt ze. “Maar hij stopte niet.”
Volgens haar bleef de verdachte haar vader ook schoppen terwijl hij op de grond lag.
De politie onderzoekt momenteel de exacte toedracht van het incident.
Reanimatie duurt drie kwartier
Na het geweld verloor Snoeckx het bewustzijn.
Zijn partner en schoonzoon begonnen direct met reanimeren totdat de hulpdiensten arriveerden.
Volgens de familie duurde de reanimatie ongeveer 45 minuten voordat het medische interventieteam de zorg kon overnemen.
Daarna werd de oud-profvoetballer met spoed overgebracht naar het ziekenhuis.
Artsen besloten hem in een kunstmatige coma te brengen om zijn lichaam zoveel mogelijk rust te geven.
Grote zorgen over hersenschade
De toestand van Snoeckx is inmiddels stabiel, maar de onzekerheid over zijn herstel blijft groot.
Artsen willen hem de komende periode stap voor stap uit de coma halen om te beoordelen hoe ernstig de mogelijke neurologische schade is.
Voor zijn partner en dochter is dat een bijzonder moeilijke periode.
“Je kunt je niet voorstellen wat voor goed mens hij is,” vertelt Lindsy.
“Hij stond altijd voor iedereen klaar. Er was nooit iets te veel.”
Ook dochter Ymanie denkt voortdurend aan de toekomst die haar vader tegemoet leek te gaan.
“Hij keek zó uit naar zijn eerste kleinkind.”
Die gedachte maakt het verdriet voor de familie extra zwaar.
Verdachte aangehouden
De 35-jarige verdachte verscheen inmiddels voor de raadkamer in Turnhout.
Het Openbaar Ministerie verdenkt hem van poging tot doodslag.
Volgens zijn advocate is haar cliënt zeer aangeslagen door de gebeurtenissen en was hij nooit eerder met justitie in aanraking gekomen.
Over de inhoud van het onderzoek doet het parket vooralsnog geen verdere uitspraken.
De raadkamer beslist op een later moment over de verdere voorlopige hechtenis van de verdachte.
Wie is Karel Snoeckx?
Karel Snoeckx behoort tot de bekendere namen uit het Belgische voetbal van de jaren negentig en begin deze eeuw.
De voormalig rechtervleugelspeler beleefde zijn grootste successen bij Lierse SK, waar hij in 1997 landskampioen van België werd.
Later kwam hij ook uit voor onder meer Germinal Beerschot, waarmee hij in 2005 de Belgische Beker won.
Daarnaast speelde Snoeckx één interland voor de Belgische nationale ploeg, de Rode Duivels.
Na zijn actieve loopbaan bleef hij betrokken bij het voetbal en genoot hij binnen de Belgische voetbalwereld veel respect.
Veel steun voor de familie
Het nieuws over het geweld tegen Snoeckx heeft in België veel reacties losgemaakt.
Via sociale media spreken supporters, oud-teamgenoten en andere betrokkenen massaal hun steun uit aan de familie.
Velen hopen op een spoedig herstel van de oud-profvoetballer, terwijl tegelijkertijd geschokt wordt gereageerd op de ernst van het geweld.
Het incident heeft ook opnieuw de discussie aangewakkerd over verkeersagressie en de gevolgen die een ogenschijnlijk klein conflict kan hebben wanneer emoties de overhand krijgen.
Voor de familie van Karel Snoeckx is die maatschappelijke discussie op dit moment echter van ondergeschikt belang. Hun aandacht gaat volledig uit naar zijn herstel. Terwijl artsen de komende dagen proberen vast te stellen hoe ernstig de gevolgen van het geweld zijn, blijft de hoop bestaan dat de voormalig profvoetballer alsnog zal ontwaken en kan beginnen aan een lang en onzeker hersteltraject.