Actueel
Erfenis, spaargeld of beleggingen? Het kabinet zoekt geld en kijkt naar dit
Het kabinet van premier Rob Jetten staat voor een belangrijke politieke uitdaging. D66, VVD en CDA hebben niet genoeg zetels om het belastingplan zonder hulp van andere partijen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer te krijgen. Daarom wordt er opnieuw intensief onderhandeld met de oppositie.
Daarbij draait het niet alleen om de belastingen die Nederlanders vanaf volgend jaar gaan betalen. Ook de toekomst van box 3, waarin onder meer spaargeld en beleggingen worden belast, ligt op tafel.
Vooral de vraag hoe de veranderingen in box 3 moeten worden betaald, zorgt voor discussie. Een eerder voorstel waarbij kleinere spaarders en beleggers zouden meebetalen, werd na kritiek ingetrokken.
Het kabinet moet dus op zoek naar een andere oplossing. Daarbij zijn vanuit de Tweede Kamer ook voorstellen gedaan die betrekking hebben op de schenk- en erfbelasting.
Kabinet bijeen voor belangrijk overleg
Op zaterdag 24 oktober kwam de top van het kabinet opnieuw bijeen voor overleg over het belastingplan.
Premier Rob Jetten sprak samen met vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink, minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg over de vervolgstappen.
Na afloop werd duidelijk dat het kabinet verder wil onderhandelen met zeven oppositiepartijen.
Het gaat om PRO, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie, 50PLUS en Volt.
Dat is een opvallend brede groep partijen. Het kabinet kiest er voorlopig dus niet voor om uitsluitend aan de linker- of rechterkant van het politieke spectrum steun te zoeken.
Kabinet heeft oppositie hard nodig
Die steun is noodzakelijk.
Het minderheidskabinet beschikt zelf niet over voldoende zetels om belangrijke financiële plannen zonder hulp door het parlement te krijgen.
Vooral in de Eerste Kamer is de uitgangspositie lastig.
Dat betekent dat Jetten en zijn ministers bij belangrijke voorstellen steeds opnieuw afspraken moeten maken met oppositiepartijen.
Het belastingplan vormt daarbij een cruciale test.
De verschillende oppositiepartijen hebben bovendien allemaal hun eigen wensen voordat ze bereid zijn het kabinet tegemoet te komen.
Oppositiepartijen komen met eisen
De gesprekken gaan daardoor over veel meer dan alleen belastingtarieven.
JA21-leider Joost Eerdmans wil bijvoorbeeld toezeggingen over de spreidingswet. BBB wil op haar beurt veranderingen in het beleid van het kabinet en is kritisch over de lastenverzwaringen.
Aan de andere kant wil PRO van Jesse Klaver onder meer dat werken meer gaat lonen en dat er anders wordt gekeken naar de belasting op vermogen.
Het kabinet probeert voorlopig partijen van zowel links als rechts aan zich te binden.
Dat maakt de onderhandelingen ingewikkeld, maar kan het kabinet tegelijkertijd een bredere meerderheid opleveren.
Vooral box 3 zorgt voor hoofdbrekens
Een van de grootste financiële vraagstukken is box 3.
Daarin worden onder meer spaargeld en beleggingen belast.
Het huidige systeem heeft de afgelopen jaren tot veel juridische en politieke problemen geleid. Daarom wordt gewerkt aan een nieuw stelsel waarbij het werkelijke rendement een veel belangrijkere rol krijgt.
De bedoeling is dat het nieuwe box 3-stelsel op 1 januari 2028 ingaat.
Het kabinet heeft daarnaast gekozen voor aanpassingen waarbij zoveel mogelijk vermogensbestanddelen richting een vermogenswinstsystematiek worden gebracht.
Simpel gezegd betekent zo’n systeem dat waardestijgingen in die gevallen in beginsel worden belast wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop.
Kleinere spaarders moesten eerst meebetalen
Het grote probleem zit niet alleen in de vormgeving van het nieuwe systeem.
De veranderingen kosten de overheid namelijk geld.
Daarom moet er dekking worden gevonden.
Eerder lag er een voorstel waarbij ook kleinere spaarders en beleggers een deel van de rekening zouden krijgen. Daar ontstond veel kritiek op in de Tweede Kamer.
Minister Heinen liet vervolgens weten dat kleinere spaarders en beleggers zouden worden ontzien.
Daarmee ontstond onmiddellijk een nieuwe vraag: waar moet het benodigde geld dan wél vandaan komen?
Precies daarover wordt nu onderhandeld.
Komt de erfbelasting in beeld?
Vanuit de Tweede Kamer zijn verschillende alternatieven aangedragen.
Daarbij is ook gekeken naar de schenk- en erfbelasting.
ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis opperde bijvoorbeeld om kritisch te kijken naar constructies rond de zogenoemde papieren schenking.
Bij zo’n schenking wordt vermogen op papier geschonken, terwijl het geld feitelijk nog niet direct naar de ontvanger wordt overgemaakt.
Of dergelijke voorstellen daadwerkelijk onderdeel worden van de uiteindelijke afspraken, staat nog niet vast.
Binnen de coalitie bestaan bovendien verschillende opvattingen over aanpassingen van de erfbelasting.
Het is daarom te vroeg om te stellen dat Nederlanders straks daadwerkelijk meer erfbelasting gaan betalen.
Nog geen akkoord met oppositie
De eerste nieuwe gesprekken met oppositiepartijen hebben vooralsnog geen doorbraak opgeleverd.
BBB en JA21 lieten na overleg weten dat zij nog niet voldoende beweging bij het kabinet zien.
Het kabinet wil ondertussen 350 miljoen euro beschikbaar stellen om geplande lastenverzwaringen voor werkenden in 2027 te verzachten.
BBB-Kamerlid Henk Vermeer noemde dat bedrag echter een „druppel op een gloeiende plaat”.
Ook JA21 is nog niet overtuigd.
Dat maakt duidelijk dat premier Jetten nog flink wat werk te doen heeft voordat er voldoende steun is.
Jetten waarschuwt voor gevolgen
Het kabinet benadrukt ondertussen dat het belastingplan uit veel verschillende maatregelen bestaat.
Wanneer het hele pakket wordt weggestemd, kunnen daardoor ook maatregelen sneuvelen waar sommige oppositiepartijen juist wél achter staan.
Een voorbeeld daarvan is de voorgenomen verlenging van de lagere accijns op benzine en diesel tot eind 2027.
Het belastingplan is daarmee één groot pakket waarin verschillende financiële maatregelen met elkaar samenhangen.
Voor het kabinet is het dus belangrijk om vóór de stemming voldoende partijen aan boord te krijgen.
Ook Eerste Kamer vormt een obstakel
Een akkoord in de Tweede Kamer alleen is niet voldoende.
Daarna moet relevante wetgeving ook door de Eerste Kamer worden aangenomen.
En juist daar heeft het kabinet weinig eigen zetels.
D66, VVD en CDA beschikken gezamenlijk over slechts een minderheid in de senaat.
Dat maakt partijen als BBB, PRO en Volt potentieel belangrijk bij het zoeken naar voldoende steun.
Maar omdat die partijen verschillende politieke wensen hebben, is het niet eenvoudig om één pakket samen te stellen waar voldoende partijen mee kunnen instemmen.
Wat betekent dit voor je spaargeld?
Voor Nederlanders met spaargeld of beleggingen verandert door de huidige onderhandelingen niet ineens iets.
De gesprekken gaan voor een belangrijk deel over toekomstige wetgeving en over de manier waarop de veranderingen in box 3 moeten worden betaald.
Het nieuwe stelsel voor werkelijk rendement moet volgens de huidige planning vanaf 2028 ingaan.
Hoe de uiteindelijke regels precies worden vormgegeven en wie de rekening voor bepaalde aanpassingen krijgt, staat nog niet volledig vast.
Ook een eventuele aanpassing van de schenk- of erfbelasting is op dit moment geen voldongen feit.
12 november wordt belangrijke datum
Veel tijd heeft het kabinet niet.
De Tweede Kamer is van plan op 12 november over het belastingplan te stemmen.
Voor die tijd probeert het kabinet voldoende oppositiepartijen achter het pakket te krijgen.
Premier Jetten zei eerder zelf dat die datum belangrijk wordt voor de vraag of een breed financieel akkoord mogelijk is.
De komende onderhandelingen kunnen daarom directe gevolgen hebben voor een groot aantal Nederlanders.
Voor spaarders en beleggers draait het vooral om twee vragen: hoe gaat het toekomstige box 3-stelsel er precies uitzien en wie gaat betalen voor de aanpassingen? Op beide vragen is het definitieve antwoord er nog niet.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.