Actueel
Enorme klap voor zwangeren: Rob Jetten wil ‘bevalboete’ invoeren
Waarschuwing voor ‘bevalboete’: plannen kabinet kunnen grote financiële gevolgen hebben voor zwangere vrouwen
De plannen van het nieuwe kabinet zorgen voor onrust onder werknemers, vakbonden en belangenorganisaties. Volgens vakbond CNV dreigen zwangere vrouwen er de komende jaren financieel flink op achteruit te gaan.
Aanleiding is een voorstel van de coalitie om het maximale dagloon dat gebruikt wordt voor verschillende uitkeringen te verlagen. Dat lijkt op het eerste gezicht een technische aanpassing, maar de gevolgen kunnen groot zijn.
Volgens berichtgeving van RTL Nieuws kan de maatregel er namelijk voor zorgen dat vrouwen tijdens hun zwangerschaps- en bevallingsverlof een aanzienlijk lagere uitkering ontvangen. In de media wordt inmiddels zelfs gesproken over een mogelijke “bevalboete”.
Wat staat er precies op het spel?
In Nederland ontvangen vrouwen tijdens hun zwangerschaps- en bevallingsverlof een uitkering die gebaseerd is op hun salaris. Die regeling wordt uitgevoerd door het UWV en wordt berekend op basis van het zogenaamde maximumdagloon.
Dat maximumdagloon bepaalt hoeveel iemand maximaal per dag kan ontvangen uit een uitkering.
Het nieuwe kabinet wil dat maximumdagloon in de toekomst verlagen. Volgens plannen in het coalitieakkoord zou het bedrag vanaf 2029 met ongeveer twintig procent worden verminderd.
En juist daar zit volgens vakbonden het probleem.
Waarom zwangerschapsverlof geraakt wordt
Hoewel het voorstel in eerste instantie vooral wordt besproken in relatie tot werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, geldt dezelfde berekening ook voor zwangerschapsverlof.
De uitkering tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof is namelijk gekoppeld aan het gemiddelde dagloon van een werknemer, met een maximum dat gebaseerd is op datzelfde maximumdagloon.
Wanneer dat plafond lager wordt, daalt dus ook de maximale uitkering die iemand kan ontvangen.
Volgens CNV betekent dit dat vrouwen met een hoger inkomen tijdens hun verlof een groter deel van hun salaris mislopen.
Een concreet voorbeeld
Om duidelijk te maken wat dit in de praktijk kan betekenen, schetst RTL Nieuws een voorbeeld.
Stel dat een vrouw een bruto salaris heeft van ongeveer 6.700 euro per maand. Onder de huidige regeling krijgt zij tijdens haar zwangerschapsverlof een uitkering die vrijwel gelijk ligt aan haar normale inkomen, tot aan het maximumdagloon.
Wanneer het maximumdagloon echter met twintig procent wordt verlaagd, verandert dat.
In dat scenario zou diezelfde vrouw tijdens haar verlof ongeveer 1.300 euro per maand minder ontvangen.
Financiële gevolgen over meerdere maanden
Zwangerschaps- en bevallingsverlof duurt in Nederland gemiddeld zestien weken, oftewel ongeveer vier maanden.
Wanneer iemand gedurende die periode elke maand een lager bedrag ontvangt, kan dat behoorlijk oplopen.
In het voorbeeld van RTL Nieuws zou een vrouw tijdens haar verlof in totaal ongeveer 5.200 euro minder ontvangen.
Voor veel gezinnen kan dat een aanzienlijk verschil betekenen.
Mogelijk nog grotere impact
De financiële impact kan zelfs nog groter worden wanneer een zwangere vrouw eerder moet stoppen met werken vanwege medische klachten of complicaties.
In zulke situaties kan het verlof eerder beginnen.
Daardoor kan de periode waarin iemand afhankelijk is van de uitkering langer worden.
Volgens berekeningen van RTL Nieuws zouden jaarlijks ongeveer 25.000 vrouwen geraakt kunnen worden door de nieuwe regels.
Kritiek van vakbonden
Vakbond CNV heeft al laten weten zich zorgen te maken over de plannen.
Volgens de organisatie kan de maatregel vrouwen financieel benadelen op een moment waarop ze juist extra zekerheid nodig hebben.
Zwangerschap en de komst van een kind brengen vaak al veel kosten met zich mee.
Een lager inkomen tijdens die periode kan voor gezinnen extra druk opleveren.
Daarom pleit de vakbond ervoor om goed na te denken over de gevolgen van deze beleidswijziging.
Politieke discussie
De plannen maken deel uit van een bredere discussie over het Nederlandse uitkeringsstelsel.
De coalitiepartijen vinden dat uitkeringen in het algemeen omlaag moeten om de overheidsuitgaven te beperken.
Daarbij wordt gekeken naar verschillende regelingen, waaronder werkloosheidsuitkeringen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en andere inkomensvoorzieningen.
Het zwangerschapsverlof valt technisch gezien ook onder die categorie.
Maar volgens critici wordt daarbij onvoldoende rekening gehouden met de maatschappelijke impact.
De term “bevalboete”
In de media wordt de maatregel inmiddels soms aangeduid als een “bevalboete”.
Met die term willen critici benadrukken dat vrouwen financieel nadeel zouden ondervinden doordat ze een kind krijgen.
Voorstanders van de plannen vinden die benaming overdreven.
Volgens hen gaat het om een algemene aanpassing van het uitkeringssysteem, die niet specifiek op zwangere vrouwen gericht is.
Toch blijft de term hangen in het publieke debat.
De rol van werkgevers
Er zit echter nog een belangrijk nuancepunt in het verhaal.
In veel cao’s in Nederland is namelijk afgesproken dat werkgevers het inkomen van zwangere werknemers volledig aanvullen tot honderd procent van hun normale salaris.
In dat geval merkt de werknemer zelf weinig of niets van een lagere uitkering.
Het verschil wordt dan betaald door de werkgever.
Financiële druk voor bedrijven
Maar juist dat kan volgens experts nieuwe problemen veroorzaken.
Wanneer werkgevers een groter deel van het salaris moeten aanvullen, worden zwangerschappen voor bedrijven financieel duurder.
Vooral kleinere bedrijven kunnen daardoor meer kosten krijgen.
Dat kan volgens sommige deskundigen leiden tot spanningen op de arbeidsmarkt.
Werkgevers zouden bijvoorbeeld voorzichtiger kunnen worden bij het aannemen van werknemers wanneer ze verwachten dat de kosten bij zwangerschap hoger worden.
Een gevoelig maatschappelijk onderwerp
De discussie raakt aan een breder maatschappelijk vraagstuk: hoe combineer je werk, ouderschap en economische zekerheid?
Nederland heeft de afgelopen jaren juist geprobeerd om ouders beter te ondersteunen.
Zo werden regelingen voor ouderschapsverlof uitgebreid en werd meer aandacht besteed aan werk-privébalans.
Critici vrezen dat een lagere uitkering tijdens zwangerschapsverlof een stap in de tegenovergestelde richting kan zijn.
Wat gebeurt er nu?
De plannen uit het coalitieakkoord moeten nog verder worden uitgewerkt in wetgeving.
Dat betekent dat er nog ruimte is voor aanpassingen.
Vakbonden, werkgeversorganisaties en politieke partijen zullen de komende tijd waarschijnlijk met elkaar in gesprek gaan over de precieze invulling.
Daarbij zal gekeken worden naar mogelijke oplossingen om de gevolgen te beperken.
Onzekerheid voor toekomstige ouders
Voor veel vrouwen die plannen hebben om een gezin te stichten, zorgt de discussie voorlopig vooral voor onzekerheid.
Niemand weet nog precies hoe de uiteindelijke regels eruit zullen zien.
Maar duidelijk is wel dat het onderwerp veel emoties oproept.
Zwangerschap is immers niet alleen een persoonlijke gebeurtenis, maar ook een onderwerp dat raakt aan werk, economie en sociale zekerheid.
Een debat dat nog niet voorbij is
De komende maanden zal het debat waarschijnlijk verder oplaaien.
Voorstanders van de plannen benadrukken de noodzaak om overheidsuitgaven te beperken.
Tegenstanders wijzen op de mogelijke gevolgen voor gezinnen en de arbeidsmarkt.
Wat uiteindelijk besloten wordt, zal bepalen hoe zwangerschapsverlof in Nederland er in de toekomst uit zal zien.
En daarmee ook hoeveel financiële zekerheid vrouwen krijgen tijdens een van de meest bijzondere momenten in hun leven.
Actueel
Zeven mensen overleden bij zwaar verkeersongeval
In het Britse Middlesbrough heeft zich een verschrikkelijk verkeersongeval voorgedaan waarbij zeven mensen om het leven zijn gekomen. Onder de slachtoffers bevinden zich vijf jonge mannen en twee politieagenten. De jongeren reden volgens de eerste berichtgeving aan de verkeerde kant van de A66 en botsten frontaal op een politievoertuig. Onderzocht wordt nu of het drama mogelijk verband houdt met een levensgevaarlijke trend op sociale media waarbij jongeren zichzelf filmen terwijl ze spookrijden.
Zeven doden bij frontale botsing
Het ongeval gebeurde in de nacht van vrijdag op zaterdag op de A66 bij Middlesbrough. In een Volkswagen Passat zaten vijf jonge mannen die volgens de eerste informatie tegen de rijrichting in over de weg reden.
Op hetzelfde moment kwam vanuit de tegenovergestelde richting een politieauto aanrijden. De twee voertuigen botsten frontaal op elkaar.
De gevolgen waren desastreus. Alle vijf inzittenden van de Volkswagen kwamen om het leven. Ook de twee politieagenten in het andere voertuig overleefden de botsing niet. De agenten waren 37 en 38 jaar oud.
Lokale media hebben inmiddels verschillende namen van de jonge slachtoffers gemeld. Het zou onder anderen gaan om Makai Saddington, Cole Worthy, Theo Rae en Michael Cahill. Een vijfde slachtoffer wordt door vrienden Jacob genoemd.
Het onderzoek naar de precieze omstandigheden van het ongeval is nog in volle gang.
Mogelijk verband met gevaarlijke trend
De zaak krijgt extra aandacht omdat wordt onderzocht waarom de auto aan de verkeerde kant van de weg reed.
Volgens berichtgeving van onder meer de Duitse krant BILD wordt gekeken naar een mogelijk verband met een trend op sociale media waarbij jongeren bewust tegen het verkeer in rijden en daar beelden van maken.
Daarbij zouden video’s worden gedeeld waarin bestuurders zichzelf filmen tijdens extreem gevaarlijk rijgedrag. In sommige filmpjes wordt eerst de snelheidsmeter getoond, waarna de bestuurder in beeld verschijnt terwijl hij met hoge snelheid aan de verkeerde kant van de weg rijdt.
Sommige bestuurders zouden daarbij hun gezicht bedekken met een bivakmuts.
Of de vijf jongeren in Middlesbrough daadwerkelijk bezig waren met zo’n video of bewust deelnamen aan deze trend, is vooralsnog niet vastgesteld. De autoriteiten onderzoeken die mogelijkheid.
Eerder ook vijf jongeren omgekomen
De zorgen zijn extra groot omdat kort daarvoor in Ierland eveneens een zwaar verkeersongeval plaatsvond waarbij vijf jongeren om het leven kwamen.
De slachtoffers waren tieners tussen de 15 en 18 jaar. Ook zij zouden tegen het verkeer in hebben gereden. Volgens berichtgeving zouden de jongeren zichzelf tijdens de rit hebben gefilmd.
Daardoor wordt nu gekeken of beide incidenten mogelijk met hetzelfde online fenomeen te maken hebben.
Wanneer de twee ongevallen daadwerkelijk verband blijken te houden met bewust spookrijden voor sociale media, zou dat betekenen dat in korte tijd twaalf mensen om het leven zijn gekomen bij incidenten waarbij dit levensgevaarlijke gedrag een rol speelde.
Dat verband moet echter nog officieel worden vastgesteld.
Beelden van slachtoffer opgedoken
Na het ongeval in Middlesbrough zijn ook oudere beelden opgedoken waarop de 18-jarige Makai Saddington te zien zou zijn.
Die beelden zouden dateren uit mei van dit jaar. Daarop is volgens Britse berichtgeving te zien hoe een jongeman met een bivakmuts op door de politie wordt achtervolgd terwijl hij tegen de rijrichting in rijdt.
De beelden krijgen door het dodelijke ongeval opnieuw veel aandacht. Onderzoekers zullen moeten vaststellen of er een verband bestaat tussen eerder rijgedrag en wat er in de nacht van vrijdag op zaterdag is gebeurd.
Dat iemand eerder op beelden gevaarlijk rijgedrag heeft vertoond, bewijst vanzelfsprekend nog niet dat het dodelijke ongeval onderdeel was van een sociale-mediatrend.
‘Driving the wrong way’
De vermeende trend wordt aangeduid als ‘driving the wrong way’. Daarbij draait het volgens de berichtgeving om het maken van zo spectaculair mogelijke beelden.
Juist dat maakt het gedrag extreem gevaarlijk. Een automobilist die tegen het verkeer in rijdt, brengt niet alleen zichzelf en eventuele passagiers in levensgevaar, maar ook volledig onschuldige weggebruikers die plotseling met een tegemoetkomend voertuig worden geconfronteerd.
Het drama in Middlesbrough laat zien hoe desastreus een frontale botsing kan aflopen. In dit geval verloren ook twee politieagenten het leven.
Onderzoek naar rol sociale media
De autoriteiten onderzoeken niet alleen de afzonderlijke verkeersongevallen, maar ook de mogelijke rol van sociale media.
Daarbij wordt gekeken of dergelijke video’s jongeren kunnen aansporen om het gedrag na te doen en hoe snel beelden van extreem gevaarlijke verkeerssituaties van platforms worden verwijderd.
Ook in Ierland heeft de kwestie inmiddels de politiek bereikt. Een parlementaire commissie heeft het bedrijf achter TikTok gevraagd welke maatregelen worden genomen om te voorkomen dat video’s met gevaarlijk rijgedrag zich verder over het platform verspreiden.
Voorlopig blijft rond het ongeval in Middlesbrough nog een belangrijke vraag onbeantwoord: reden de jongeren per ongeluk aan de verkeerde kant van de weg, of was er sprake van bewust spookrijden?
Het politieonderzoek zal daar meer duidelijkheid over moeten geven. Vaststaat ondertussen dat het ongeval zeven levens heeft geëist en twee families van politieagenten en de nabestaanden van vijf jonge mannen met een enorm verlies achterlaat.