Actueel
Enorme klap voor zwangeren: Rob Jetten wil ‘bevalboete’ invoeren
Waarschuwing voor ‘bevalboete’: plannen kabinet kunnen grote financiële gevolgen hebben voor zwangere vrouwen
De plannen van het nieuwe kabinet zorgen voor onrust onder werknemers, vakbonden en belangenorganisaties. Volgens vakbond CNV dreigen zwangere vrouwen er de komende jaren financieel flink op achteruit te gaan.
Aanleiding is een voorstel van de coalitie om het maximale dagloon dat gebruikt wordt voor verschillende uitkeringen te verlagen. Dat lijkt op het eerste gezicht een technische aanpassing, maar de gevolgen kunnen groot zijn.
Volgens berichtgeving van RTL Nieuws kan de maatregel er namelijk voor zorgen dat vrouwen tijdens hun zwangerschaps- en bevallingsverlof een aanzienlijk lagere uitkering ontvangen. In de media wordt inmiddels zelfs gesproken over een mogelijke “bevalboete”.
Wat staat er precies op het spel?
In Nederland ontvangen vrouwen tijdens hun zwangerschaps- en bevallingsverlof een uitkering die gebaseerd is op hun salaris. Die regeling wordt uitgevoerd door het UWV en wordt berekend op basis van het zogenaamde maximumdagloon.
Dat maximumdagloon bepaalt hoeveel iemand maximaal per dag kan ontvangen uit een uitkering.
Het nieuwe kabinet wil dat maximumdagloon in de toekomst verlagen. Volgens plannen in het coalitieakkoord zou het bedrag vanaf 2029 met ongeveer twintig procent worden verminderd.
En juist daar zit volgens vakbonden het probleem.
Waarom zwangerschapsverlof geraakt wordt
Hoewel het voorstel in eerste instantie vooral wordt besproken in relatie tot werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, geldt dezelfde berekening ook voor zwangerschapsverlof.
De uitkering tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof is namelijk gekoppeld aan het gemiddelde dagloon van een werknemer, met een maximum dat gebaseerd is op datzelfde maximumdagloon.
Wanneer dat plafond lager wordt, daalt dus ook de maximale uitkering die iemand kan ontvangen.
Volgens CNV betekent dit dat vrouwen met een hoger inkomen tijdens hun verlof een groter deel van hun salaris mislopen.
Een concreet voorbeeld
Om duidelijk te maken wat dit in de praktijk kan betekenen, schetst RTL Nieuws een voorbeeld.
Stel dat een vrouw een bruto salaris heeft van ongeveer 6.700 euro per maand. Onder de huidige regeling krijgt zij tijdens haar zwangerschapsverlof een uitkering die vrijwel gelijk ligt aan haar normale inkomen, tot aan het maximumdagloon.
Wanneer het maximumdagloon echter met twintig procent wordt verlaagd, verandert dat.
In dat scenario zou diezelfde vrouw tijdens haar verlof ongeveer 1.300 euro per maand minder ontvangen.
Financiële gevolgen over meerdere maanden
Zwangerschaps- en bevallingsverlof duurt in Nederland gemiddeld zestien weken, oftewel ongeveer vier maanden.
Wanneer iemand gedurende die periode elke maand een lager bedrag ontvangt, kan dat behoorlijk oplopen.
In het voorbeeld van RTL Nieuws zou een vrouw tijdens haar verlof in totaal ongeveer 5.200 euro minder ontvangen.
Voor veel gezinnen kan dat een aanzienlijk verschil betekenen.
Mogelijk nog grotere impact
De financiële impact kan zelfs nog groter worden wanneer een zwangere vrouw eerder moet stoppen met werken vanwege medische klachten of complicaties.
In zulke situaties kan het verlof eerder beginnen.
Daardoor kan de periode waarin iemand afhankelijk is van de uitkering langer worden.
Volgens berekeningen van RTL Nieuws zouden jaarlijks ongeveer 25.000 vrouwen geraakt kunnen worden door de nieuwe regels.
Kritiek van vakbonden
Vakbond CNV heeft al laten weten zich zorgen te maken over de plannen.
Volgens de organisatie kan de maatregel vrouwen financieel benadelen op een moment waarop ze juist extra zekerheid nodig hebben.
Zwangerschap en de komst van een kind brengen vaak al veel kosten met zich mee.
Een lager inkomen tijdens die periode kan voor gezinnen extra druk opleveren.
Daarom pleit de vakbond ervoor om goed na te denken over de gevolgen van deze beleidswijziging.
Politieke discussie
De plannen maken deel uit van een bredere discussie over het Nederlandse uitkeringsstelsel.
De coalitiepartijen vinden dat uitkeringen in het algemeen omlaag moeten om de overheidsuitgaven te beperken.
Daarbij wordt gekeken naar verschillende regelingen, waaronder werkloosheidsuitkeringen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en andere inkomensvoorzieningen.
Het zwangerschapsverlof valt technisch gezien ook onder die categorie.
Maar volgens critici wordt daarbij onvoldoende rekening gehouden met de maatschappelijke impact.
De term “bevalboete”
In de media wordt de maatregel inmiddels soms aangeduid als een “bevalboete”.
Met die term willen critici benadrukken dat vrouwen financieel nadeel zouden ondervinden doordat ze een kind krijgen.
Voorstanders van de plannen vinden die benaming overdreven.
Volgens hen gaat het om een algemene aanpassing van het uitkeringssysteem, die niet specifiek op zwangere vrouwen gericht is.
Toch blijft de term hangen in het publieke debat.
De rol van werkgevers
Er zit echter nog een belangrijk nuancepunt in het verhaal.
In veel cao’s in Nederland is namelijk afgesproken dat werkgevers het inkomen van zwangere werknemers volledig aanvullen tot honderd procent van hun normale salaris.
In dat geval merkt de werknemer zelf weinig of niets van een lagere uitkering.
Het verschil wordt dan betaald door de werkgever.
Financiële druk voor bedrijven
Maar juist dat kan volgens experts nieuwe problemen veroorzaken.
Wanneer werkgevers een groter deel van het salaris moeten aanvullen, worden zwangerschappen voor bedrijven financieel duurder.
Vooral kleinere bedrijven kunnen daardoor meer kosten krijgen.
Dat kan volgens sommige deskundigen leiden tot spanningen op de arbeidsmarkt.
Werkgevers zouden bijvoorbeeld voorzichtiger kunnen worden bij het aannemen van werknemers wanneer ze verwachten dat de kosten bij zwangerschap hoger worden.
Een gevoelig maatschappelijk onderwerp
De discussie raakt aan een breder maatschappelijk vraagstuk: hoe combineer je werk, ouderschap en economische zekerheid?
Nederland heeft de afgelopen jaren juist geprobeerd om ouders beter te ondersteunen.
Zo werden regelingen voor ouderschapsverlof uitgebreid en werd meer aandacht besteed aan werk-privébalans.
Critici vrezen dat een lagere uitkering tijdens zwangerschapsverlof een stap in de tegenovergestelde richting kan zijn.
Wat gebeurt er nu?
De plannen uit het coalitieakkoord moeten nog verder worden uitgewerkt in wetgeving.
Dat betekent dat er nog ruimte is voor aanpassingen.
Vakbonden, werkgeversorganisaties en politieke partijen zullen de komende tijd waarschijnlijk met elkaar in gesprek gaan over de precieze invulling.
Daarbij zal gekeken worden naar mogelijke oplossingen om de gevolgen te beperken.
Onzekerheid voor toekomstige ouders
Voor veel vrouwen die plannen hebben om een gezin te stichten, zorgt de discussie voorlopig vooral voor onzekerheid.
Niemand weet nog precies hoe de uiteindelijke regels eruit zullen zien.
Maar duidelijk is wel dat het onderwerp veel emoties oproept.
Zwangerschap is immers niet alleen een persoonlijke gebeurtenis, maar ook een onderwerp dat raakt aan werk, economie en sociale zekerheid.
Een debat dat nog niet voorbij is
De komende maanden zal het debat waarschijnlijk verder oplaaien.
Voorstanders van de plannen benadrukken de noodzaak om overheidsuitgaven te beperken.
Tegenstanders wijzen op de mogelijke gevolgen voor gezinnen en de arbeidsmarkt.
Wat uiteindelijk besloten wordt, zal bepalen hoe zwangerschapsverlof in Nederland er in de toekomst uit zal zien.
En daarmee ook hoeveel financiële zekerheid vrouwen krijgen tijdens een van de meest bijzondere momenten in hun leven.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.