Actueel
Deskundigen voorspellen epidemie met kerst: DIT staat ons volgens hen te wachten
Zorg om ‘supergriep’ neemt toe: experts waarschuwen voor drukke winterperiode in Nederland
In Engeland is de gezondheidszorg in verhoogde staat van paraatheid door een opvallend sterke toename van griepgevallen. De Britse gezondheidsdienst NHS spreekt inmiddels openlijk over een mogelijk zwaar winterscenario, waarbij z!ekenhuizen extra onder druk kunnen komen te staan. Ook Nederlandse deskundigen volgen de ontwikkelingen nauwlettend en sluiten niet uit dat een vergelijkbare situatie zich in Nederland kan voordoen, mogelijk al rond de feestdagen.
Hoewel er op dit moment in Nederland nog geen sprake is van een uitzonderlijke situatie, zijn virologen en immunologen het erover eens dat waakzaamheid geboden is. Griepvirussen houden zich immers niet aan landsgrenzen, en eerdere winters hebben laten zien hoe snel een golf zich kan verplaatsen.
Ongebruikelijk hoge aantallen z!ekenhuisopnames in Engeland
De zorgen in het Verenigd Koninkrijk zijn niet uit de lucht gegrepen. Recente cijfers laten zien dat vorige week meer dan 2.600 mensen met griepklachten in het z!ekenhuis lagen. Voor deze tijd van het jaar is dat een opvallend hoog aantal. Normaal gesproken piekt het griepseizoen later in de winter, vaak pas in januari of februari.
Britse media spreken inmiddels over een mogelijk “worst case scenario” richting december, mede omdat de druk op de zorg traditioneel al toeneemt in de wintermaanden. De combinatie van griep, andere luchtweginfecties en een volle z!ekenhuiskalender maakt de situatie extra uitdagend.
Wat is de ‘supergriep’ waarover wordt gesproken?
De term ‘supergriep’ klinkt spectaculair, maar deskundigen benadrukken dat het hier niet gaat om een volledig nieuw virus. Het betreft een variant van het bekende influenza A-virus, specifiek het H3N2-type. Deze variant circuleert al langer, maar heeft zich genetisch aangepast.
Volgens griepexpert Ted van Essen, voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting, is het virus niet per definitie gevaarlijker dan eerdere griepvarianten. “Het grote verschil zit vooral in de besmettelijkheid,” legt hij uit. “Veel mensen zijn de afgelopen jaren minder in aanraking gekomen met griepvirussen, waardoor de algemene weerstand lager ligt.”
Die verminderde groepsimmuniteit maakt het voor het virus makkelijker om zich snel te verspreiden, vooral in dichtbevolkte gebieden en tijdens periodes waarin mensen veel binnenshuis samenkomen.
Waarom het griepvaccin dit jaar minder goed aansluit
Elk jaar wordt het griepvaccin aangepast op basis van internationale voorspellingen. Wereldwijd wordt gemonitord welke varianten in omloop zijn, met name in Azië, waar het griepseizoen vaak eerder begint. Op basis daarvan wordt bepaald welke stammen in het vaccin worden opgenomen.
Immunoloog Ger Rijkers legt uit dat dit systeem normaal gesproken goed werkt, maar niet feilloos is. “Het blijft een voorspelling,” zegt hij. “Soms blijkt later dat een andere variant dominant wordt dan verwacht. Dat lijkt dit jaar het geval.”
Dat betekent niet dat het vaccin nutteloos is. Integendeel: het biedt nog steeds bescherming tegen ernstige klachten en complicaties, vooral bij mensen met een verhoogd risico. Wel kan het zijn dat het minder effectief is in het volledig voorkomen van besmetting.
Situatie in Nederland: nog rustig, maar alertheid groeit
In Nederland zijn de cijfers momenteel nog relatief stabiel. Er is geen sprake van een plotselinge toename van z!ekenhuisopnames door griep. Toch wijzen experts erop dat dit snel kan veranderen, zeker gezien de ervaringen in het Verenigd Koninkrijk.
“Je kunt er vrijwel zeker van zijn dat deze variant ook hier opduikt,” zegt Van Essen. “Dat gebeurt elk jaar: wat in Engeland speelt, volgt vaak later op het Europese vasteland.”
De afgelopen jaren kende Nederland een relatief mild griepseizoen, mede door gedragsveranderingen zoals thuiswerken en meer aandacht voor hygiëne. Nu die maatregelen grotendeels zijn losgelaten, is de kans groot dat griepvirussen weer meer ruimte krijgen.
Wie lopen het meeste risico?
Net als bij eerdere griepseizoenen zijn vooral kwetsbare groepen extra gevoelig voor complicaties. Daaronder vallen ouderen, mensen met hart- en longaandoeningen, mensen met een verminderde weerstand en chronisch z!eken.
Voor deze groepen blijft vaccinatie sterk aanbevolen. Ook mensen die regelmatig in contact komen met kwetsbaren, zoals mantelzorgers en zorgpersoneel, spelen een belangrijke rol in het beperken van verspreiding.
Rijkers benadrukt dat jonge, gezonde mensen meestal mildere klachten ervaren, maar wel een belangrijke schakel zijn in de verspreiding. “Zij merken soms nauwelijks dat ze z!ek zijn, maar kunnen het virus ongemerkt doorgeven.”
Kerstperiode als mogelijk kantelpunt
De komende feestdagen vormen een extra aandachtspunt. Kerst en oud en nieuw zijn momenten waarop families samenkomen, vaak met meerdere generaties tegelijk. Dat maakt deze periode gevoelig voor verspreiding van luchtweginfecties.
“Vanuit virologisch oogpunt is kerst een ideaal moment voor griep,” zegt Rijkers. “Veel mensen dicht op elkaar, binnen, soms in slecht geventileerde ruimtes. Vooral ouderen lopen dan risico.”
Deskundigen pleiten niet voor het afzeggen van bijeenkomsten, maar wel voor bewust omgaan met klachten. Wie zich niet fit voelt, doet er goed aan extra voorzichtig te zijn, zeker in contact met kwetsbare familieleden.
Wat kun je zelf doen?
Hoewel griep nooit volledig te voorkomen is, zijn er wel maatregelen die het risico kunnen verkleinen:
-
Blijf thuis bij duidelijke klachten
-
Was regelmatig handen
-
Ventileer woonruimtes goed
-
Overweeg vaccinatie als je tot een risicogroep behoort
-
Wees extra alert rond ouderen en chronisch z!eken
Het zijn eenvoudige stappen, maar ze kunnen een groot verschil maken in de verspreiding van het virus.
Geen reden voor paniek, wel voor realisme
Zowel Van Essen als Rijkers benadrukken dat paniek niet nodig is. Griep is een bekend seizoensvirus en de zorg is erop voorbereid. Wel is het verstandig om realistisch te blijven en rekening te houden met een drukke winter.
“Na jaren waarin griep minder aanwezig was, moeten we misschien weer even wennen,” zegt Van Essen. “Maar met aandacht, voorbereiding en gezond verstand kunnen we veel problemen beperken.”
Of Nederland daadwerkelijk te maken krijgt met een zware griepgolf rond kerst, zal de komende weken duidelijk worden. Eén ding staat vast: de ontwikkelingen in Engeland worden hier nauwlettend gevolgd.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.