Actueel
D66-minister heeft slecht nieuws voor mensen met een uitkering
Mensen die lang moeten wachten op een beslissing over hun WIA-uitkering kunnen mogelijk een belangrijke stok achter de deur verliezen. D66-minister Hans Vijlbrief wil de dwangsommen voor het UWV tijdelijk buiten werking stellen wanneer de instantie niet op tijd beslist. Volgens de minister is dat nodig vanwege de enorme achterstanden, maar het voorstel leidt tot stevige kritiek.
Wie afhankelijk is van een WIA-uitkering, kan grote financiële onzekerheid ervaren wanneer het UWV maandenlang geen beslissing neemt. Juist daarom bestaan er mogelijkheden om een overheidsinstantie onder druk te zetten wanneer wettelijke beslistermijnen worden overschreden.
Een daarvan is de dwangsom bij niet tijdig beslissen.
Vijlbrief wil die mogelijkheid voor bepaalde situaties bij het UWV tijdelijk aanpassen. Volgens hem zorgt het huidige systeem er niet voor dat aanvragen daadwerkelijk sneller worden afgehandeld, terwijl de uitvoeringsorganisatie wel grote bedragen aan dwangsommen kwijt kan zijn.
Critici vrezen echter dat burgers daardoor juist minder mogelijkheden krijgen om het UWV tot actie te dwingen.
Waarom bestaat de dwangsom?
Wanneer iemand een uitkering aanvraagt, moet het UWV binnen een bepaalde termijn een beslissing nemen.
Gebeurt dat niet, dan bestaan er juridische mogelijkheden om de instantie daarop aan te spreken. Onder bepaalde voorwaarden kan uiteindelijk een dwangsom verschuldigd zijn wanneer een bestuursorgaan te laat blijft met het nemen van een besluit.
Het gaat daarbij dus niet simpelweg om een boete omdat een uitkering te laat wordt uitbetaald. De regeling is vooral bedoeld om ervoor te zorgen dat overheidsinstanties binnen de daarvoor geldende termijnen beslissingen nemen.
Voor burgers is dat belangrijk.
Zolang er geen besluit ligt over een WIA-aanvraag, kan iemand immers lange tijd in onzekerheid verkeren over zijn of haar inkomen en financiële toekomst.
Vijlbrief wil regeling tijdelijk aanpassen
Minister Hans Vijlbrief wil nu dat het UWV tijdelijk wordt ontzien van deze dwangsommen.
De reden daarvoor ligt volgens hem bij de grote uitvoeringsproblemen waarmee de instantie kampt.
Het UWV heeft te maken met forse achterstanden bij de beoordeling van WIA-aanvragen. Daarnaast speelt een tekort aan verzekeringsartsen een belangrijke rol en zijn er problemen met de ICT-systemen.
Daardoor lukt het de organisatie niet altijd om aanvragen binnen de wettelijke termijnen af te handelen.
Volgens Vijlbrief lost het betalen van dwangsommen dat onderliggende probleem niet op. Het zorgt er bijvoorbeeld niet automatisch voor dat er meer artsen beschikbaar zijn om beoordelingen uit te voeren.
Ondertussen kunnen de financiële gevolgen voor het UWV wel verder oplopen.
Kritiek: burger verliest belangrijke stok achter de deur
Het voorstel kan echter op stevige kritiek rekenen.
Een belangrijk bezwaar is dat juist burgers de gevolgen ondervinden wanneer het UWV niet op tijd kan beslissen.
Iemand die afhankelijk is van een WIA-uitkering kan niet zomaar maanden wachten zonder te weten waar hij of zij financieel aan toe is. Een vertraging bij een overheidsinstantie kan daardoor grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven.
Critici vinden daarom dat problemen met personeel, capaciteit of ICT niet mogen betekenen dat de rechtsbescherming van burgers wordt verzwakt.
De gedachte daarachter is eenvoudig: interne problemen bij een uitvoeringsorganisatie zijn niet veroorzaakt door de burger die een aanvraag indient.
Raad voor de Rechtspraak uit zorgen
Ook de Raad voor de Rechtspraak heeft kritische kanttekeningen geplaatst bij het tijdelijk schrappen van dwangsommen.
De mogelijkheid van een dwangsom kan volgens critici juist functioneren als een belangrijke prikkel om ervoor te zorgen dat de overheid zich aan wettelijke beslistermijnen houdt.
Wanneer die financiële consequentie verdwijnt, bestaat de vrees dat burgers minder middelen overhouden om druk uit te oefenen als hun aanvraag te lang blijft liggen.
Daar staat tegenover dat het kabinet stelt dat de huidige regeling in de praktijk onvoldoende helpt om de achterstanden daadwerkelijk terug te dringen.
Het probleem zit volgens die redenering niet bij een gebrek aan financiële prikkels, maar bij het feit dat het UWV simpelweg onvoldoende capaciteit heeft om alle beoordelingen tijdig uit te voeren.
Vooral WIA-aanvragen vormen groot probleem
De problemen rond de WIA zijn al langere tijd een belangrijk dossier.
De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen is bedoeld voor mensen die na langdurige ziekte niet of niet volledig kunnen werken.
Voordat iemand duidelijkheid krijgt over een WIA-uitkering, moet worden vastgesteld in welke mate die persoon arbeidsongeschikt is. Daarbij spelen medische en arbeidskundige beoordelingen een belangrijke rol.
Juist bij die beoordelingen ontstaan problemen wanneer er onvoldoende verzekeringsartsen beschikbaar zijn.
Het gevolg is dat mensen soms veel langer op duidelijkheid moeten wachten dan wenselijk is.
En precies daar wringt het voorstel van Vijlbrief volgens tegenstanders: wanneer het UWV de wettelijke termijn niet haalt, zou de financiële consequentie daarvan tijdelijk worden beperkt, terwijl de burger nog steeds met de onzekerheid blijft zitten.
Discussie over ongelijke positie burger en overheid
De kwestie raakt daardoor aan een bredere discussie over de verhouding tussen overheid en burger.
Burgers moeten zich aan allerlei wettelijke termijnen houden. Wie bijvoorbeeld een rekening, belastingaanslag of andere financiële verplichting niet tijdig voldoet, kan uiteindelijk met extra kosten en andere maatregelen te maken krijgen.
Van de overheid wordt daarom eveneens verwacht dat zij zich aan haar eigen wettelijke termijnen houdt.
Het tijdelijk schrappen van dwangsommen ligt om die reden gevoelig.
Tegenstanders vrezen dat de overheid zichzelf ruimte geeft om regels minder strikt na te leven, terwijl burgers diezelfde ruimte vaak niet ervaren.
Vijlbrief redeneert juist dat het weinig zin heeft om geld binnen de overheid te verschuiven wanneer daarmee geen enkele WIA-aanvraag sneller kan worden beoordeeld.
Achterstanden moeten uiteindelijk worden opgelost
Daarmee blijft de belangrijkste vraag overeind: hoe worden de enorme achterstanden bij het UWV daadwerkelijk aangepakt?
Het tijdelijk aanpassen van de dwangsomregeling zorgt immers niet voor extra verzekeringsartsen en lost ICT-problemen niet automatisch op.
Als de maatregel wordt ingevoerd, zal daarom vooral belangrijk zijn welke stappen daarnaast worden genomen om de wachttijden structureel terug te brengen.
Voor mensen die afhankelijk zijn van een WIA-beoordeling is uiteindelijk vooral één ding van belang: zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen.
Vijlbrief geconfronteerd met kritiek
Ook buiten de politiek zorgt het plan inmiddels voor discussie. Omroep PowNed confronteerde Vijlbrief in Den Haag met de kritiek op zijn voorstel en vroeg hem waarom juist de dwangsommen moeten verdwijnen terwijl burgers de gevolgen van de achterstanden ervaren.
De discussie zal waarschijnlijk nog niet snel voorbij zijn.
Het kabinet ziet het tijdelijk schrappen van de dwangsommen als een manier om een vastgelopen UWV meer ruimte te geven. Tegenstanders zien juist het tegenovergestelde: zij vrezen dat mensen die soms al maanden op een WIA-besluit wachten een belangrijk middel verliezen om de overheid tot snelheid te dwingen.
Actueel
Frits Landesbergen na het verlies van Joke Bruijs: “Ik mis haar iedere dag…”
Het verdriet om Joke Bruijs is voor Frits Landesbergen nog iedere dag voelbaar. Maanden na het overlijden van zijn grote liefde probeert de bekende muzikant zijn leven voorzichtig weer op te pakken, maar het gemis blijft een vaste plaats in zijn dagelijks bestaan houden. Waar woorden soms tekortschieten, laat Frits zijn gevoelens spreken via de muziek. Met een bijzonder lied ter nagedachtenis aan Joke brengt hij een persoonlijk eerbetoon aan de vrouw met wie hij ruim twintig jaar zijn leven én zijn liefde voor jazz deelde.
„Ik mis Joke iedere dag”
Op 16 september 2025 overleed Joke Bruijs op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Haar overlijden betekende niet alleen het verlies van een geliefde actrice, zangeres en comédienne, maar voor Frits vooral het afscheid van zijn levenspartner.
De twee waren meer dan twintig jaar samen en vormden jarenlang een hecht koppel, zowel privé als binnen de muziekwereld. Sinds het overlijden van Joke spreekt Frits openhartig over de leegte die is ontstaan.
In aanloop naar het Breda Jazz Festival vertelde hij hoe zwaar het gemis nog altijd is. Met slechts één korte zin wist hij precies te verwoorden wat hij dagelijks voelt:
„Ik mis Joke Bruijs iedere dag.”
Het zijn eenvoudige woorden, maar juist daardoor komen ze bij veel mensen hard binnen. Ze laten zien dat rouw niet verdwijnt wanneer de maanden verstrijken. Voor Frits blijft Joke aanwezig in herinneringen, muziek en de vele momenten die zij samen hebben beleefd.
Een bijzonder lied voor zijn grote liefde
Omdat muziek altijd een centrale rol speelde in hun leven, besloot Frits zijn verdriet om te zetten in iets persoonlijks. Hij schreef het nummer „Miss Jo”, speciaal ter nagedachtenis aan Joke Bruijs.
Het lied werd uitgevoerd tijdens de Rijnmond Big Band Show en raakte veel aanwezigen. Voor Frits was het niet zomaar een muzikaal optreden, maar een liefdevolle herinnering aan de vrouw die zoveel voor hem betekende.
Ook de titel van het nummer heeft een bijzondere betekenis.
Engelse vrienden noemden Joke namelijk vaak „Jo”. Haar voornaam zorgde in het Engels regelmatig voor verwarring, omdat het woord joke daar „grap” betekent. Daarom ontstond jarenlang de bijnaam „Jo”, een naam die voor haar vrienden vanzelfsprekend werd.
Door zijn compositie de titel „Miss Jo” te geven, verweeft Frits die persoonlijke herinnering in zijn muziek. Het nummer is daarmee niet alleen een eerbetoon aan Joke Bruijs als artiest, maar vooral aan Joke als mens.
Frits vertelde later dat hij diep geraakt was door de warme reacties die hij op het lied ontving. Veel mensen herkenden het gevoel van verlies en vonden troost in de manier waarop hij zijn emoties muzikaal wist te vertalen.
De laatste jaren waren bijzonder zwaar
De ziekte van Parkinson maakte de laatste periode van Joke’s leven steeds moeilijker. Frits stond in die jaren intensief naast haar en ondersteunde haar waar dat nodig was.
Hij sprak eerder over hoe aangrijpend het was om te zien dat haar lichaam steeds minder goed functioneerde, terwijl zij geestelijk volgens hem volledig helder bleef. Juist dat contrast maakte de ziekte extra zwaar.
Toch kijkt hij niet uitsluitend met verdriet terug op die periode.
Volgens Frits waren het moeilijke jaren, maar tegelijkertijd ook jaren waarin hun verbondenheid misschien wel sterker dan ooit werd. Hij omschreef die tijd als zwaar, maar ook als bijzonder dierbaar omdat zij ondanks alles samen bleven genieten van de kleine momenten die nog mogelijk waren.
Hun liefde voor muziek bleef daarbij een belangrijke verbindende factor.
Jazz was niet zomaar een genre waarin beiden werkzaam waren; het was een gedeelde passie die hun relatie gedurende tientallen jaren kleur gaf.
Muziek houdt haar herinnering levend
Hoewel het verlies enorm is, kiest Frits ervoor om niet stil te blijven staan. Hij blijft optreden en zet zich in voor projecten waarin de muziek van Joke voortleeft.
Tijdens het Breda Jazz Festival werd eerder dit jaar al een speciaal concert georganiseerd ter ere van Joke Bruijs. Dat optreden stond volledig in het teken van haar rijke muzikale nalatenschap en de bijzondere plaats die zij binnen de Nederlandse cultuur heeft ingenomen.
Ook later krijgt dat eerbetoon een vervolg.
Theater Walhalla heeft opnieuw een Joke Bruijs Tribute aangekondigd, waarbij Frits Landesbergen een belangrijke rol speelt. Daarmee blijft hij niet alleen haar werk eren, maar zorgt hij er ook voor dat nieuwe generaties kennis kunnen maken met de muziek die Joke zo geliefd maakte.
Voor Frits lijkt muziek inmiddels meer te zijn geworden dan alleen zijn beroep. Het is een manier om herinneringen vast te houden en gevoelens een plaats te geven.
Een liefde die verder leeft in herinneringen
Voor het grote publiek zal Joke Bruijs altijd herinnerd worden als een veelzijdige artiest met een indrukwekkende carrière op televisie, in het theater en binnen de muziek.
Voor Frits was zij echter boven alles zijn grote liefde.
Samen deelden zij 23 jaar van hun leven, gevuld met optredens, muziek, humor en ontelbare persoonlijke herinneringen. Het overlijden heeft een leegte achtergelaten die niet zomaar verdwijnt.
Met „Miss Jo” geeft Frits Landesbergen die leegte een stem. Niet door afscheid te nemen, maar juist door de herinnering levend te houden.
En misschien zegt zijn meest eenvoudige uitspraak uiteindelijk nog altijd het meest over de liefde die blijft bestaan, zelfs na een definitief afscheid:
„Ik mis Joke iedere dag.”