Actueel
Frits Landesbergen na het verlies van Joke Bruijs: “Ik mis haar iedere dag…”
Het verdriet om Joke Bruijs is voor Frits Landesbergen nog iedere dag voelbaar. Maanden na het overlijden van zijn grote liefde probeert de bekende muzikant zijn leven voorzichtig weer op te pakken, maar het gemis blijft een vaste plaats in zijn dagelijks bestaan houden. Waar woorden soms tekortschieten, laat Frits zijn gevoelens spreken via de muziek. Met een bijzonder lied ter nagedachtenis aan Joke brengt hij een persoonlijk eerbetoon aan de vrouw met wie hij ruim twintig jaar zijn leven én zijn liefde voor jazz deelde.
„Ik mis Joke iedere dag”
Op 16 september 2025 overleed Joke Bruijs op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Haar overlijden betekende niet alleen het verlies van een geliefde actrice, zangeres en comédienne, maar voor Frits vooral het afscheid van zijn levenspartner.
De twee waren meer dan twintig jaar samen en vormden jarenlang een hecht koppel, zowel privé als binnen de muziekwereld. Sinds het overlijden van Joke spreekt Frits openhartig over de leegte die is ontstaan.
In aanloop naar het Breda Jazz Festival vertelde hij hoe zwaar het gemis nog altijd is. Met slechts één korte zin wist hij precies te verwoorden wat hij dagelijks voelt:
„Ik mis Joke Bruijs iedere dag.”
Het zijn eenvoudige woorden, maar juist daardoor komen ze bij veel mensen hard binnen. Ze laten zien dat rouw niet verdwijnt wanneer de maanden verstrijken. Voor Frits blijft Joke aanwezig in herinneringen, muziek en de vele momenten die zij samen hebben beleefd.
Een bijzonder lied voor zijn grote liefde
Omdat muziek altijd een centrale rol speelde in hun leven, besloot Frits zijn verdriet om te zetten in iets persoonlijks. Hij schreef het nummer „Miss Jo”, speciaal ter nagedachtenis aan Joke Bruijs.
Het lied werd uitgevoerd tijdens de Rijnmond Big Band Show en raakte veel aanwezigen. Voor Frits was het niet zomaar een muzikaal optreden, maar een liefdevolle herinnering aan de vrouw die zoveel voor hem betekende.
Ook de titel van het nummer heeft een bijzondere betekenis.
Engelse vrienden noemden Joke namelijk vaak „Jo”. Haar voornaam zorgde in het Engels regelmatig voor verwarring, omdat het woord joke daar „grap” betekent. Daarom ontstond jarenlang de bijnaam „Jo”, een naam die voor haar vrienden vanzelfsprekend werd.
Door zijn compositie de titel „Miss Jo” te geven, verweeft Frits die persoonlijke herinnering in zijn muziek. Het nummer is daarmee niet alleen een eerbetoon aan Joke Bruijs als artiest, maar vooral aan Joke als mens.
Frits vertelde later dat hij diep geraakt was door de warme reacties die hij op het lied ontving. Veel mensen herkenden het gevoel van verlies en vonden troost in de manier waarop hij zijn emoties muzikaal wist te vertalen.
De laatste jaren waren bijzonder zwaar
De ziekte van Parkinson maakte de laatste periode van Joke’s leven steeds moeilijker. Frits stond in die jaren intensief naast haar en ondersteunde haar waar dat nodig was.
Hij sprak eerder over hoe aangrijpend het was om te zien dat haar lichaam steeds minder goed functioneerde, terwijl zij geestelijk volgens hem volledig helder bleef. Juist dat contrast maakte de ziekte extra zwaar.
Toch kijkt hij niet uitsluitend met verdriet terug op die periode.
Volgens Frits waren het moeilijke jaren, maar tegelijkertijd ook jaren waarin hun verbondenheid misschien wel sterker dan ooit werd. Hij omschreef die tijd als zwaar, maar ook als bijzonder dierbaar omdat zij ondanks alles samen bleven genieten van de kleine momenten die nog mogelijk waren.
Hun liefde voor muziek bleef daarbij een belangrijke verbindende factor.
Jazz was niet zomaar een genre waarin beiden werkzaam waren; het was een gedeelde passie die hun relatie gedurende tientallen jaren kleur gaf.
Muziek houdt haar herinnering levend
Hoewel het verlies enorm is, kiest Frits ervoor om niet stil te blijven staan. Hij blijft optreden en zet zich in voor projecten waarin de muziek van Joke voortleeft.
Tijdens het Breda Jazz Festival werd eerder dit jaar al een speciaal concert georganiseerd ter ere van Joke Bruijs. Dat optreden stond volledig in het teken van haar rijke muzikale nalatenschap en de bijzondere plaats die zij binnen de Nederlandse cultuur heeft ingenomen.
Ook later krijgt dat eerbetoon een vervolg.
Theater Walhalla heeft opnieuw een Joke Bruijs Tribute aangekondigd, waarbij Frits Landesbergen een belangrijke rol speelt. Daarmee blijft hij niet alleen haar werk eren, maar zorgt hij er ook voor dat nieuwe generaties kennis kunnen maken met de muziek die Joke zo geliefd maakte.
Voor Frits lijkt muziek inmiddels meer te zijn geworden dan alleen zijn beroep. Het is een manier om herinneringen vast te houden en gevoelens een plaats te geven.
Een liefde die verder leeft in herinneringen
Voor het grote publiek zal Joke Bruijs altijd herinnerd worden als een veelzijdige artiest met een indrukwekkende carrière op televisie, in het theater en binnen de muziek.
Voor Frits was zij echter boven alles zijn grote liefde.
Samen deelden zij 23 jaar van hun leven, gevuld met optredens, muziek, humor en ontelbare persoonlijke herinneringen. Het overlijden heeft een leegte achtergelaten die niet zomaar verdwijnt.
Met „Miss Jo” geeft Frits Landesbergen die leegte een stem. Niet door afscheid te nemen, maar juist door de herinnering levend te houden.
En misschien zegt zijn meest eenvoudige uitspraak uiteindelijk nog altijd het meest over de liefde die blijft bestaan, zelfs na een definitief afscheid:
„Ik mis Joke iedere dag.”
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.