Actueel
Nederland krijgt flinke kou te verduren: temperaturen dalen tot het vriespunt
Nederland krijgt de komende week te maken met een opvallende combinatie van zon en kou. Overdag laat de zon zich geregeld zien en kan het op beschutte plekken best aangenaam aanvoelen, maar vooral tijdens de avond en nacht verandert het weerbeeld snel. De temperatuur kan plaatselijk dalen tot rond of zelfs onder het vriespunt.
Daarmee komt ook nachtvorst weer om de hoek kijken. Voor automobilisten kan dat betekenen dat de ijskrabber ’s ochtends opnieuw nodig is. Ook mensen met kwetsbare planten in de tuin of op het balkon doen er verstandig aan rekening te houden met de lagere temperaturen.
Overdag geregeld zon
Wie alleen naar het weerbeeld overdag kijkt, zou misschien niet direct verwachten dat de nachten zo koud kunnen worden.
De zon krijgt namelijk regelmatig ruimte en wanneer er weinig wind staat, kan het midden op de dag behoorlijk prettig aanvoelen.
Vooral uit de wind en rechtstreeks in de zon kan de gevoelstemperatuur duidelijk hoger liggen.
Een dikke winterjas kan dan tijdelijk zelfs wat overdreven aanvoelen.
Maar dat aangename gevoel verdwijnt snel wanneer de zon lager komt te staan.
Temperatuur daalt snel na zonsondergang
Zodra de avond begint, gaat de temperatuur behoorlijk omlaag.
Dat heeft onder meer te maken met de heldere omstandigheden. Wanneer er weinig bewolking aanwezig is, kan de warmte die overdag is opgebouwd gemakkelijker verdwijnen.
Daardoor kan het gedurende de nacht sterk afkoelen.
Op verschillende plekken kan de temperatuur richting het vriespunt gaan. Lokaal is zelfs lichte vorst mogelijk.
Het verschil tussen de temperatuur overdag en ’s nachts kan daardoor behoorlijk groot zijn.
IJskrabber mogelijk weer nodig
Automobilisten die hun auto buiten parkeren, kunnen dat de komende ochtenden gaan merken.
Wanneer de omstandigheden gunstig zijn voor nachtvorst, kunnen autoruiten bevriezen.
Dat betekent ’s ochtends een paar minuten eerder naar buiten om de ruiten ijsvrij te maken.
Ook bij temperaturen die officieel nog net boven nul blijven, kan er lokaal al rijp ontstaan. De temperatuur direct aan de grond of op oppervlakken zoals autoruiten kan namelijk lager zijn dan de officiële luchttemperatuur.
De ijskrabber alvast uit de schuur of garage halen, kan dus geen kwaad.
Ook binnenshuis wordt de kou merkbaar
Niet alleen buiten is de temperatuurdaling te merken.
Ook woningen kunnen tijdens koude nachten sneller afkoelen.
Overdag kan zonlicht een huis nog behoorlijk opwarmen, zeker wanneer grote ramen op het zuiden staan. Maar zodra de zon verdwenen is en de buitentemperatuur richting nul gaat, kan die warmte langzaam verloren gaan.
Hoe snel dat gebeurt, verschilt sterk per woning.
Goed geïsoleerde huizen houden warmte langer vast. In oudere of minder goed geïsoleerde woningen kan de binnentemperatuur juist relatief snel dalen.
Voor veel huishoudens betekent dat waarschijnlijk dat de thermostaat ’s avonds weer wat vaker wordt aangeraakt.
Verwarming hoger of toch een trui?
Daarmee komt ook een bekende discussie weer terug.
Zet je de verwarming een graadje hoger of trek je eerst een extra trui aan?
Voor huishoudens die scherp op hun energierekening letten, kan een extra laag kleding aantrekkelijk zijn. Een warme trui, dikke sokken en een deken op de bank kunnen ervoor zorgen dat de thermostaat niet onmiddellijk omhoog hoeft.
Maar wanneer een woning gedurende meerdere koude nachten steeds verder afkoelt, kan verwarmen uiteindelijk toch nodig zijn om het binnen comfortabel te houden.
Het verschilt sterk per huis en persoonlijke voorkeur hoeveel verwarming daarvoor nodig is.
Let op planten in de tuin
Ook tuinliefhebbers kunnen beter even naar de weersverwachting kijken.
Niet iedere plant kan even goed tegen temperaturen rond of onder nul.
Vooral kwetsbare planten die nog buiten in potten staan, kunnen gevoelig zijn voor nachtvorst.
Potten bieden wortels vaak minder bescherming tegen lage temperaturen dan de volle grond.
Afhankelijk van de plantensoort kan het verstandig zijn om een pot tijdelijk op een beschutte plaats te zetten of de plant tegen de kou te beschermen.
Wie niet zeker weet of een plant tegen vorst kan, kan dat beter controleren voordat de eerste koude nacht zich aandient.
Kou kan extra voelbaar zijn
De plotseling lagere temperaturen kunnen ook voor mensen zelf even wennen zijn.
Wie ’s ochtends vroeg naar het werk of naar school gaat, kan met temperaturen rond het vriespunt vertrekken terwijl het enkele uren later in de zon veel aangenamer voelt.
Laagjes kleding zijn daarom praktisch.
Een extra vest of trui kan ’s morgens nodig zijn en later op de dag weer uit.
Ook mensen die kou sterk voelen of merken dat koud weer invloed heeft op hun comfort, zullen de overgang waarschijnlijk duidelijk merken.
Heldere nacht kan verraderlijk zijn
Een heldere sterrenhemel ziet er misschien prachtig uit, maar juist zulke nachten kunnen behoorlijk koud worden.
Bewolking kan een deel van de warmte vasthouden. Wanneer die bewolking ontbreekt, kan het aardoppervlak sneller warmte verliezen.
Daardoor kan de temperatuur tijdens een rustige, heldere nacht flink dalen.
Op beschutte plekken kan het vervolgens nog kouder worden.
Daarom kan er lokaal vorst ontstaan terwijl het op een andere plek enkele kilometers verderop nét boven nul blijft.
Typische overgang naar kouder weer
De komende dagen vormen daarmee een duidelijk teken dat het koudere deel van het jaar dichterbij komt.
De combinatie van zon overdag en lage temperaturen ’s nachts kan voor mooie dagen zorgen, maar vraagt tegelijkertijd om enige voorbereiding.
De warme jas wordt weer belangrijker, de verwarming zal bij sommige huishoudens vaker aanslaan en automobilisten kunnen opnieuw kennismaken met bevroren ruiten.
Ook de tuin vraagt mogelijk wat extra aandacht.
Vooral ’s avonds groot verschil
Wie midden op de dag buiten zit, kan door de zon misschien nog denken dat het allemaal wel meevalt.
Een paar uur later kan dat beeld compleet veranderd zijn.
Zodra de zon ondergaat, verdwijnt een belangrijke warmtebron en kan de temperatuur snel zakken.
Wie ’s avonds nog de deur uitgaat, kan daarom beter niet alleen afgaan op hoe aangenaam het enkele uren eerder buiten voelde.
Een extra laag kleding meenemen is geen overbodige luxe.
Zon én nachtvorst
Het wordt dus geen week met uitsluitend somber en guur herfstweer. Integendeel: de zon kan zich geregeld laten zien.
Maar daar staat een flinke afkoeling tijdens de donkere uren tegenover.
Vooral ’s nachts bestaat plaatselijk kans op temperaturen rond of onder het vriespunt.
Dat betekent dat Nederland zich kan opmaken voor zonnige dagen én koude nachten. De ijskrabber kan weer nodig zijn, kwetsbare planten verdienen extra aandacht en in veel huishoudens zal waarschijnlijk dezelfde vraag worden gesteld: gaat de verwarming een graadje hoger, of wordt het toch eerst die extra dikke trui?
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.