Actueel
Bram Moszkowicz toont onbegrip over ’te intieme’ actie man Paulien Cornelisse
Bram Moszkowicz heeft kritiek op de manier waarop Chris Bajema zijn verdriet na het 0verlijden van Paulien Cornelisse met de buitenwereld deelt. Vooral het feit dat Bajema op Instagram een foto plaatste van een envelop met daarin persoonlijke instructies van zijn vrouw, gaat de voormalig advocaat naar eigen zeggen te ver. Hij noemt het moment „te intiem” om op sociale media te delen.
Chris Bajema deelt bijzondere brief van Paulien
Het 0verlijden van Paulien Cornelisse heeft veel losgemaakt. De schrijfster en cabaretière 0verleed op 50-jarige leeftijd aan de gevolgen van k*nker. Voor haar partner Chris Bajema en hun gezin is het verlies vanzelfsprekend bijzonder groot.
Bajema liet na het 0verlijden via Instagram voor het eerst van zich horen. Daar deelde hij een foto van een bruine envelop die Paulien jaren geleden in de bovenste lade van zijn bureau had gelegd.
Op de envelop stond ‘Belangrijke info Paulien’. Daarbij was ook een vel papier zichtbaar met de woorden: ‘Mocht ik plotseling d00dgaan, wat te doen’.
Volgens Bajema had Cornelisse de brief jaren geleden al geschreven en klaargelegd voor het geval er onverwacht iets met haar zou gebeuren. Na haar 0verlijden besloot hij de envelop te openen.
Wat Paulien precies in de brief heeft geschreven, houdt Bajema voor zichzelf. Hij maakte alleen het bestaan ervan openbaar.
Bram Moszkowicz vindt het ‘te intiem’
De foto maakte veel emoties los. Onder het bericht verschenen talloze steunbetuigingen voor Bajema en zijn familie. Toch kijkt Bram Moszkowicz anders naar de keuze om de envelop op Instagram te laten zien.
Hij benadrukt dat iedereen op zijn eigen manier omgaat met verlies en verdriet, maar vertelt dat hij zelf zoiets nooit openbaar zou maken.
“Iedereen gaat op z’n eigen manier met rouw om. Ik vind het goed dat hij het doet, maar ik zou het persoonlijk niet op Instagram zetten. Dat vind ik te intiem eigenlijk”, aldus Moszkowicz.
Daarmee wil hij volgens eigen zeggen niet bepalen hoe Bajema zijn verdriet moet verwerken. Het gaat hem vooral om de vraag of zo’n persoonlijk moment volgens hem thuishoort op sociale media.
“Maar jij vraagt aan mij: ‘Zou jij dat doen zo?’ Nee, dat zou ik niet zo doen. Ik zou dat niet plaatsen.”
Jordi Versteegden neemt het op voor Chris
Privé-journalist Jordi Versteegden heeft juist meer begrip voor de keuze van Bajema. Volgens hem moet het bericht vooral worden gezien als de manier waarop Chris voor het eerst publiekelijk stilstond bij het 0verlijden van zijn vrouw.
“Dit was het eerste bericht dat hij erover postte”, merkt Versteegden op.
Ook vindt hij het passen bij het beeld dat hij van Cornelisse heeft dat zij jaren geleden al zo’n brief had klaargelegd. “Voor mijn gevoel is het wel des Pauliens om zo’n brief achter te laten.”
Moszkowicz vindt dat echter een andere discussie. Dat Paulien ervoor koos om zo’n document voor haar partner achter te laten, betekent volgens hem niet automatisch dat het bestaan ervan ook met het grote publiek gedeeld hoeft te worden.
“Ja, maar dat is wat anders, hè. Dat is wat anders. De vraag is of je die moet delen met het publiek.”
Inhoud van brief blijft privé
Belangrijk daarbij is dat Bajema de daadwerkelijke inhoud van de brief niet openbaar heeft gemaakt. Zijn volgers kregen alleen de envelop en een gedeelte van de tekst aan de buitenkant te zien.
Wat Cornelisse voor haar partner heeft opgeschreven en welke instructies ze heeft achtergelaten, blijft dus binnen de familie.
Bajema schreef daarnaast een persoonlijke column over hun gezamenlijke leven. Sinds het 0verlijden van Cornelisse ontvangt de familie veel steunbetuigingen van vrienden, collega’s en mensen die haar werk jarenlang hebben gevolgd.
Uitvaart in besloten kring
Ondertussen zijn ook de eerste details over het afscheid van Paulien Cornelisse bekendgemaakt.
Haar management heeft laten weten dat de uitvaart in besloten kring zal plaatsvinden. Dat betekent dat alleen genodigden aanwezig zullen zijn om afscheid van haar te nemen.
Wanneer en waar de uitvaart precies plaatsvindt, wordt niet openbaar gemaakt. Daarmee kiest de familie ervoor om het daadwerkelijke afscheid buiten de publieke belangstelling te houden.
De discussie over de Instagramfoto laat ondertussen vooral zien hoe persoonlijk rouw kan zijn. Waar Moszkowicz de gedeelde foto te intiem vindt, ziet Versteegden het juist als Bajema’s eigen manier om publiekelijk stil te staan bij het verlies van zijn vrouw.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.