Actueel
Wat gebeurt er als je een executie overleeft, zoals Christa Pike die nog steeds leeft na twee injecties?
Wat gebeurt er eigenlijk als iemand een executiepoging overleeft? Die uitzonderlijke vraag staat centraal in de zaak rond Christa Pike. De 50-jarige Amerikaanse zou in Tennessee een dodelijke injectie hebben gekregen, maar volgens de berichtgeving overleefde ze niet alleen de eerste toediening, maar ook een tweede ronde. Daarmee ontstaat een juridisch uiterst ingewikkelde situatie: mag een staat daarna nóg een poging doen?
Christa Pike overleeft executiepoging
Christa Pike bracht ongeveer dertig jaar door in de dodencel. Ze werd ter d00d veroordeeld voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer in 1995.
Op 30 september werd Pike naar de executiekamer van de Riverbend Maximum Security Institution gebracht. Haar executie was historisch: ze zou volgens historische gegevens de eerste vrouw in meer dan tweehonderd jaar zijn die door de staat Tennessee werd geëxecuteerd.
Maar de uitvoering van het d00dvonnis verliep anders dan gepland.
Kort na 19.26 uur begon de procedure. Getuigen merkten volgens de berichtgeving al snel dat er iets niet goed leek te gaan. Enkele minuten later zou Pike hebben geklaagd over hevige pijn in haar arm.
“Mijn arm voelt alsof hij elk moment open kan barsten”, zou ze rond 19.34 uur hebben gezegd.
Daarna vroeg ze volgens getuigen: “Gebeurt dit altijd zo?”
Niet veel later werd het gordijn tussen de executiekamer en de getuigenruimte gesloten. Daardoor konden aanwezigen niet langer zien wat er gebeurde. Ze zouden Pike echter nog wel hebben horen ademen.
Tweede ronde toegediend
Het protocol van Tennessee voorziet volgens de berichtgeving in de mogelijkheid om een tweede dosis executiemiddelen toe te dienen wanneer een gev*ngene na de eerste ronde niet d00d kan worden verklaard.
Dat gebeurde ook bij Pike.
Maar zelfs na die tweede ronde was ze nog in leven. Meer dan twee uur nadat getuigen de executieruimte waren binnengegaan, werd een ambulance met zwaailichten gezien die de gev*ngenis verliet.
Pike werd vervolgens naar een medische instelling buiten de gev*ngenis gebracht. Haar advocaten hadden aangedrongen op onmiddellijke medische behandeling en spraken daarna van een mislukte executie.
Juist daar ontstaat een probleem waarvoor het bestaande protocol kennelijk geen duidelijk antwoord biedt. Er staat beschreven wat moet gebeuren wanneer de eerste dosis niet werkt, maar niet wat de volgende stap is wanneer ook een tweede ronde niet tot de d00d leidt.
Wat gebeurt er nu met Pike?
Voorlopig blijft het d00dvonnis van Pike van kracht. Er is echter geen nieuwe datum vastgesteld waarop opnieuw geprobeerd zou worden haar te executeren.
Tennessee heeft volgens de berichtgeving bovendien de overige geplande executies voor dit jaar opgeschort. Eerst moet onafhankelijk onderzoek duidelijk maken wat er tijdens de procedure is misgegaan.
Mocht de staat opnieuw proberen het d00dvonnis uit te voeren, dan ligt een juridische strijd voor de hand. De advocaten van Pike kunnen betogen dat het opnieuw onderwerpen van hun cliënt aan een executie na twee mislukte toedieningen in strijd is met het grondwettelijke verbod op ‘cruel and unusual punishment’, oftewel wrede en ongebruikelijke bestraffing.
Het is niet de eerste keer dat Amerikaanse rechters zich met zo’n vraag moeten bezighouden.
Willie Francis overleefde de elektrische stoel
Een van de bekendste historische voorbeelden is Willie Francis. De staat Louisiana probeerde hem in 1946 te executeren op de elektrische stoel.
Door problemen met de apparatuur verliep de executie niet zoals gepland. Francis kreeg een zware elektrische schok, maar overleefde.
Daarna begon een juridische strijd over de vraag of Louisiana hem nogmaals mocht executeren. Zijn advocaten probeerden een tweede poging tegen te houden, maar kregen uiteindelijk geen gelijk.
Het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde dat een nieuwe poging niet in strijd was met de Grondwet.
Francis werd uiteindelijk opnieuw naar de elektrische stoel gebracht. Een jaar en zes dagen na zijn eerste executiepoging werd het vonnis alsnog uitgevoerd. Hij was op dat moment pas achttien jaar oud.
Doyle Hamm werd niet opnieuw geëxecuteerd
Bij Doyle Lee Hamm liep het tientallen jaren later anders.
Alabama wilde Hamm in 2018 met een dodelijke injectie executeren. Het personeel slaagde er echter niet in om op tijd een geschikte ader te vinden om het infuus aan te leggen.
Na langdurige pogingen werd de executie afgebroken.
Hamm en zijn advocaten verzetten zich daarna tegen een tweede poging. Volgens hen zou het opnieuw onderwerpen van Hamm aan dezelfde procedure onnodig veel pijn en leed veroorzaken.
Uiteindelijk bereikten de staat en zijn advocaten een vertrouwelijke overeenkomst. Alabama beloofde geen nieuwe poging te ondernemen om Hamm te executeren.
Hij bleef gev*ngen en overleed in 2021 aan kanker.
Ook Romell Broom overleefde een poging
Een vergelijkbare situatie deed zich in 2009 voor bij Romell Broom in Ohio.
Het executieteam probeerde ongeveer twee uur lang een geschikt infuus aan te leggen. Toen dat niet lukte, werd de executie stopgezet.
Broom bleef daardoor in leven.
Ohio wilde het daar echter niet bij laten en probeerde later opnieuw een executiedatum vast te stellen. Zijn advocaten stapten naar de rechter en voerden aan dat het na de eerste mislukte poging ongrondwettelijk zou zijn om hem opnieuw aan een executieprocedure bloot te stellen.
Een definitief antwoord kwam er uiteindelijk niet meer. Broom overleed in 2020 in de gev*ngenis voordat Ohio een nieuwe executie kon uitvoeren.
Mag iemand twee keer worden geëxecuteerd?
De eerdere zaken laten zien dat het overleven van een executiepoging niet automatisch betekent dat een d00dvonnis vervalt. In de Verenigde Staten is eerder geoordeeld dat een tweede poging onder bepaalde omstandigheden juridisch mogelijk kan zijn.
Tegelijkertijd speelt mee hóé de eerste poging is verlopen, hoeveel pijn iemand heeft geleden en of een nieuwe poging in strijd zou komen met grondwettelijke bescherming tegen wrede en ongebruikelijke bestraffing.
Precies die discussie dreigt nu ook rond Christa Pike te ontstaan. Omdat zij volgens de berichtgeving zelfs na twee rondes executiemiddelen bleef leven, bevindt Tennessee zich in een uitzonderlijke situatie waarvoor het eigen protocol geen duidelijke vervolgstap lijkt te bevatten.
Voorlopig is er daarom vooral één zekerheid: Pike leeft nog en er is geen nieuwe executiedatum vastgesteld. Wat daarna gebeurt, zal waarschijnlijk niet alleen door gev*ngenisfunctionarissen, maar uiteindelijk ook door advocaten en rechters worden bepaald.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.