Actueel
D66 komt terug op verkiezingsbelofte: “Ongelooflijk”
Politieke rel rond Rob Jetten: “Kan je in een metafoor wonen dan?”
Nederland maakt zich op voor het eerste kabinet onder leiding van Rob Jetten, nadat D66 de verkiezingen overtuigend heeft gewonnen. Maar nog voordat het nieuwe kabinet officieel is gevormd, ligt de aanstaande premier al onder vuur. Een van zijn opvallendste verkiezingsbeloftes — het bouwen van tien nieuwe duurzame steden — blijkt volgens partijprominenten niet letterlijk bedoeld te zijn.
Die uitleg schiet bij politieke tegenstanders in het verkeerde keelgat. Vooral Mona Keijzer en Geert Wilders reageren fel. Volgens hen heeft Jetten zijn kiezers iets voorgespiegeld wat nu “slechts een metafoor” blijkt te zijn.
De belofte van tien nieuwe steden
Tijdens de verkiezingscampagne wist Rob Jetten met één boodschap veel jongeren te enthousiasmeren: hij beloofde het woningtekort aan te pakken door de bouw van tien nieuwe duurzame steden.
Deze steden moesten niet alleen woonruimte bieden, maar ook het toonbeeld worden van een moderne, groene samenleving. Jetten sprak over plekken met betaalbare woningen, scholen, zorgvoorzieningen, sportvelden en parken — duurzame gemeenschappen waar jong en oud samen konden leven.
Een van zijn meest besproken ideeën was de bouw van een “IJstad”: een volledig nieuwe stad op het water, tussen Amsterdam en Flevoland. Het plan was bedoeld als symbool van vooruitgang — en als oplossing voor het nijpende woningtekort.
Voor veel Nederlanders klonk dat als een frisse wind in de politiek. Jongeren, die vaak al jarenlang op wachtlijsten staan voor een woning, zagen eindelijk perspectief.
“Niemand wil op zolder blijven wonen tot zijn dertigste,” zei Jetten destijds in een campagnevideo. “We moeten durven dromen én bouwen.”
De boodschap sloeg aan. De belofte van tien nieuwe steden werd een van de meest geciteerde speerpunten van de D66-campagne.
De woningnood als centraal thema
De timing van Jettens belofte was niet toevallig. Nederland kampt al jaren met een ernstig tekort aan betaalbare woningen. In veel steden staan jongeren tien jaar of langer ingeschreven voordat ze in aanmerking komen voor een huurwoning.
Volgens recente cijfers van het CBS is het tekort opgelopen tot ruim 390.000 woningen. Daardoor blijven veel twintigers noodgedwongen thuis wonen, of moeten ze genoegen nemen met dure tijdelijke oplossingen.
Tijdens de campagne beloofde D66 de impasse te doorbreken met een combinatie van innovatieve bouwprojecten, ruimtelijke spreiding en duurzame investeringen. Het plan van de “tien nieuwe steden” moest daarvan het symbool worden — een groot, visionair idee dat liet zien dat Jetten groots durfde te denken.
Van droom naar ‘metafoor’
Die droom kreeg echter een koude douche tijdens de uitzending van WNL op Zondag, waar oud-minister en D66-prominent Roger van Boxtel een opmerkelijke uitspraak deed. Volgens hem was het plan van Jetten nooit letterlijk bedoeld.
“Wat hij daarmee wilde aangeven, is dat we vernieuwend moeten durven denken als het gaat om volkshuisvesting,” zei Van Boxtel. “Het was geen concreet bouwplan, maar veel meer een metafoor voor hoe je een probleem wilt aanpakken in de samenleving.”
Met andere woorden: er zouden geen echte steden komen, maar het idee moest inspireren tot creatief beleid.
Van Boxtel probeerde de uitspraak te nuanceren door te benadrukken dat Jetten breder wil denken dan partijpolitiek.
“Rob Jetten wil niet alleen een D66-premier zijn, maar iemand die er is voor alle Nederlanders,” verklaarde hij. “Dat vraagt om symbolische taal, om vergezichten.”
De verontwaardiging barst los
Die uitleg viel bij veel mensen verkeerd. Vooral op sociale media werd massaal gereageerd op het “metafoor”-verhaal.
Mona Keijzer, voormalig minister en partijleider van BBB, liet via X (voorheen Twitter) weten dat ze de uitleg van D66 onbegrijpelijk vindt. Ze deelde het fragment uit de uitzending met de bijtende tekst:
“Kan je in een metafoor wonen dan?”
Haar opmerking kreeg binnen enkele uren duizenden likes en reacties. Veel gebruikers deelden de boodschap met eigen variaties, zoals:
“Probeer maar eens een hypotheek te krijgen op symboliek.”
“Metaforen lossen de woningnood niet op.”
Ook Geert Wilders, leider van de PVV, greep het moment aan om uit te halen naar Jetten en zijn partij.
“Tien nieuwe steden bouwen was vóór de verkiezingen een belofte van D66,” schreef Wilders. “En nu ineens is het een metafoor. Ongelooflijk. Schaamteloos. Politiek maffia.”
Zijn reactie werd breed gedeeld en zorgde ervoor dat de hashtag #tiennieuwesteden trending werd.
Verwarring onder kiezers
Niet alleen politieke tegenstanders, maar ook veel D66-stemmers reageerden teleurgesteld. Tijdens de campagne was het plan herhaaldelijk gepresenteerd als een concrete ambitie, inclusief visuals en toelichtingen.
Volgens politicoloog Tom van der Meer (Universiteit van Amsterdam) is dit precies het risico van symbolische politiek.
“Politici gebruiken graag grootse beelden om kiezers te inspireren,” legt hij uit. “Maar zodra die beelden niet overeenkomen met concrete plannen, voelen mensen zich misleid.”
Van der Meer wijst erop dat het verschil tussen visie en belofte cruciaal is: “Een metafoor kan inspireren, maar een belofte schept verwachtingen. En die verwachtingen lijken hier te zijn geschonden.”
Reactie van D66
D66 zelf probeert de gemoederen te bedaren. In een korte verklaring laat de partij weten dat het idee van de “tien nieuwe steden” nog steeds symbool staat voor ambitieus woonbeleid.
“De woorden van de heer Van Boxtel zijn bedoeld om te benadrukken dat het niet gaat om exacte locaties of bouwtekeningen, maar om het lef om groot te denken,” aldus een partijwoordvoerder. “We blijven werken aan grootschalige woningbouwprojecten, met duurzaamheid en betaalbaarheid als kern.”
De partij benadrukt dat de aanpak van de woningnood één van de prioriteiten blijft van het komende kabinet-Jetten I.
“We willen dat iedereen een plek kan vinden om te wonen. Daar werken we hard aan — in samenwerking met gemeenten, provincies en projectontwikkelaars.”
Toch lijkt de schade al deels te zijn aangericht. Politieke tegenstanders grijpen de uitspraak aan om D66 neer te zetten als een partij van “mooie woorden en weinig daden”.
Een lastige start voor Jetten
Voor Rob Jetten, die nog niet eens officieel beëdigd is als premier, vormt deze rel een ongemakkelijke start van zijn nieuwe rol. Waar hij hoopte zijn kabinet te lanceren met optimisme en daadkracht, wordt nu vooral gesproken over zijn geloofwaardigheid.
Volgens politiek verslaggevers in Den Haag zal Jetten zich snel publiekelijk moeten uitspreken om duidelijkheid te scheppen. Doet hij dat niet, dan kan de kwestie uitgroeien tot een hardnekkig imago-probleem — vergelijkbaar met eerdere beloftes van politici die later “figuurlijk” bleken.
Een Haagse insider vat het samen:
“In een tijd van woningnood kun je beter geen metaforen gebruiken. Mensen willen bakstenen, geen beeldspraak.”
De balans tussen droom en daad
De discussie rond de “tien nieuwe steden” toont aan hoe dun de lijn is tussen idealisme en realisme in de politiek. Dromen mag, maar kiezers willen dat dromen ook handen en voeten krijgen.
Of Rob Jetten erin slaagt om dat vertrouwen terug te winnen, zal afhangen van zijn eerste beleidsdaden. Eén ding is zeker: de lat ligt hoog, zeker nu zijn woorden tot op de letter worden gewogen.
Wat vind
jij? Was het plan van Jetten een inspirerend idee of
een misleidende belofte? En kan een “metafoor” ooit een dak boven
je hoofd vervangen? Deel je mening in de reacties.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.