Actueel
Frank Deboosere waarschuwt: “Geniet nu van de zon, want de rest van maart…”
België krijgt lenteweer cadeau: “We leven boven onze klimatologische stand”
Terwijl maart nog maar net op de kalender prijkt, voelt het in België alsof we al midden in april zitten. De natuur lijkt een sprong vooruit te hebben gemaakt en ook het weer doet enthousiast mee. De komende dagen beloven zonovergoten te worden, met temperaturen die opvallend hoger liggen dan wat we normaal in deze periode verwachten.
Volgens weerman Frank Deboosere, die na zijn pensioen bij de VRT actief blijft als weeranalist voor Het Nieuwsblad, mogen we spreken van een uitzonderlijk zachte start van de maand. En dat is geen overdrijving.
Temperaturen die vooruitlopen op de kalender
Begin maart ligt de gemiddelde maximumtemperatuur in België normaal rond de 8 à 9 graden. Dat is wat de klimatologische tabellen ons vertellen. Maar deze week wijken we daar flink van af.
Het kwik stijgt richting 16 à 17 graden. Dat is bijna het dubbele van wat gebruikelijk is voor deze tijd van het jaar. Volgens Deboosere leven we “ruim boven onze stand” met deze temperaturen.
Vorige week flirtte het kwik lokaal zelfs met de grens van 20 graden. Die symbolische mijlpaal zullen we deze week waarschijnlijk net niet halen, maar dat maakt het lentegevoel er niet minder om.
Met 16 of 17 graden, veel zon en weinig wind voelt het voor veel mensen als een vervroegd cadeautje van de natuur.
Terrasjesweer… met een kanttekening
Toch zit er een kleine adder onder het gras. Wie ’s avonds lang buiten wil blijven, bijvoorbeeld op een terras, doet er goed aan een warme jas mee te nemen.
Het heldere weer zorgt er namelijk voor dat warmte ’s nachts snel ontsnapt. Wolken fungeren normaal als een soort deken die warmte vasthoudt. Als die ontbreken, koelt het snel af zodra de zon ondergaat.
Overdag kan het dus aangenaam zacht zijn, maar na zonsondergang dalen de temperaturen fors. In veel regio’s zakt het kwik richting 5 graden en lokaal is zelfs lichte nachtvorst mogelijk.
Die grote verschillen tussen dag en nacht zijn typisch voor heldere, droge voorjaarsperiodes.
Ochtendgrijs nog niet verdwenen
Wie vroeg op pad moet, merkt mogelijk nog een ander typisch fenomeen van deze tijd van het jaar: ochtendgrijs.
Hardnekkige mist of nevel kan de dag somber laten starten. Vooral in laaggelegen gebieden en in de buurt van waterlopen kan dat zichtbaarheid beperken in de vroege uren.
Toch is er goed nieuws. De zon wint elke dag aan kracht. De dagen worden langer en de zonnestraling sterker. Daardoor verdwijnt die grijze sluier meestal sneller dan in de winter.
Waar in januari mist soms de hele dag kan blijven hangen, klaart het nu vaak al tegen de late ochtend op.
Hogedrukgebied zorgt voor stabiliteit
De oorzaak van dit uitzonderlijk stabiele weer ligt bij een krachtig hogedrukgebied dat zich boven West-Europa heeft genesteld.
Zo’n hogedrukgebied pompt droge lucht onze richting uit en houdt storingen op afstand. Dat betekent weinig wolken, nauwelijks neerslag en veel zonuren.
Op een mogelijke bui later in de week na, blijft het grotendeels droog. De paraplu kan voorlopig dus in de kast blijven.
Voor wie de afgelopen natte maanden beu was, voelt dit als een verademing.
Vroege lente in de natuur
Niet alleen mensen profiteren van het zachte weer. Ook de natuur lijkt wakker te schieten.
Bloesems verschijnen vroegtijdig aan bomen, krokussen kleuren grasvelden en vogels laten zich nadrukkelijker horen.
Toch schuilt daar ook een risico. Als planten en bomen te vroeg beginnen uitlopen en er later in maart alsnog koude nachten of vorst volgen, kan dat schade veroorzaken.
Maart staat immers bekend als een grillige maand. Een paar zachte weken betekenen niet automatisch dat de winter definitief achter ons ligt.
Klimaat versus weer
Het verschil tussen weer en klimaat wordt in deze periode extra duidelijk.
Weer gaat over wat we vandaag of deze week ervaren: zon, wolken, temperatuur. Klimaat gaat over gemiddelden over langere periodes.
Dat het nu zacht is, betekent niet dat maart voortaan altijd zo verloopt. Maar het toont wel hoe sterk temperatuurafwijkingen kunnen zijn.
Volgens Deboosere moeten we vooral genieten van wat we krijgen, zonder meteen conclusies te trekken over de rest van de maand.
De tweede helft blijft onzeker
Hoewel de vooruitzichten voor de komende dagen zonnig en zacht blijven, is de tweede helft van maart nog moeilijk te voorspellen.
Maart kan verrassen. Typische maartse buien, plotse windstoten of zelfs koude uitbraken zijn niet uitgesloten.
Het gezegde “maart roert zijn staart” bestaat niet zonder reden.
Een stabiel hogedrukgebied kan plots plaatsmaken voor Atlantische storingen of koude lucht uit het noorden.
Daarom klinkt de boodschap van Deboosere nuchter: geniet nu, want het weer kan snel omslaan.
Energie en seizoensgevoel
Het vroege lenteweer heeft ook een psychologisch effect. Meer zonlicht betekent meer vitamine D en vaak ook een beter humeur.
Na de donkere wintermaanden voelen langere dagen als een opluchting. Mensen trekken naar buiten, parken vullen zich en terrassen lopen vol zodra de zon doorbreekt.
Dat gevoel van hernieuwde energie is typisch voor de overgang van winter naar lente.
Toch blijft het verstandig om niet te snel winterkleding definitief op te bergen.
Meteorologische lente gestart
Op 1 maart begon officieel de meteorologische lente. Dat betekent dat meteorologen de maanden maart, april en mei als lente beschouwen.
Astronomisch gezien start de lente pas later in maart, rond 20 of 21 maart, wanneer dag en nacht even lang zijn.
Maar gevoelsmatig lijkt de lente dit jaar alvast vroeg te zijn begonnen.
Met temperaturen boven de 15 graden, veel zon en droge dagen voelt het eerder als april dan als begin maart.
Een tijdelijke voorproef
Of dit zachte weer een voorbode is van een warme lente, valt nog niet te zeggen.
Weermodellen kunnen trends tonen, maar zekerheid over langere periodes blijft beperkt.
Wat wel duidelijk is: deze week biedt een voorproef van wat later in het voorjaar normaal is.
Een periode waarin jasjes open kunnen, terrassen vollopen en de natuur zichtbaar ontwaakt.
En misschien is dat precies wat veel mensen nodig hadden na een lange winter.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.