Nederland maakt zich op voor opnieuw een bijtend koude winterdag. Deze zondag laat zien dat de winter nog allerminst van plan is om zich terug te trekken. Volgens meteoroloog Dennis Wilt van Weerplaza wordt het vandaag zelfs kouder dan de afgelopen dagen. Niet zozeer door extreme temperaturen op de thermometer, maar vooral door de combinatie van aanhoudende vorst en een gure noordoosten- tot zuidoostenwind die de kou extra voelbaar maakt.

Witte ochtend met verraderlijke gladheid

Zaterdagochtend werden veel Nederlanders wakker in een wit landschap. Tijdens de nacht was opnieuw sneeuw gevallen, die zich vastzette op de sneeuwresten die al aanwezig waren. Dat zorgde niet alleen voor een winters decor, maar vooral voor gevaarlijke gladheid op wegen, fietspaden en stoepen.

Juist omdat de sneeuw deels is aangedrukt en vervolgens weer is bevroren, ontstaat er een verraderlijke ijslaag die moeilijk zichtbaar is. Smeltwater dat overdag ontstaat, kan in de avond en nacht opnieuw bevriezen en zo voor extra risico’s zorgen.

Om die reden geldt sinds zaterdagmorgen 09.00 uur landelijk code geel. Het KNMI waarschuwt voor bevroren sneeuw en lokaal ook voor ijzel. Deze waarschuwing is nog altijd van kracht voor het hele land en blijft dat voorlopig ook.

Temperaturen onder nul, zon als schijnbedrog

Ook deze zondag begint ijskoud. In de vroege ochtend lagen de temperaturen in grote delen van het land tussen de -4 en -10 graden. In het noordoosten werd lokaal zelfs -13 graden gemeten. Dat zijn waarden die in Nederland niet dagelijks voorkomen en vooral in combinatie met wind een flinke impact hebben op hoe koud het daadwerkelijk aanvoelt.

Overdag blijft het vrijwel overal vriezen. De maxima komen uit rond 0 graden aan de kust en -2 tot -4 graden landinwaarts. Op veel plaatsen laat de zon zich zien, zeker in de ochtend en het begin van de middag. Dat zorgt voor een helder en fraai winterbeeld, maar schijn bedriegt: de zon brengt nauwelijks warmte.

Later op de dag neemt de bewolking toe, vooral vanuit het westen. Dat verandert weinig aan de temperatuur, maar wel aan het karakter van het weer richting de avond.

Gevoelstemperatuur: hier zit de echte kou

Het echte verhaal van vandaag zit niet in de kale temperatuurcijfers, maar in de gevoelstemperatuur. Door een zwakke tot matige zuidoostenwind voelt het aanzienlijk kouder aan dan de thermometer doet vermoeden.

Vanochtend lag de gevoelstemperatuur op veel plaatsen tussen de -10 en -16 graden. Vooral in het noorden en oosten van het land kon het lokaal zelfs -15 tot -16 graden aanvoelen. Dat maakt buiten zijn zonder goede bescherming ronduit onaangenaam.

Hoewel de wind niet stormachtig is, is hij precies sterk genoeg om de kou door kleding heen te laten snijden. Een dikke winterjas, muts, sjaal en handschoenen zijn vandaag absoluut geen overbodige luxe. Wie langere tijd buiten is, loopt zonder goede bescherming risico op onderkoeling.

Vanavond: nieuwe neerslag, nieuwe risico’s

In de loop van de avond nadert vanuit het westen een nieuw neerslaggebied. Aan zee begint dit waarschijnlijk als regen, maar landinwaarts kan het eerst sneeuw zijn die later overgaat in ijzel. Dat maakt de situatie opnieuw verraderlijk, vooral in het oosten en noordoosten van het land.

Juist die overgang van sneeuw naar ijzel zorgt voor extra gladheid. Wegen die overdag nog begaanbaar lijken, kunnen binnen korte tijd spiegelglad worden. De temperaturen zakken vanavond en vannacht minder diep dan afgelopen nacht, met minima tussen -7 en -1 graden, maar dat is voldoende om natte wegen opnieuw te laten bevriezen.

Voorzichtigheid blijft noodzakelijk

Het advies van de weerinstanties blijft dan ook om extra alert te zijn. Niet alleen automobilisten, maar ook fietsers en voetgangers moeten rekening houden met gladde plekken. Vooral bruggen, viaducten en schaduwrijke wegen kunnen verraderlijk zijn.

Ook het openbaar vervoer kan hinder ondervinden van de winterse omstandigheden. Wissels en bovenleidingen zijn gevoelig voor vorst en ijzel, wat tot vertragingen kan leiden.

Vooruitblik: plots zachter weer op komst

Na deze ijskoude zondag lijkt er een duidelijke weersomslag in aantocht. Maandag wordt het volgens de verwachtingen een stuk zachter. De maxima lopen op naar 7 à 8 graden, wat een enorm verschil is met het weekend. Het weerbeeld wordt dan wel een stuk somberder: veel bewolking en perioden met regen, met een neerslagkans van rond de 90 procent en ongeveer 5 millimeter regen.

In de ochtend van maandag is nog wel opletten geblazen voor gladheid, vooral door ijzel als restkou en regen elkaar tegenkomen.

Dinsdag zet de zachte trend door. Overdag wordt het 9 tot 10 graden, met minima rond 4 graden. Het blijft bewolkt en regenachtig. De winterse taferelen verdwijnen dan snel uit het straatbeeld.

Van woensdag tot en met vrijdag blijft het wisselvallig. De temperaturen schommelen tussen de 7 en 9 graden overdag, met nachtelijke minima van 3 tot 6 graden. Er vallen regelmatig buien of perioden met regen en de wind waait uit het zuidwesten tot westen, meestal matig.

Schaatsliefhebbers: natuurijs nog niet, kunstijs wel

Voor schaatsliefhebbers is dit weekend nog geen groen licht voor natuurijs. Ondanks de kou is het ijs op sloten, plassen en meren nog onvoldoende dik en bovendien ongelijkmatig. Het betreden van natuurijs wordt dan ook sterk afgeraden.

Er is echter ook goed nieuws. Door de aanhoudende vorst moeten op veel plekken in het land de kunstmatig opgespoten ijsbanen inmiddels voldoende dik zijn om open te gaan. Dat betekent dat schaatsliefhebbers vanaf vandaag op steeds meer locaties veilig het ijs op kunnen.

Winter met twee gezichten

Deze zondag laat de winter zien in al zijn scherpte: prachtige zon, een wit landschap, maar ook bijtende kou en verraderlijke gladheid. Het is een dag om van het uitzicht te genieten, maar met respect voor de omstandigheden.

Wie vandaag de deur uitgaat, doet er goed aan zich warm aan te kleden en voorzichtig te zijn. Want hoewel de winter later in de week terrein lijkt te verliezen, regeert hij vandaag nog volop — en zonder mededogen.