Actueel
RTL-baas gooit realityshow Gerard Joling in de prullenbak: ´Om te huilen!!
Tweeënhalf jaar geleden nam Peter van der Vorst, programmadirecteur van RTL, een opvallend besluit: het programma Joling en de Buitenlanders werd definitief geschrapt. Ondanks het feit dat de opnames al waren afgerond, besloot RTL dat het programma niet meer paste in de veranderende tijdsgeest. De beslissing kwam voort uit maatschappelijke discussies en een groeiend bewustzijn over representatie en racisme.
Gerard Joling en het Racismedebat
Gerard Joling is al jarenlang een uitgesproken figuur in de media. Hij heeft in het verleden regelmatig scherpe columns geschreven over de ‘islamisering van Nederland’ en andere maatschappelijke thema’s. Deze uitlatingen vielen niet altijd in goede aarde, en ze leidden tot kritische reacties van verschillende kanten.
Peter van der Vorst, destijds nog presentator, was ook kritisch over Joling’s standpunten: “Ik vind dat je als artiest ook een bepaalde verantwoordelijkheid hebt. Mensen luisteren naar je en laten zich beïnvloeden door wat je zegt.”
In 2019, het jaar waarin Van der Vorst werd aangesteld als programmadirecteur van RTL, werd begonnen met de productie van Joling en de Buitenlanders. Het format van het programma was erop gericht om Gerard Joling zijn vooroordelen over bepaalde bevolkingsgroepen te laten onderzoeken. Dit zou gebeuren door middel van reizen naar landen als Marokko en Suriname, waarbij een bekende Nederlander hem zou begeleiden en de dialoog zou aangaan.
Het idee was om Joling te confronteren met andere culturen en inzichten, zodat hij mogelijk zijn visie zou bijstellen. Wat begon als een luchtige, maar tegelijkertijd confronterende manier om het gesprek over diversiteit en inclusie te openen, stuitte echter al snel op maatschappelijke weerstand.
Waarom werd het programma geschrapt?
Terwijl de afleveringen werden voorbereid, ontstond er steeds meer kritiek op het programma. De Black Lives Matter-beweging kreeg in 2020 wereldwijd momentum en er kwam meer aandacht voor institutioneel racisme en culturele sensitiviteit.
In een interview met de Volkskrant blikte Van der Vorst terug op de beslissing om het programma uiteindelijk niet uit te zenden: “Gerard was uitgesproken over sommige bevolkingsgroepen, en we dachten: hoe kunnen we dat inzetten voor een programma? Het idee was om zijn vooroordelen te ontkrachten en een dialoog te laten ontstaan.”
Toch sloeg de twijfel toe toen de eerste afleveringen klaar waren. “Corona kwam ertussen, en Black Lives Matter. Toen ik de montages zag, voelde het ineens gek. Het programma was bedacht en gemaakt door een niet-diverse club mensen. De opzet was dat een BN’er moest bewijzen dat Gerard ongelijk had. Dat was een totaal verkeerde invalshoek.”
De veranderde maatschappelijke context en de hernieuwde aandacht voor representatie maakten dat de programmamakers inzagen dat het programma niet langer op de juiste manier in de samenleving paste. Het zou kunnen overkomen als een poging om raciale en culturele kwesties te bagatelliseren in plaats van echt bespreekbaar te maken.
Van der Vorst gaf toe dat de intentie goed was, maar de uitvoering uiteindelijk niet klopte: “We probeerden iets op een luchtige manier bespreekbaar te maken, maar in de context van die tijd voelde het misplaatst. Het was geen inhoudelijk sterk of goed doordacht programma, en dan kun je maar beter besluiten om het niet uit te zenden.”
Gerard Joling en de Politiek
Naast zijn flamboyante televisiecarrière heeft Gerard Joling zich nooit terughoudend opgesteld over politieke kwesties. Hij is een openlijke PVV-stemmer en heeft zich in het verleden kritisch uitgelaten over het immigratiebeleid. Zijn uitgesproken mening over deze onderwerpen heeft hem zowel fans als tegenstanders opgeleverd.
Peter van der Vorst daarentegen heeft politiek gezien een heel ander pad bewandeld. Hij stemde vroeger op de SP, maar geeft nu aan meer naar het politieke midden te zijn opgeschoven. Bij de laatste verkiezingen koos hij strategisch voor GroenLinks-PvdA. Deze verschillen in politieke opvattingen weerspiegelen mogelijk ook de bredere discussie binnen RTL over welke programma’s passen binnen hun visie en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Een bredere verandering bij RTL
De keuze om Joling en de Buitenlanders niet uit te zenden past binnen een bredere trend bij RTL. In de afgelopen jaren heeft de zender kritisch gekeken naar hun programmering en de manier waarop ze omgaan met gevoelige maatschappelijke thema’s. Er is meer aandacht gekomen voor diversiteit, inclusie en verantwoorde journalistiek.
Van der Vorst benadrukt dat RTL zich bewuster is geworden van de impact die hun programma’s kunnen hebben: “We willen niet alleen entertainment maken, maar ook bijdragen aan gesprekken die relevant en respectvol zijn. Dat betekent dat we keuzes moeten maken in wat we wel en niet uitzenden.”
Het schrappen van Joling en de Buitenlanders was daarmee geen opzichzelfstaande beslissing, maar onderdeel van een bredere ontwikkeling binnen RTL om hun verantwoordelijkheid als groot mediaplatform serieus te nemen.
De impact van deze beslissing
De beslissing om het programma te schrappen had niet alleen gevolgen voor Gerard Joling, maar ook voor de manier waarop televisieprogramma’s worden beoordeeld in Nederland. De tijd waarin alles zonder kritische reflectie uitgezonden kon worden, lijkt voorbij. Er is meer bewustzijn over de manier waarop verschillende bevolkingsgroepen worden afgebeeld in de media en welke stemmen wel of niet worden gehoord.
Voor Gerard Joling betekende het dat een groot project, waarin hij zich had verdiept, plotseling in de ijskast werd gezet. Hoewel hij publiekelijk weinig heeft gezegd over het besluit, is het duidelijk dat hij de impact ervan heeft gevoeld.
Van der Vorst geeft tot slot aan dat de deur voor Gerard niet definitief dicht is. “Gerard is een van de grootste entertainers van Nederland en we werken graag met hem samen. Maar bij sommige onderwerpen moet je extra zorgvuldig zijn. Dit was zo’n geval.”
Conclusie: een televisiebeslissing in een veranderende wereld
De beslissing om Joling en de Buitenlanders te schrappen illustreert hoe de mediawereld zich aanpast aan veranderende normen en waarden. Wat enkele jaren geleden misschien als onschuldig entertainment werd gezien, kan in het huidige maatschappelijke klimaat anders worden opgevat.
RTL heeft met deze beslissing laten zien dat ze zorgvuldig willen omgaan met hun rol als zender en de impact van hun programma’s serieus nemen. In een wereld waarin discussies over representatie, racisme en inclusie steeds prominenter worden, is het logisch dat mediabedrijven kritisch kijken naar wat ze uitzenden.
Voor Gerard Joling betekende dit het einde van een programma dat nooit het levenslicht zag. Maar in de bredere context laat het zien dat televisie niet alleen draait om amusement, maar ook om maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hoe de rol van entertainment in maatschappelijke discussies zich verder zal ontwikkelen, blijft een interessante vraag voor de toekomst.
Actueel
Dit zwembad laat slechts één huidskleur toe
Een tijdelijk zwembad voor het bekende theater Volksbühne in Berlijn zorgt voor flinke discussie. Het zogenoemde Volksbad werd juist aangekondigd als een gratis ontmoetingsplek voor iedereen, maar op vrijdagmiddag geldt er een opvallende uitzondering. Zes uur lang is het zwembad uitsluitend toegankelijk voor zwarte mensen.
Dat meldt de Duitse krant BILD. Op de website van de Volksbühne staat dat het zwembad op vrijdag tussen 12.00 en 18.00 uur exclusief wordt opengesteld voor zwarte gemeenschappen.
Bezoekers die niet tot deze doelgroep behoren, worden gevraagd om deze keuze en de daarvoor gecreëerde ruimte te respecteren. In de praktijk betekent dit dat andere bezoekers tijdens deze uren geen gebruik kunnen maken van het zwembad.
Volksbad moest juist voor iedereen zijn
De situatie zorgt vooral voor discussie omdat het Volksbad oorspronkelijk werd gepresenteerd als een openbare ontmoetingsplek voor inwoners van Berlijn.
Het tijdelijke zwembad staat op de Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin-Mitte, pal voor de Volksbühne. Het initiatief moet mensen bij elkaar brengen en is gratis toegankelijk.
Een identiteitscontrole is er niet. Wel moeten bezoekers vooraf online een tijdslot reserveren, omdat er maar een beperkt aantal mensen tegelijkertijd naar binnen kan.
Het bad zelf is 25 meter lang en ongeveer 1,30 meter diep. Per tijdslot is er plaats voor maximaal 46 bezoekers.
Volgens het theater kost het tijdelijke project ongeveer 300.000 euro. De organisatie verwacht dat uiteindelijk zo’n 20.000 mensen gebruik zullen maken van het zwembad.
Vrijdagmiddag geldt andere regel
Hoewel het Volksbad dus nadrukkelijk als toegankelijke ontmoetingsplek werd neergezet, ziet de situatie er iedere vrijdagmiddag anders uit.
Tussen 12.00 en 18.00 uur wordt het bad gereserveerd voor zwarte gemeenschappen. Daarmee geldt de algemene uitnodiging aan alle inwoners van Berlijn gedurende die zes uur niet.
Juist dat zorgt voor verdeelde reacties. Tegenstanders vragen zich af hoe het uitsluiten van bezoekers op basis van afkomst of huidskleur te rijmen valt met het inclusieve karakter waarmee het project werd aangekondigd.
Voorstanders van dergelijke bijeenkomsten wijzen er juist op dat aparte ruimtes volgens hen waardevol kunnen zijn voor groepen die te maken krijgen met discriminatie of racisme.
Samenwerking met EOTO
Voor de speciale vrijdagmiddag werkt de Volksbühne samen met EOTO, een organisatie die zich richt op zwarte gemeenschappen en verschillende sociale en culturele activiteiten organiseert.
Volgens BILD ontvangt de organisatie financiële ondersteuning van zowel de Duitse federale overheid als de deelstaat Berlijn.
De Volksbühne vraagt andere bezoekers om de exclusieve uren te respecteren. Daarmee wil het theater ruimte bieden aan een specifieke gemeenschap om onderling samen te komen.
Dat neemt de kritiek echter niet weg. Vooral het feit dat het om een gratis en publiek toegankelijk project gaat, zorgt ervoor dat de maatregel onderwerp van discussie is geworden.
Zwembad als antwoord op tekort in Berlijn
Het Volksbad is bovendien niet zomaar een losstaand zwembad. Het behoort tot de eerste projecten onder leiding van Matthias Lilienthal, de nieuwe artistiek directeur van de Volksbühne.
Volgens Lilienthal speelt het initiatief onder meer in op het tekort aan beschikbare zwembaden in de Duitse hoofdstad.
“De helft van de binnen- en buitenzwembaden is dicht, dus dachten we dat we regerend burgemeester Kai Wegner zouden helpen”, verklaarde hij eerder tegenover de Duitse omroep ZDF.
Daarmee wil de Volksbühne niet alleen een culturele, maar ook een maatschappelijke functie vervullen.
Onderdeel van nieuwe koers Volksbühne
Het zwembad past volgens Lilienthal tegelijkertijd bij zijn bredere visie op wat theater kan zijn. Voorstellingen hoeven volgens hem niet uitsluitend op een traditioneel podium plaats te vinden.
Tegenover de regionale omroep RBB legde hij dat eerder op opvallende wijze uit: “De Volksbühne verstaat onder theatrale evenementen ook wanneer twee mensen elkaar natspatten.”
Het tijdelijke bad moet daarmee een combinatie vormen van cultuur, recreatie en ontmoeting.
Juist die doelstelling maakt de discussie over de vrijdagmiddag extra opvallend. Waar het Volksbad enerzijds wordt gepresenteerd als een plek die mensen moet samenbrengen en uitsluiting moet tegengaan, wordt het zwembad gedurende zes uur per week alleen voor één specifieke doelgroep gereserveerd.
Voorlopig blijft die regeling van kracht. Bezoekers die op vrijdagmiddag niet tot de betreffende doelgroep behoren, zullen voor een ander tijdstip een reservering moeten maken.