Actueel
Rob Jetten spreekt bevolking toe en waarschuwt
Premier Rob Jetten heeft vrijdag opvallende uitspraken gedaan over Rusland. Nadat defensieminister Dilan Yeşilgöz het land donderdag al nadrukkelijk als ‘de vijand’ bestempelde, sluit de premier zich nu bij die woorden aan. Volgens Jetten vormt Rusland niet alleen een bedreiging voor Oekraïne, maar ook voor de veiligheid van Nederland en andere Europese landen. De uitspraken komen op een gevoelig moment, want vanuit Rusland is inmiddels boos gereageerd op de nieuwe woordkeuze van het Nederlandse kabinet.
De Russische ambassade in Nederland heeft om opheldering gevraagd en beschuldigt de Nederlandse regering ervan de spanningen verder op te voeren.
Jetten laat zich daardoor echter niet weerhouden om duidelijk te maken hoe hij naar de Russische dreiging kijkt.
Volgens de premier moet Nederland zich voorbereiden op een situatie waarin de veiligheid van Europa steeds verder onder druk komt te staan.
Rob Jetten spreekt duidelijke woorden over Rusland
Tijdens een persmoment werd Jetten gevraagd naar de uitspraken van defensieminister Dilan Yeşilgöz.
De minister had een dag eerder tijdens de behandeling van de defensiebegroting in de Tweede Kamer gezegd dat ze Rusland niet langer uitsluitend als agressor wil omschrijven.
Volgens haar is de situatie inmiddels zo ernstig dat het woord ‘vijand’ beter past.
Jetten blijkt die opvatting te delen.
“Ja, Rusland is zeker één van de vijandige mogendheden waar we als Nederland en Europa mee te maken hebben”, zegt de premier.
Daarmee bevestigt hij dat ook hij Rusland als een vijandige macht beschouwt.
Tegelijkertijd benadrukt Jetten dat het woord volgens hem niet volledig nieuw is binnen de Nederlandse politiek.
‘De term vijand is vaker gebruikt’
Volgens de premier hebben eerdere kabinetten vergelijkbare bewoordingen gebruikt.
“De term vijand is overigens ook in de afgelopen jaren al wel eens vaker gebruikt, ook door voorgaande kabinetten.”
Daarmee probeert Jetten duidelijk te maken dat de uitspraken van Yeşilgöz niet automatisch betekenen dat Nederland plotseling een compleet andere koers vaart.
Volgens hem gaat het vooral om de boodschap achter de woorden.
Rusland voert al jaren 00rlog tegen Oekraïne, maar de zorgen van het Nederlandse kabinet beperken zich niet tot het slagveld.
Jetten wijst nadrukkelijk op veiligheidsincidenten binnen Europa.
Premier waarschuwt voor sabotage en intimidatie
Volgens Jetten is de Russische dreiging de afgelopen jaren breder geworden.
Hij noemt daarbij sabotage, intimidatie en andere acties die volgens Europese veiligheidsdiensten verband houden met Rusland.
De premier verwijst onder meer naar incidenten op NAVO-grondgebied.
Als voorbeeld noemt hij een vermeende mislukte droneaanval bij de luchthaven van Leipzig, die volgens zijn verklaring door Duitse veiligheidsdiensten aan Rusland is toegeschreven.
Met dat voorbeeld wil Jetten duidelijk maken dat de zorgen volgens hem niet alleen betrekking hebben op Oekraïne.
Ook Europese landen moeten rekening houden met verstoringen van hun veiligheid.
De specifieke toedracht van dergelijke incidenten en de verantwoordelijkheid ervoor moeten wel worden onderscheiden van de bredere waarschuwing die de premier afgeeft.
‘Het stopt mogelijk niet bij Oekraïne’
Een belangrijk onderdeel van Jettens boodschap is de waarschuwing dat Rusland mogelijk niet zal stoppen bij Oekraïne.
Volgens de premier wijzen veiligheidsdiensten op risico’s voor andere delen van Europa en het NAVO-bondgenootschap.
Daarmee verwijst hij naar de mogelijkheid dat spanningen in de toekomst verder kunnen oplopen.
Dat betekent niet dat een Russische aanval op Nederland vaststaat of dat er momenteel sprake is van een 00rlog tussen Nederland en Rusland.
Het kabinet spreekt vooral over het risico waarop Europese landen zich volgens de premier moeten voorbereiden.
Jetten benadrukt dat het volgens hem onverstandig zou zijn om die waarschuwingen te negeren.
00rlog in Oekraïne blijft centraal staan
De premier staat ook stil bij de gevolgen van de 00rlog in Oekraïne.
Hij noemt het een zinloze 00rlog die inmiddels enorme aantallen slachtoffers heeft geëist.
Volgens Jetten zijn meer dan een miljoen mensen gedood of gewond geraakt.
Bij dergelijke aantallen gaat het om schattingen van de totale menselijke verliezen, waarbij de precieze cijfers moeilijk onafhankelijk zijn vast te stellen.
Jetten wijst daarnaast op de gevolgen die de 00rlog buiten Oekraïne heeft.
Volgens hem betalen niet alleen Europese landen, maar ook andere delen van de wereld een prijs voor de Russische invasie.
Daarbij gaat het onder meer om economische onzekerheid en de gevolgen voor internationale veiligheid.
Russische ambassade reageert boos
De uitspraken van Yeşilgöz hebben inmiddels tot een felle reactie van de Russische ambassade in Nederland geleid.
De ambassade wil weten of de aanduiding ‘vijand’ een officieel standpunt van de Nederlandse regering is.
Volgens de Russische vertegenwoordiging zou Nederland met dergelijke woorden een gewapend conflict kunnen uitlokken.
Dat is de interpretatie van de Russische ambassade en geen vaststaand gevolg van de uitspraken.
Het Nederlandse kabinet benadrukt juist dat de nieuwe woordkeuze geen 00rlogsverklaring inhoudt.
Ook heeft Yeşilgöz aangegeven dat de bestaande aanpak tegenover Rusland niet plotseling verandert.
Nederland blijft inzetten op defensie, afschrikking en samenwerking met Europese bondgenoten.
Oud-viceadmiraal waarschuwt voor gevolgen
Niet iedereen vindt de nieuwe formulering verstandig.
Voormalig viceadmiraal Ben Bekkering plaatste vrijdag bij Goedemorgen Nederland vraagtekens bij de uitspraken van Yeşilgöz.
Volgens hem kan het gebruik van het woord ‘vijand’ diplomatieke gevolgen hebben.
Hij waarschuwt dat Rusland de Nederlandse uitspraken kan gebruiken om het eigen verhaal over de verhouding met het Westen kracht bij te zetten.
Bekkering vindt het bovendien opmerkelijk dat de minister een zwaardere term gebruikt, terwijl er volgens het kabinet geen directe beleidswijziging aan verbonden is.
Zijn kritiek richt zich daarmee vooral op de mogelijke gevolgen van de woordkeuze.
Minister van Buitenlandse Zaken kiest andere woorden
Opvallend is dat minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen vrijdag terughoudender reageerde.
Waar Yeşilgöz en Jetten het woord ‘vijand’ gebruiken, spreekt Berendsen liever over Rusland als de grootste veiligheidsdreiging.
Volgens hem hoeft dat inhoudelijk geen verschil te betekenen.
De bewindslieden kiezen dus verschillende formuleringen, terwijl zij aangeven dezelfde zorgen over de Russische dreiging te delen.
Dat maakt de discussie binnen Den Haag extra interessant.
Het gaat namelijk niet alleen over de vraag hoe gevaarlijk Rusland is, maar ook over de woorden die Nederlandse bewindspersonen in het openbaar gebruiken.
Nederland wil fors investeren in defensie
Volgens Jetten is voorbereiding noodzakelijk om de veiligheid van Nederland te beschermen.
Daarom wil het kabinet blijven investeren in defensie.
Dat moet ervoor zorgen dat Nederland beter in staat is zichzelf en zijn bondgenoten te verdedigen.
Ook de samenwerking met andere NAVO-landen speelt daarbij een belangrijke rol.
Jetten noemt onder meer de ondersteuning van Estland en Letland.
Deze Baltische landen liggen geografisch dicht bij Rusland en maken deel uit van het NAVO-bondgenootschap.
Daarnaast benadrukt de premier het belang van bescherming tegen cyberaanvallen en andere vormen van sabotage.
Betekent dit dat Nederland in 00rlog is?
De opvallende uitspraken kunnen bij mensen de vraag oproepen of Nederland nu officieel in 00rlog is met Rusland.
Dat is niet het geval.
Het gebruik van het woord ‘vijand’ door een minister of premier betekent niet automatisch dat er juridisch of militair sprake is van een 00rlog.
Yeşilgöz heeft zelf benadrukt dat Nederland niet in 00rlog is met Rusland.
Ook heeft het kabinet geen nieuwe militaire confrontatie aangekondigd naar aanleiding van deze woordkeuze.
De regering zegt juist te willen voorkomen dat een conflict zich verder uitbreidt.
Daarvoor acht zij een sterke defensie en samenwerking binnen de NAVO noodzakelijk.
Spanningen tussen Nederland en Rusland lopen op
De discussie laat wel zien hoe gespannen de verhouding tussen Nederland en Rusland inmiddels is.
Waar Nederlandse bewindspersonen eerder vooral spraken over Rusland als agressor of veiligheidsdreiging, kiezen Yeşilgöz en Jetten nu voor scherpere bewoordingen.
De Russische ambassade ziet daarin aanleiding om opheldering te vragen.
Tegelijkertijd waarschuwen militaire deskundigen dat zulke woorden gevolgen kunnen hebben voor de diplomatieke verhoudingen.
Voor premier Jetten staat vooral één boodschap centraal: Nederland moet de Russische dreiging volgens hem serieus nemen en zich tijdig voorbereiden.
Of het gebruik van het woord ‘vijand’ daarbij helpt of de spanningen juist verder vergroot, blijft onderwerp van discussie.
Duidelijk is in ieder geval dat de uitspraken van Yeşilgöz niet op zichzelf staan. Met zijn verklaring heeft ook premier Rob Jetten zich nadrukkelijk uitgesproken over de positie van Rusland tegenover Nederland en Europa.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.