Actueel
Gigantische aanval op Moskou: ”De grootste ooit”
Moskou en de omliggende regio zijn in de nacht van zaterdag op zondag getroffen door wat de Russische autoriteiten omschrijven als de grootste droneaanval op de hoofdstad tot nu toe. Volgens burgemeester Sergej Sobyanin waren honderden drones onderweg richting Moskou. Niet alle toestellen konden worden onderschept: een appartementencomplex werd geraakt en ook een belangrijke olieraffinaderij liep schade op. In de regio Moskou zijn volgens de lokale autoriteiten drie mensen om het leven gekomen.
De enorme aanval vond plaats terwijl Rusland op de laatste dag van de parlementsverkiezingen stemde.
Op beelden die gedurende de nacht op sociale media verschenen, waren explosies, branden en beschadigde gebouwen te zien.
De exacte omvang van de schade wordt nog onderzocht.
Honderden drones richting Moskou
Volgens burgemeester Sobyanin heeft de Russische luchtverdediging sinds zaterdag honderden drones onderschept die richting Moskou vlogen.
In totaal zou Rusland in die periode meer dan 1.600 drones hebben neergehaald. Dat aantal heeft betrekking op meerdere Russische regio’s en dus niet uitsluitend op Moskou.
Ongeveer 450 drones zouden volgens de burgemeester specifiek richting de Russische hoofdstad zijn gevlogen.
Die cijfers zijn afkomstig van Russische autoriteiten en kunnen tijdens de oorlog niet allemaal onafhankelijk worden geverifieerd.
Wel spreken internationale persbureaus op basis van de beschikbare informatie over de grootste gemelde Oekraïense droneaanval op Moskou tot nu toe.
Doden bij aanvallen
De aanvallen hebben ook mensenlevens geëist.
Gouverneur Andrej Vorobjov van de regio Moskou meldde aanvankelijk twee dodelijke slachtoffers.
Later overleed volgens hem een derde persoon in het ziekenhuis aan de opgelopen verwondingen.
Daarnaast raakten verschillende mensen gewond.
Een van de drones trof een woongebouw. Uit een beschadigd appartementencomplex werden honderden bewoners geëvacueerd.
Appartementencomplex geraakt
De aanval was daarmee niet uitsluitend gericht op industriële of logistieke locaties.
Een drone kwam terecht bij een appartementencomplex, waardoor grote schade ontstond.
Op beelden van de gevolgen zijn onder meer beschadigde gevels en gesneuvelde ramen te zien.
Bewoners moesten het gebouw verlaten.
Zoals vaker bij grootschalige droneaanvallen is niet bij iedere inslag onmiddellijk duidelijk of het ging om een rechtstreeks getroffen doelwit, een neergeschoten drone of brokstukken die na onderschepping naar beneden kwamen.
Olieraffinaderij in Moskou beschadigd
Ook de olie-industrie werd getroffen.
Een installatie bij de olieraffinaderij van Moskou liep tijdens de aanval schade op.
De raffinaderij is belangrijk voor de Russische brandstofvoorziening en werd ook eerder tijdens de oorlog als doelwit aangevallen.
De locatie verwerkte in 2024 ongeveer 11,6 miljoen ton olie.
Voor Oekraïne zijn Russische raffinaderijen en andere energie-installaties al langere tijd belangrijke doelwitten.
Kyiv probeert daarmee onder meer de inkomsten en logistieke capaciteit te raken waarmee Rusland zijn oorlog kan voortzetten.
Zelensky spreekt over belangrijke aanval
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky sprak na de aanval over een succesvolle langeafstandsoperatie in de regio Moskou.
Volgens hem werden onder meer een belangrijke installatie binnen de Russische olie-industrie en een logistiek doelwit geraakt.
Zelensky koppelde dergelijke aanvallen aan de financiering en bevoorrading van de Russische oorlogsmachine.
Dat is de Oekraïense rechtvaardiging voor aanvallen op Russische energie- en logistieke infrastructuur.
De precieze omvang van de economische schade kan op dit moment nog niet onafhankelijk worden vastgesteld.
Rusland spreekt over aanval op verkiezingen
De timing van de droneaanval is opvallend.
Rusland houdt dit weekend parlementsverkiezingen en zondag is de laatste stemdag.
Burgemeester Sobyanin stelde dat de aanval bewust op dat moment was gepland.
Volgens hem was het doel om de verkiezingen te verstoren.
Dat is een Russische beschuldiging. Onafhankelijk bewijs voor de gestelde intentie achter de timing is niet publiekelijk geleverd.
De Russische verkiezingsautoriteiten zeggen dat het stemmen ondanks de aanvallen is doorgegaan.
Rusland kiest nieuwe Staatsdoema
Tijdens de verkiezingen wordt een nieuwe Staatsdoema gekozen, het lagerhuis van het Russische parlement.
Het zijn de eerste Russische parlementsverkiezingen sinds de grootschalige invasie van Oekraïne in februari 2022.
De verkiezingen vinden plaats in een sterk gecontroleerd politiek landschap.
Verenigd Rusland, de partij die nauw verbonden is met president Vladimir Poetin, beschikt momenteel over een grote meerderheid in de Doema.
Veel uitgesproken tegenstanders van de oorlog konden niet deelnemen.
Anti-oorlogskandidaten grotendeels geweerd
Ook rond de oppositie is veel gebeurd.
De liberale partij Jabloko heeft zich tegen de oorlog uitgesproken, maar kreeg te maken met zware beperkingen.
De partij werd van de landelijke partijlijst verwijderd, terwijl sommige individuele kandidaten nog wel in afzonderlijke kiesdistricten konden deelnemen.
Ook andere kritische kandidaten zijn van deelname uitgesloten of bevinden zich buiten Rusland.
Internationale persbureaus beschrijven het politieke speelveld daardoor als sterk beperkt.
Het is dan ook nauwkeuriger om te spreken over een verkiezing waarin de regeringspartij haar dominante positie probeert te behouden dan om vooraf simpelweg als feit vast te stellen welke uitslag de kiezer zal produceren.
Oorlog bereikt opnieuw Russische hoofdstad
De aanval onderstreept tegelijkertijd hoe sterk de oorlog zich inmiddels ook op grote afstand van het front laat voelen.
Moskou ligt honderden kilometers van de Oekraïense grens, maar is de afgelopen jaren vaker het doelwit geweest van drones.
De omvang van deze aanval onderscheidt zich volgens Russische autoriteiten echter duidelijk van eerdere operaties.
Dat honderden drones richting de hoofdstad zouden zijn gestuurd, vormt een grote uitdaging voor de Russische luchtverdediging.
Ondanks het grote aantal onderscheppingen bereikten verschillende toestellen of brokstukken uiteindelijk bebouwd gebied en infrastructuur.
Rusland en Oekraïne blijven elkaar aanvallen
Tegelijkertijd gaat het luchtgeweld de andere kant op onverminderd door.
Rusland voert regelmatig grootschalige drone- en raketaanvallen uit op Oekraïense steden en infrastructuur.
Oekraïne heeft ondertussen zijn capaciteit voor langeafstandsaanvallen op doelen diep in Rusland sterk uitgebreid.
Daarbij richt Kyiv zich regelmatig op olieraffinaderijen, brandstofopslagplaatsen, logistieke knooppunten en andere locaties die volgens Oekraïne een rol spelen bij de Russische oorlogsvoering.
Beide landen zeggen dat ze niet bewust op burgers mikken.
Desondanks vallen aan beide kanten regelmatig burgerslachtoffers.
Nog veel onduidelijk over precieze omvang
De volledige balans van de nachtelijke aanval is nog niet opgemaakt.
Russische autoriteiten melden enorme aantallen onderschepte drones, maar dergelijke militaire cijfers zijn tijdens een lopende oorlog moeilijk onafhankelijk te controleren.
Wel staat vast dat verschillende locaties in en rond Moskou werden geraakt en dat daarbij dodelijke slachtoffers zijn gevallen.
Ook de schade aan de Moskouse olieraffinaderij is door internationale persbureaus gemeld.
Daarmee werd Moskou in de nacht van zaterdag op zondag geconfronteerd met de grootste gemelde droneaanval op de hoofdstad sinds het begin van de oorlog. Volgens burgemeester Sergej Sobyanin waren ongeveer 450 drones richting Moskou onderweg en werden sinds zaterdag in heel Rusland meer dan 1.600 drones onderschept. Ondanks de Russische luchtverdediging vielen in de regio Moskou drie doden en werden onder meer een woongebouw en een belangrijke olieraffinaderij getroffen.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.