Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Koninklijke familie deelt verdrietig bericht over prinses Alexia
Prinses Alexia heeft een opvallende verandering doorgevoerd in haar studentenleven. De 20-jarige dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima heeft besloten haar oorspronkelijke opleiding aan University College London (UCL) achter zich te laten en verder te gaan met een andere studie. De prinses kiest voortaan voor Civil Engineering.
De studiewissel betekent niet dat Alexia Londen of haar universiteit verlaat. Ze blijft studeren aan UCL, maar stapt binnen de universiteit over naar een andere faculteit. Over de precieze reden achter haar beslissing worden geen verdere mededelingen gedaan.
Prinses Alexia verandert van studie
Alexia begon aan University College London met de bacheloropleiding Science & Engineering for Social Change. Die studie combineert verschillende wetenschappelijke en technische disciplines en richt zich onder meer op grote maatschappelijke vraagstukken.
Toch bleek de opleiding voor Alexia kennelijk niet de richting waarin ze verder wilde. Na korte tijd besloot ze een andere keuze te maken.
De prinses vervolgt haar academische carrière nu met de bachelor Civil Engineering aan de Faculty of Engineering van UCL.
Het Koninklijk Huis houdt verdere details over haar beslissing voor zichzelf. De studietijd van Alexia wordt als privé beschouwd en daarom wordt niet uitgebreid ingegaan op haar motivatie om van opleiding te veranderen.
Wat houdt Civil Engineering in?
Met haar nieuwe studiekeuze slaat Alexia een behoorlijk technische richting in. Civil Engineering, in Nederland doorgaans vertaald als civiele techniek, houdt zich bezig met het ontwerpen, bouwen en onderhouden van infrastructuur.
Denk bijvoorbeeld aan bruggen, tunnels, wegen, waterwerken en andere grote constructies die essentieel zijn voor steden en samenlevingen.
Daarmee is het een heel andere richting dan veel mensen wellicht bij een Nederlandse prinses zouden verwachten. Tegelijkertijd heeft civiele techniek natuurlijk een duidelijke verbinding met Nederland, waar infrastructuur en watermanagement een belangrijke rol spelen.
Of juist die Nederlandse achtergrond een rol heeft gespeeld bij Alexia’s keuze, is niet bekend. Het Koninklijk Huis heeft daar niets over gezegd.
Reden voor overstap blijft privé
Waarom Alexia precies van gedachten is veranderd, blijft dan ook gissen. Het is goed mogelijk dat ze tijdens haar eerste periode aan de universiteit ontdekte dat haar interesses meer bij een technische opleiding liggen.
Dat is onder studenten niet ongebruikelijk. Pas wanneer een opleiding daadwerkelijk begint, wordt soms duidelijk of de inhoud overeenkomt met de verwachtingen.
Over mogelijke andere redenen kan alleen worden gespeculeerd. Vanuit het Koninklijk Huis wordt bewust terughoudend gecommuniceerd over haar studentenleven.
Alexia heeft daardoor zoveel mogelijk de gelegenheid om haar studie net als andere studenten vorm te geven, zonder dat iedere academische of persoonlijke beslissing uitgebreid wordt besproken.
Nieuw leven in Londen
Ondertussen heeft Alexia een compleet nieuw leven opgebouwd in Londen. De Britse hoofdstad biedt haar niet alleen een internationale academische omgeving, maar ook de mogelijkheid om op enige afstand van Nederland haar eigen leven te leiden.
Voor de prinses is wonen in het buitenland overigens niet nieuw. Eerder verbleef ze al in Wales, waar ze onderwijs volgde aan het internationale UWC Atlantic College.
Haar keuze voor Londen betekende vervolgens opnieuw een vertrek uit Nederland.
Als student aan UCL bevindt Alexia zich tussen studenten uit allerlei verschillende landen en achtergronden. Buiten haar studie krijgt ze bovendien de gelegenheid om het gewone studentenleven te ontdekken.
Veel belangstelling voor privéleven Alexia
Dat laatste zorgt vanzelfsprekend ook voor belangstelling vanuit de media. Als tweede dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima wordt vrijwel iedere stap van Alexia nauwlettend gevolgd.
Toch probeert het Koninklijk Huis een duidelijke grens te trekken tussen haar officiële positie als prinses en haar privéleven als student.
Dat betekent ook dat er weinig officiële informatie verschijnt over bijvoorbeeld haar vriendengroep, uitgaansleven of dagelijkse bezigheden in Londen.
Verhalen daarover duiken geregeld op, maar lang niet alle details die rondgaan zijn officieel bevestigd. Vanuit het Koninklijk Huis wordt vooral informatie gegeven over zaken die relevant worden geacht voor haar publieke positie.
Andere route dan prinses Amalia
Met haar technische studiekeuze volgt Alexia bovendien een heel andere academische route dan haar oudere zus prinses Amalia.
De drie dochters van Willem-Alexander en Máxima krijgen de ruimte om hun eigen interesses te ontwikkelen. Voor Alexia betekent dat op dit moment dus een opleiding binnen de technische wereld.
Dat ze al relatief snel besloot haar oorspronkelijke keuze te herzien, hoeft daarbij niet noodzakelijk iets negatiefs te betekenen. Een studiewissel kan juist het gevolg zijn van het ontdekken van een richting die beter aansluit bij iemands interesses.
Alexia heeft in ieder geval besloten niet vast te houden aan haar oorspronkelijke keuze.
Toekomst ligt nog volledig open
Wat prinses Alexia uiteindelijk met haar opleiding Civil Engineering wil gaan doen, is nog onbekend. Ze staat pas aan het begin van haar academische carrière en heeft dus nog jaren om te ontdekken welke richting haar het meeste aanspreekt.
Een opleiding in civiele techniek kan leiden tot werk op uiteenlopende terreinen, van infrastructuur en bouw tot watermanagement en duurzame stedelijke ontwikkeling.
Of Alexia later daadwerkelijk professioneel binnen een van die sectoren actief zal worden, valt uiteraard nog niet te voorspellen. Ook is nog onbekend welke rol zij op langere termijn binnen het Koninklijk Huis zal vervullen.
Alexia kiest haar eigen koers
Voorlopig staat vooral vast dat Alexia een duidelijke keuze heeft gemaakt. In plaats van door te gaan met een opleiding die mogelijk minder goed bij haar paste, kiest ze voor een nieuwe academische richting.
Daarbij verandert er aan haar verblijfplaats weinig. Londen blijft haar thuisbasis en University College London blijft haar universiteit.
Alleen de inhoud van haar studentenleven krijgt een behoorlijk andere invulling. Met Civil Engineering wacht Alexia een technische en intensieve opleiding, terwijl ze tegelijkertijd haar eigen leven in Londen verder kan opbouwen.
Over de redenen achter de opmerkelijke overstap houdt het Koninklijk Huis de deur voorlopig gesloten. De boodschap is duidelijk: haar studie behoort tot haar privéleven en Alexia krijgt de ruimte om daarin haar eigen keuzes te maken.