Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Frits Landesbergen na het verlies van Joke Bruijs: “Ik mis haar iedere dag…”
Het verdriet om Joke Bruijs is voor Frits Landesbergen nog iedere dag voelbaar. Maanden na het overlijden van zijn grote liefde probeert de bekende muzikant zijn leven voorzichtig weer op te pakken, maar het gemis blijft een vaste plaats in zijn dagelijks bestaan houden. Waar woorden soms tekortschieten, laat Frits zijn gevoelens spreken via de muziek. Met een bijzonder lied ter nagedachtenis aan Joke brengt hij een persoonlijk eerbetoon aan de vrouw met wie hij ruim twintig jaar zijn leven én zijn liefde voor jazz deelde.
„Ik mis Joke iedere dag”
Op 16 september 2025 overleed Joke Bruijs op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Haar overlijden betekende niet alleen het verlies van een geliefde actrice, zangeres en comédienne, maar voor Frits vooral het afscheid van zijn levenspartner.
De twee waren meer dan twintig jaar samen en vormden jarenlang een hecht koppel, zowel privé als binnen de muziekwereld. Sinds het overlijden van Joke spreekt Frits openhartig over de leegte die is ontstaan.
In aanloop naar het Breda Jazz Festival vertelde hij hoe zwaar het gemis nog altijd is. Met slechts één korte zin wist hij precies te verwoorden wat hij dagelijks voelt:
„Ik mis Joke Bruijs iedere dag.”
Het zijn eenvoudige woorden, maar juist daardoor komen ze bij veel mensen hard binnen. Ze laten zien dat rouw niet verdwijnt wanneer de maanden verstrijken. Voor Frits blijft Joke aanwezig in herinneringen, muziek en de vele momenten die zij samen hebben beleefd.
Een bijzonder lied voor zijn grote liefde
Omdat muziek altijd een centrale rol speelde in hun leven, besloot Frits zijn verdriet om te zetten in iets persoonlijks. Hij schreef het nummer „Miss Jo”, speciaal ter nagedachtenis aan Joke Bruijs.
Het lied werd uitgevoerd tijdens de Rijnmond Big Band Show en raakte veel aanwezigen. Voor Frits was het niet zomaar een muzikaal optreden, maar een liefdevolle herinnering aan de vrouw die zoveel voor hem betekende.
Ook de titel van het nummer heeft een bijzondere betekenis.
Engelse vrienden noemden Joke namelijk vaak „Jo”. Haar voornaam zorgde in het Engels regelmatig voor verwarring, omdat het woord joke daar „grap” betekent. Daarom ontstond jarenlang de bijnaam „Jo”, een naam die voor haar vrienden vanzelfsprekend werd.
Door zijn compositie de titel „Miss Jo” te geven, verweeft Frits die persoonlijke herinnering in zijn muziek. Het nummer is daarmee niet alleen een eerbetoon aan Joke Bruijs als artiest, maar vooral aan Joke als mens.
Frits vertelde later dat hij diep geraakt was door de warme reacties die hij op het lied ontving. Veel mensen herkenden het gevoel van verlies en vonden troost in de manier waarop hij zijn emoties muzikaal wist te vertalen.
De laatste jaren waren bijzonder zwaar
De ziekte van Parkinson maakte de laatste periode van Joke’s leven steeds moeilijker. Frits stond in die jaren intensief naast haar en ondersteunde haar waar dat nodig was.
Hij sprak eerder over hoe aangrijpend het was om te zien dat haar lichaam steeds minder goed functioneerde, terwijl zij geestelijk volgens hem volledig helder bleef. Juist dat contrast maakte de ziekte extra zwaar.
Toch kijkt hij niet uitsluitend met verdriet terug op die periode.
Volgens Frits waren het moeilijke jaren, maar tegelijkertijd ook jaren waarin hun verbondenheid misschien wel sterker dan ooit werd. Hij omschreef die tijd als zwaar, maar ook als bijzonder dierbaar omdat zij ondanks alles samen bleven genieten van de kleine momenten die nog mogelijk waren.
Hun liefde voor muziek bleef daarbij een belangrijke verbindende factor.
Jazz was niet zomaar een genre waarin beiden werkzaam waren; het was een gedeelde passie die hun relatie gedurende tientallen jaren kleur gaf.
Muziek houdt haar herinnering levend
Hoewel het verlies enorm is, kiest Frits ervoor om niet stil te blijven staan. Hij blijft optreden en zet zich in voor projecten waarin de muziek van Joke voortleeft.
Tijdens het Breda Jazz Festival werd eerder dit jaar al een speciaal concert georganiseerd ter ere van Joke Bruijs. Dat optreden stond volledig in het teken van haar rijke muzikale nalatenschap en de bijzondere plaats die zij binnen de Nederlandse cultuur heeft ingenomen.
Ook later krijgt dat eerbetoon een vervolg.
Theater Walhalla heeft opnieuw een Joke Bruijs Tribute aangekondigd, waarbij Frits Landesbergen een belangrijke rol speelt. Daarmee blijft hij niet alleen haar werk eren, maar zorgt hij er ook voor dat nieuwe generaties kennis kunnen maken met de muziek die Joke zo geliefd maakte.
Voor Frits lijkt muziek inmiddels meer te zijn geworden dan alleen zijn beroep. Het is een manier om herinneringen vast te houden en gevoelens een plaats te geven.
Een liefde die verder leeft in herinneringen
Voor het grote publiek zal Joke Bruijs altijd herinnerd worden als een veelzijdige artiest met een indrukwekkende carrière op televisie, in het theater en binnen de muziek.
Voor Frits was zij echter boven alles zijn grote liefde.
Samen deelden zij 23 jaar van hun leven, gevuld met optredens, muziek, humor en ontelbare persoonlijke herinneringen. Het overlijden heeft een leegte achtergelaten die niet zomaar verdwijnt.
Met „Miss Jo” geeft Frits Landesbergen die leegte een stem. Niet door afscheid te nemen, maar juist door de herinnering levend te houden.
En misschien zegt zijn meest eenvoudige uitspraak uiteindelijk nog altijd het meest over de liefde die blijft bestaan, zelfs na een definitief afscheid:
„Ik mis Joke iedere dag.”