Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Vier jonge kinderen komen om bij gruwelijk familiedrama
Een familiebijeenkomst in de Amerikaanse staat Montana is zondagavond geëindigd in een nauwelijks te bevatten drama. Tijdens een gezamenlijk diner zou een 44-jarige man acht leden van zijn eigen familie hebben doodgeschoten. Onder de slachtoffers bevinden zich vier kinderen van 7 tot en met 15 jaar oud. Na de schietpartij werd de woning in brand gestoken. De verdachte probeerde vervolgens te ontkomen, maar overleed later aan een schotwond die hij zichzelf zou hebben toegebracht.
De gebeurtenissen speelden zich af in een woning net buiten Billings, de grootste stad van Montana. De familie was daar zondagavond bij elkaar gekomen voor een gezamenlijk diner toen de situatie volledig uit de hand liep.
De 44-jarige Alan Smith, die jarenlang bij zijn ouders had gewoond, zou enkele weken eerder te horen hebben gekregen dat hij werk moest zoeken en het ouderlijk huis moest verlaten. Zondag keerde hij terug naar de woning terwijl meerdere familieleden aanwezig waren.
Acht familieleden om het leven gebracht
De omvang van het drama werd pas in de dagen na de schietpartij volledig duidelijk. Acht mensen uit vier generaties van dezelfde familie kwamen om het leven.
Onder de slachtoffers zijn de ouders van de verdachte, Dana en Barb Smith, en zijn ongeveer 90-jarige grootmoeder Evelyn Smith. Zij was slecht ter been en maakte gebruik van een rolstoel.
Ook de jongere zus van Smith, Megan Ghekiere, werd gedood. Daarnaast kwamen vier kinderen om het leven: de 15-jarige Landon Ghekiere, de 13-jarige Owen Ireland, de 12-jarige Charlotte Ghekiere en de 7-jarige Chloe Ireland.
Een familievriend beschrijft het getroffen gezin tegenover persbureau AP als bijzonder liefdevol en hecht. De impact op familieleden, vrienden en de lokale gemeenschap is dan ook enorm.
Om nabestaanden te ondersteunen is inmiddels een inzamelingsactie gestart. Het ingezamelde geld moet onder meer worden gebruikt om de kosten van de uitvaarten te kunnen betalen.
Charlotte (12) probeerde haar familie te redden
Een van de meest aangrijpende verhalen rond de schietpartij gaat over de 12-jarige Charlotte.
Terwijl het geweld in de woning plaatsvond, wist zij volgens familieleden het Amerikaanse alarmnummer 911 te bellen. Daarmee probeerde het meisje hulp in te schakelen en haar familie te redden.
“Het enige wat we zeker weten, is dat Charlotte de heldin was”, aldus familievriend Jennifer Mercer. Volgens haar vindt de familie het belangrijk dat bekend wordt dat Charlotte ondanks de levensgevaarlijke situatie probeerde hulp te halen.
De politie zou tegenover Charlottes vader hebben bevestigd dat zijn dochter inderdaad degene was die het alarmnummer belde.
Haar vader Adam Ghekiere bevond zich op het moment van de schietpartij niet in de woning. Hij was aan het werk op de luchthaven van Billings.
Toen hij hoorde dat er melding was gemaakt van een actieve schutter, probeerde hij verschillende familieleden telefonisch te bereiken. Vervolgens reed hij zo snel mogelijk naar het huis.
Daar aangekomen trof hij een verschrikkelijk tafereel aan: de woning stond volledig in brand. Pas ongeveer twee uur later kreeg hij te horen dat zijn vrouw en de kinderen waren omgekomen.
Over zijn zwager, die verantwoordelijk wordt gehouden voor het bloedbad, reageert hij bijzonder aangeslagen. Volgens Ghekiere schieten woorden tekort om te beschrijven wat er die avond is gebeurd.
Huis na schietpartij in brand
Toen agenten zondagavond bij de woning arriveerden, zouden zij aan de achterzijde van het huis nog schoten hebben gehoord. Kort daarna brak er een enorme brand uit.
Voor de brandweer ontstond daardoor een ingewikkelde en gevaarlijke situatie. Brandweerlieden konden niet onmiddellijk beginnen met blussen, omdat eerst moest worden vastgesteld dat zij veilig het terrein konden betreden.
In de tussentijd kreeg het vuur de kans zich verder door de woning te verspreiden. De brandweer bleef uiteindelijk tot ongeveer 01.00 uur ’s nachts bezig.
Een bijkomend probleem was dat het huis buiten de stadsgrenzen van Billings ligt. In het betreffende woongebied zijn brandkranen niet verplicht aanwezig, waardoor de bestrijding van de brand extra werd bemoeilijkt.
De woning werd vrijwel volledig verwoest.
De autoriteiten maakten dinsdag bekend dat in en rond het afgebrande huis uiteindelijk acht slachtoffers waren aangetroffen. Het verdere onderzoek naar de exacte gebeurtenissen is lastig, omdat delen van de woning door de brand ernstig beschadigd en instabiel zijn geworden.
Verdachte overlijdt na schotwond
Alan Smith zou na het doodschieten van zijn familieleden hebben geprobeerd weg te komen. Op enig moment kwam hij tegenover de politie te staan.
Hij bleek een schotwond te hebben die hij volgens de eerste informatie zichzelf had toegebracht. Smith werd nog behandeld, maar overleed later aan zijn verwondingen.
De politie heeft nog geen officieel motief vastgesteld. Onderzoekers proberen daarom te achterhalen wat de 44-jarige ertoe kan hebben gebracht zijn eigen familie aan te vallen.
Smith woonde jarenlang bij zijn ouders
Langzaam wordt ook meer bekend over de achtergrond van de verdachte.
De familie kwam oorspronkelijk uit de omgeving van Seattle. Nadat Megan Ghekiere en haar toenmalige echtgenoot Brad Ireland uit elkaar gingen, verhuisde Megan ongeveer zes jaar geleden met de kinderen naar Montana.
Haar ouders Dana en Barb verhuisden later eveneens naar Montana en kochten een huis in Billings, dicht bij hun dochter. Alan trok bij zijn ouders in en zou daar jarenlang zijn blijven wonen.
Volgens zijn voormalige zwager Brad Ireland leefde Smith erg teruggetrokken. Hij omschrijft hem als een soort “kluizenaar”, die een groot gedeelte van zijn tijd alleen op zijn kamer achter een computer doorbracht.
Smith had eerder aan Eastern Washington University gestudeerd. Daarna zou het hem volgens zijn voormalige zwager niet zijn gelukt langdurig een baan te behouden.
Enkele weken voor het familiedrama zouden zijn ouders uiteindelijk hebben besloten dat de situatie moest veranderen. Ze vroegen hun zoon om werk te zoeken en het huis te verlaten.
Op de bewuste zondagavond verscheen Smith opnieuw bij de woning. Op dat moment vond daar het gebruikelijke familiediner plaats.
Familie spreekt over waarschuwingssignalen
Volgens Ireland waren er voorafgaand aan het drama al zorgen over het gedrag van Smith. Toch zou niemand hebben verwacht dat hij tot extreem geweld in staat was.
“Er waren veel waarschuwingssignalen en veel mensen hebben zich uitgesproken”, aldus Ireland. Volgens hem werd er onvoldoende naar die zorgen geluisterd.
Smith zou soms verbaal agressief zijn geweest, maar voor zover de familie wist had hij niet eerder fysiek geweld gebruikt.
Ook uit een controle van strafregisters in Montana en Washington zou niet zijn gebleken dat Smith eerder was gearresteerd of strafrechtelijk vervolgd.
Wat er zondagavond precies in hem omging en wat de directe aanleiding voor de schietpartij was, blijft daardoor voorlopig onduidelijk.
Een van de dodelijkste schietpartijen van het jaar
Het drama in Montana behoort volgens een database van AP en USA Today, die samen met Northeastern University wordt bijgehouden, tot de zwaarste zogenoemde mass killings van dit jaar in de Verenigde Staten.
Het zou gaan om de 22e zaak van dit type in 2026. Bij vijftien van deze incidenten speelde een conflict binnen de familie- of relationele sfeer een rol.
Criminoloog James Alan Fox van Northeastern University stelt dat dit aandeel hoger ligt dan gebruikelijk.
Voor de nabestaanden zijn dergelijke statistieken vanzelfsprekend van ondergeschikt belang. Zij moeten verder na het verlies van vrijwel een complete familietak.
Daarbij krijgt vooral het optreden van de 12-jarige Charlotte veel aandacht. Terwijl zich in haar eigen huis een levensgevaarlijke situatie voltrok, probeerde zij met haar telefoontje naar 911 nog hulp voor haar familie te krijgen. Voor haar nabestaanden staat daarom één ding vast: Charlotte deed op het allerergste moment wat ze kon om haar familie te redden.