Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
‘Koeman zet ‘speler in tranen’ per direct uit Oranje’
Het Nederlands elftal maakte tegen Zweden indruk met een overtuigende 5-1 overwinning, maar naast de ruime zege wordt er ook volop gesproken over de samenstelling van het elftal. Vooral de positie van Donyell Malen staat ter discussie nadat Crysencio Summerville opnieuw een sterke indruk achterliet.
Waar Brian Brobbey met twee doelpunten de hoofdrol opeiste, wist ook Summerville zich nadrukkelijk te onderscheiden. De aanvaller kwam na rust binnen de lijnen en bekroonde zijn optreden met een doelpunt. Daardoor groeit de vraag of bondscoach Ronald Koeman bij de volgende wedstrijd opnieuw voor dezelfde basisopstelling kiest.
Brobbey grijpt zijn kans
Voorafgaand aan het duel met Zweden werd verwacht dat Donyell Malen opnieuw een belangrijke rol zou krijgen binnen de aanval van Oranje. Koeman koos echter voor Brian Brobbey als centrumspits, terwijl Malen vanaf de rechterflank begon.
Die keuze pakte uitstekend uit. Brobbey was voortdurend gevaarlijk en stond al binnen twintig minuten op twee doelpunten. Daarmee zette hij direct een stevige stap richting een vaste basisplaats.
Tegelijkertijd bleef Malen opnieuw zonder doelpunt, terwijl de concurrentie in de aanval steeds groter lijkt te worden.
Summerville maakt opnieuw indruk
Na rust besloot Koeman in te grijpen en bracht hij Crysencio Summerville binnen de lijnen. De aanvaller liet direct zien waarom hij steeds nadrukkelijker op de deur klopt.
Met zijn snelheid, energie en dreiging zorgde hij voortdurend voor gevaar. Als beloning wist hij vlak voor tijd ook nog een doelpunt mee te pakken.
Daarmee zette hij zijn sterke vorm voort, want ook in de eerdere wedstrijd tegen Japan wist hij al het net te vinden.
Gesprekken op de training
Verslaggever Noa Vahle volgde de trainingen van Oranje in Kansas City en merkte op dat er veel aandacht uitging naar Malen.
Tijdens een open trainingssessie werd gezien dat de aanvaller langere tijd in gesprek was met bondscoach Ronald Koeman. Na afloop van dat gesprek zat hij enige tijd apart van de groep.
Dat leidde vanzelfsprekend tot speculaties over zijn positie binnen het team, al is er vanuit Oranje geen enkele aanwijzing gegeven dat er daadwerkelijk een beslissing is genomen.
Concurrentiestrijd neemt toe
Binnen de selectie van Oranje is de concurrentie op de aanvallende posities groot. Met spelers als Brobbey, Gakpo, Malen, Summerville en Memphis Depay beschikt Koeman over meerdere opties.
De sterke prestaties tegen Zweden maken de keuzes voor de bondscoach er niet eenvoudiger op. Vooral Summerville lijkt zich nadrukkelijk in de kijker te hebben gespeeld.
Veel analisten verwachten dan ook dat Koeman serieus zal overwegen om hem meer speeltijd te geven in de komende wedstrijden.
Koeman legde wissel uit
Na afloop van de wedstrijd gaf Ronald Koeman uitleg over de vroege wissel van Malen.
Volgens de bondscoach had die beslissing vooral te maken met tactische redenen. Zweden veranderde tijdens de wedstrijd van systeem, waardoor Oranje zich moest aanpassen.
Koeman vond dat Summerville op dat moment beter aansloot bij wat het elftal nodig had, met name in het druk zetten en het uitvoeren van defensieve taken.
Daarmee benadrukte hij dat de wissel niet uitsluitend gebaseerd was op individuele prestaties, maar vooral voortkwam uit het wedstrijdverloop.
Oranje voorzichtig richting volgende duel
Ondanks alle discussies lijkt Koeman niet van plan om zijn volledige elftal op de schop te gooien. Oranje verkeert momenteel in een uitstekende positie na het gelijkspel tegen Japan en de ruime overwinning op Zweden.
Met vier punten uit twee wedstrijden ligt kwalificatie voor de volgende ronde binnen handbereik.
Toch blijft de vraag wie in de volgende wedstrijd het vertrouwen krijgt op de rechterflank. Malen heeft nog altijd de kwaliteiten om het verschil te maken, maar Summerville laat zien dat hij klaar is om zijn kans te grijpen.
Luxeprobleem voor Oranje
Waar Oranje in eerdere jaren soms zocht naar aanvallende alternatieven, beschikt Koeman nu over meerdere spelers die aanspraak maken op een basisplaats.
Dat zorgt voor gezonde concurrentie binnen de selectie, maar maakt de keuzes voor de technische staf tegelijkertijd lastiger.
Voorlopig lijkt één conclusie duidelijk: na zijn sterke invalbeurt tegen Zweden heeft Crysencio Summerville zijn naam nadrukkelijk op het wedstrijdformulier gezet. Of dat voldoende is voor een basisplaats, zal de komende dagen moeten blijken.