Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
9-jarig meisje overlijdt in haar slaap na een bezoek aan de tandarts
Een tragische gebeurtenis in de Amerikaanse staat Californië houdt de gemoederen bezig. De 9-jarige Silvanna Moreno overleed enkele uren nadat zij een uitgebreide tandheelkundige behandeling had ondergaan. De autoriteiten onderzoeken de omstandigheden rond haar overlijden, terwijl ook de tandartspraktijk en de behandelend tandarts onder de aandacht zijn gekomen.
Volgens Amerikaanse media vond de behandeling plaats op 18 maart in een tandartspraktijk in Vista, nabij San Diego.
Langdurige tandheelkundige behandeling
Silvanna kampte al geruime tijd met ernstige tandpijn. Nadat eerdere behandelingen onvoldoende resultaat hadden opgeleverd, werd zij doorverwezen naar een gespecialiseerde praktijk voor een uitgebreide ingreep.
Volgens berichten in Amerikaanse media duurde de behandeling ongeveer drie uur. Tijdens de ingreep werden onder meer een wortelkanaalbehandeling uitgevoerd, een kroon geplaatst en meerdere aangetaste tanden verwijderd.
De behandeling vond plaats onder sedatie.
Discussie over gezondheid voorafgaand aan de ingreep
Na het overlijden ontstond ook aandacht voor de medische situatie van het meisje voorafgaand aan de behandeling.
Volgens familieleden had Silvanna de dag vóór de ingreep koorts gehad. De tandartspraktijk verklaarde echter dat op het vooraf ingevulde gezondheidsformulier was aangegeven dat de patiënte niet ziek was.
In een verklaring stelt de praktijk dat de behandeling zou zijn uitgesteld als bekend was geweest dat het meisje op dat moment gezondheidsklachten had.
Kliniek: behandeling verliep zonder complicaties
Volgens Dreamtime Dentistry verliep de ingreep zonder medische problemen.
De praktijk verklaarde dat Silvanna tijdens de behandeling voortdurend werd gecontroleerd door de tandarts-anesthesist. Daarbij zouden geen afwijkingen in haar vitale functies zijn vastgesteld.
Na afloop van de ingreep werd zij volgens de kliniek wakker, waren haar beschermende reflexen aanwezig en verkeerde zij in stabiele toestand. Vervolgens mocht zij onder begeleiding van haar moeder naar huis.
Gezondheid verslechtert thuis
Eenmaal thuis leek Silvanna aanvankelijk te rusten.
Volgens Amerikaanse media sliep zij ongeveer anderhalf uur, waarbij familieleden opmerkten dat zij luid snurkte. Later zou haar ademhaling geleidelijk zijn vertraagd.
Toen familieleden merkten dat zij niet meer reageerde, werden de hulpdiensten ingeschakeld.
Het meisje werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht, waar artsen vaststelden dat zij een hartstilstand had. Ondanks uitgebreide reanimatiepogingen overleed zij later.
Lijkschouwer noemt zeldzame aandoening
Uit het onderzoek van de lijkschouwer bleek dat de dood verband hield met methemoglobinemie in combinatie met recente toediening van lachgas.
Methemoglobinemie is een zeldzame aandoening waarbij het bloed minder goed zuurstof kan vervoeren. Volgens medische organisaties kan de aandoening in uitzonderlijke gevallen ontstaan na blootstelling aan bepaalde geneesmiddelen of chemische stoffen, waaronder in specifieke situaties ook lachgas.
Het gaat om een zeer zeldzame complicatie.
Tandarts reageert
Behandelend tandarts Ryan Watkins heeft verklaard dat tijdens de ingreep geen aanwijzingen waren voor het ontstaan van methemoglobinemie.
Volgens hem bleven de zuurstofwaarden gedurende de behandeling binnen de normale grenzen.
Hij stelde daarnaast dat de behandeling onmiddellijk zou zijn afgebroken als er signalen waren geweest dat het meisje deze complicatie ontwikkelde. In dat geval zou zij direct naar een ziekenhuis zijn overgebracht.
Ook benadrukte hij dat vooraf de medische voorgeschiedenis van het meisje was beoordeeld en dat volgens de praktijk de gebruikelijke veiligheidsprotocollen zijn gevolgd.
Eerder onderzocht
De zaak krijgt extra aandacht omdat de behandelend tandarts eerder onderwerp was van een tuchtrechtelijk onderzoek.
Volgens Amerikaanse media werd Ryan Watkins in 2016 onderzocht nadat een volwassen patiënt tijdens een tandheelkundige behandeling ernstig onwel was geworden na het toedienen van verdovingsmiddelen.
Die patiënt overleefde het incident. Naar aanleiding van het onderzoek kreeg Watkins later gedurende een bepaalde periode een beroepsmatige proeftijd opgelegd.
Er is op dit moment geen officiële conclusie dat dit eerdere incident verband houdt met het overlijden van Silvanna.
Onderzoek nog niet afgerond
De autoriteiten onderzoeken de volledige gang van zaken rond het overlijden van het meisje.
Daarnaast voert ook de tandartspraktijk een intern onderzoek uit naar de behandeling en de gebeurtenissen daarna.
Voorlopig is het overlijden door de lijkschouwer aangemerkt als een ongeval. Of uit het lopende onderzoek nog aanvullende conclusies of maatregelen voortvloeien, is op dit moment nog niet bekend.
Voor de familie van Silvanna staat ondertussen vooral het verwerken van een groot verlies centraal. De uitkomsten van de verschillende onderzoeken moeten de komende periode meer duidelijkheid geven over de precieze omstandigheden die tot haar overlijden hebben geleid.