Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Pieter van Vollenhoven (87) heeft droevig nieuws te melden: ‘Het is een groot verlies’
Na bijna zestien jaar komt er definitief een einde aan de musical Soldaat van Oranje. De langstlopende musicalproductie uit de Nederlandse theatergeschiedenis speelt dit weekend de allerlaatste voorstellingen. Het nieuws maakt veel emoties los bij bezoekers, betrokkenen en bekende Nederlanders.
Ook Pieter van Vollenhoven heeft gereageerd op het afscheid van de succesvolle productie. Via sociale media laat de echtgenoot van prinses Margriet weten het jammer te vinden dat het doek definitief valt.
“Ik vind het spijtig”
Op X stond Pieter van Vollenhoven stil bij het einde van de musical, die sinds de première in 2010 miljoenen bezoekers trok.
Hij schrijft dat hij met veel plezier naar de voorstelling is geweest en dat het verhaal hem altijd bijzonder heeft aangesproken.
“Eerlijk gezegd vind ik het ook spijtig dat de musical Soldaat van Oranje na zestien jaar nu definitief voorbij is.”
Daarnaast vertelt Van Vollenhoven dat hij de voorstelling maar liefst vier keer heeft bezocht.
“Het verhaal sprak mij altijd zéér aan.”
Met zijn bericht sluit hij zich aan bij de vele bezoekers die de afgelopen dagen hun herinneringen aan de musical delen.
Zestien jaar een vaste waarde
Soldaat van Oranje ging in 2010 in première en groeide uit tot een ongekend succes binnen de Nederlandse theaterwereld.
De voorstelling, gebaseerd op het waargebeurde verhaal van verzetsheld Erik Hazelhoff Roelfzema, wist jarenlang een breed publiek aan te spreken.
Dankzij de combinatie van indrukwekkende decors, een draaiende theaterzaal en een aangrijpend verhaal groeide de productie uit tot een van de bekendste musicals van Nederland.
Meer dan vier miljoen bezoekers
Gedurende de afgelopen zestien jaar trok Soldaat van Oranje meer dan vier miljoen bezoekers.
Daarmee vestigde de productie meerdere records en groeide zij uit tot de langstlopende musical uit de Nederlandse theatergeschiedenis.
Jaar na jaar bleven zowel Nederlandse als buitenlandse bezoekers de weg naar het theater vinden.
De voorstelling werd bovendien regelmatig aangepast aan nieuwe castleden, terwijl de kern van het verhaal steeds behouden bleef.
Veel waardering vanuit theaterwereld
Het naderende afscheid zorgt ook binnen de theaterwereld voor veel reacties.
Acteurs, oud-castleden en andere betrokkenen kijken met trots terug op de productie, die voor velen een belangrijke rol speelde in hun carrière.
Ook bezoekers delen massaal herinneringen aan hun eerste bezoek of aan bijzondere momenten die zij tijdens de voorstelling beleefden.
Voor veel theaterliefhebbers is het einde van Soldaat van Oranje dan ook het afscheid van een productie die jarenlang een vaste plek had binnen het Nederlandse cultuuraanbod.
Lone van Roosendaal reageert
Ook actrice Lone van Roosendaal stond stil bij het einde van de musical.
In een gesprek met Shownieuws sprak zij over het afscheid van de productie en de bijzondere betekenis die Soldaat van Oranje volgens haar heeft gehad voor het Nederlandse musicallandschap.
Verschillende betrokkenen benadrukken dat de voorstelling niet alleen artistiek succesvol was, maar ook een belangrijke bijdrage leverde aan de populariteit van musicals in Nederland.
Bijzonder hoofdstuk afgesloten
Met de laatste voorstelling komt een einde aan een uitzonderlijk hoofdstuk in de Nederlandse theatergeschiedenis.
Zelden wist een musical zo lang achter elkaar publiek te trekken en tegelijkertijd nieuwe generaties bezoekers te blijven aanspreken.
Voor veel mensen blijft Soldaat van Oranje verbonden aan indrukwekkende theatertechniek, sterke acteerprestaties en een verhaal dat de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog op een persoonlijke manier dichtbij bracht.
Blijvende herinnering
Hoewel de laatste voorstelling nu wordt gespeeld, blijft de invloed van Soldaat van Oranje nog lang zichtbaar.
De productie heeft records gevestigd, miljoenen bezoekers ontvangen en een bijzondere plaats ingenomen binnen de Nederlandse cultuursector.
De woorden van Pieter van Vollenhoven onderstrepen hoe groot die impact is geweest. Zijn persoonlijke reactie weerspiegelt het gevoel van veel bezoekers die met weemoed afscheid nemen van een musical die zestien jaar lang een begrip was in Nederland.