Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Het nieuws kwam hard binnen in Friesland en ver daarbuiten. In Drachten is Marit Kramer, bekend van het komende elfde seizoen van Over Mijn Lijk, onverwachts niet meer verder gegaan. Haar familie maakte het bericht bekend via Instagram, waar een rouwadvertentie werd gedeeld die inmiddels door veel mensen is overgenomen en verder verspreid.
De woorden op de advertentie zijn eenvoudig, maar raken diep: “Liefde houdt niet op waar leven eindigt. In liefde losgelaten, mijn lieve vrouw, onze geweldige dochter.” Het zijn zinnen die laten zien hoeveel Marit betekende voor de mensen om haar heen — als partner, als dochter en als mens.
Net getrouwd met haar grote liefde
Wat het nieuws extra aangrijpend maakt, is dat Marit nog maar kort geleden in het huwelijksbootje stapte met haar grote liefde Mackenzie. Vorige maand gaven zij elkaar het jawoord in het Lycklamahûs in Beetsterzwaag, een moment dat door vrienden en familie werd omschreven als intens, warm en vol betekenis.
Het huwelijk was geen uitgestelde droom, maar een bewuste keuze: het leven vieren zolang dat kan, en liefde vastpakken zonder uitstel. Foto’s en berichten van die dag lieten een stralende Marit zien, omringd door mensen die haar dierbaar waren.
Een diagnose die alles veranderde
Nog geen twee jaar geleden kreeg Marit te horen dat er een tumor bij haar was gevonden. Nader onderzoek wees uit dat het om botk*nker ging. Het bericht sloeg in als een mokerslag, maar Marit besloot al snel dat ze zich niet volledig door angst wilde laten leiden.
Er volgde een intens traject van chemotherapie dat ruim een jaar duurde. Lange tijd leek het de goede kant op te gaan. De behandelingen sloegen aan en Marit kwam in remissie. Dat bracht voorzichtig optimisme, hoop op tijd en ruimte om plannen te maken.
Die hoop werd echter opnieuw op de proef gesteld toen later toch uitzaaiingen werden ontdekt. De z!ekte bleek hardnekkiger dan gehoopt.
Nieuwe tegenslagen, moeilijke keuzes
Marit onderging een operatie aan één van haar longen, maar bij de andere long bleek ingrijpen niet meer mogelijk. De tumor was daar inmiddels zo ver ontwikkeld dat een operatie geen optie meer was. Verdere chemotherapie zou geen effect meer hebben.
Ze kreeg te horen dat de medische mogelijkheden waren uitgeput. Een boodschap die rauw en onontkoombaar is, zeker voor iemand van haar leeftijd. Toch probeerde Marit ook op dat moment vast te houden aan een vorm van regie over haar leven.
“Ik kan er niks aan doen, dus ik moet ook niet proberen er iets aan te doen,” zei ze daarover. “Ik moet er gewoon het beste van maken.” Die woorden zouden later symbool staan voor hoe ze haar resterende tijd invulde.
Leven met aandacht en intentie
In Over Mijn Lijk liet Marit zien hoe zij ervoor koos om niet alleen patiënt te zijn, maar vooral mens te blijven. Samen met Mackenzie richtte ze zich op wat wél mogelijk was: liefde, kleine geluksmomenten en bewust leven.
Ze sprak openlijk over haar wens om kijkers iets mee te geven. Niet vanuit zwaarte, maar vanuit helderheid. Volgens Marit is tijd kostbaar, ongeacht hoeveel je ervan denkt te hebben.
“Het maakt niet uit wat mensen over je denken en wat je doet,” vertelde ze in het programma. “Je moet echt voor jezelf leven.”
Een boodschap die blijft hangen
In haar voorstelvideo, die voorafgaand aan het seizoen werd gedeeld, sprak Marit woorden die inmiddels extra lading hebben gekregen. Ze zei daarin dat het leven niet per definitie donker hoeft te zijn als je z!ek bent.
“Ik probeer er gewoon het beste van te maken,” vertelde ze. “Ik zou het zonde vinden om later terug te kijken en mezelf alleen maar verdrietig te zien. Ik ben begonnen met doen wat ik echt wil doen — en het ook écht doen.”
Die houding maakte diepe indruk op kijkers en programmamakers. Niet omdat ze haar situatie ontkende, maar omdat ze weigerde haar identiteit er volledig door te laten bepalen.
Over Mijn Lijk als spiegel van veerkracht
Over Mijn Lijk staat al jaren bekend als een programma dat rauwe realiteit toont, maar ook levenslust en menselijkheid. Marit paste naadloos in dat beeld. Haar verhaal liet zien hoe kwetsbaarheid en kracht naast elkaar kunnen bestaan.
Ze was eerlijk over angst en verdriet, maar even eerlijk over liefde, humor en de waarde van het moment. Juist die balans maakte haar bijdrage aan het programma zo bijzonder.
Een reeks met meerdere verliezen
Het nieuws over Marit volgt op eerdere berichten over andere deelnemers uit hetzelfde seizoen. Eerder werd al bekend dat ook Tycho en Nicole, die eveneens in de nieuwe reeks te zien zouden zijn, er inmiddels niet meer zijn.
Dat maakt seizoen 11 van Over Mijn Lijk extra beladen. Voor kijkers, maar zeker ook voor de betrokken families en het productieteam. Elk verhaal staat op zichzelf, maar samen laten ze zien hoe onvoorspelbaar en ongelijk verdeeld het leven kan zijn.
Reacties vol medeleven
Op sociale media stromen de reacties binnen. Kijkers, onbekenden en mensen die Marit persoonlijk kenden, delen herinneringen, steunbetuigingen en dankwoorden. Velen geven aan geraakt te zijn door haar openheid en levenshouding.
Ook de makers van het programma staan stil bij haar betekenis. Niet alleen als deelnemer, maar als iemand die anderen heeft aangeraakt met haar woorden en keuzes.
Een nalatenschap van woorden
Hoewel Marit er fysiek niet meer is, blijft haar boodschap bestaan. In fragmenten, in uitspraken, en vooral in de manier waarop ze liet zien dat leven meer is dan tijd alleen.
Ze herinnerde mensen eraan dat wachten op “later” geen garantie is. Dat liefde geen planning nodig heeft. En dat jezelf zijn, juist in moeilijke omstandigheden, een vorm van moed is.
Stilte, maar geen leegte
Marit Kramer is op 12 december vorig jaar niet verder gegaan. Haar afscheid laat een leegte achter bij haar familie, haar partner en iedereen die haar verhaal volgde. Tegelijkertijd blijft er iets tastbaars: woorden die blijven resoneren, keuzes die inspireren en liefde die voelbaar blijft.
Zoals op haar rouwadvertentie staat: liefde houdt niet op waar leven eindigt. Dat is misschien wel de essentie van wat Marit heeft nagelaten.