Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Grootste zonsverduistering in 27 jaar op komst: Zo laat is het hoogtepunt en op DEZE plekken heb je het allerbeste uitzicht
Liefhebbers van sterrenkunde kunnen zich opmaken voor een bijzonder natuurverschijnsel. Op 12 augustus is boven Nederland een indrukwekkende gedeeltelijke zonsverduistering te zien. Volgens kenners wordt dit de grootste eclips die vanuit ons land zichtbaar is sinds 11 augustus 1999. Tijdens het hoogtepunt verdwijnt bijna 90 procent van de zon achter de maan, waardoor de hemel er korte tijd heel anders uit zal zien dan normaal.
Hoewel het geen totale zonsverduistering wordt, belooft het toch een spectaculair schouwspel te worden. Zeker wanneer de weersomstandigheden meewerken, krijgen miljoenen Nederlanders de kans om dit bijzondere astronomische fenomeen met eigen ogen te bewonderen.
Wat is een zonsverduistering?
Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan precies tussen de aarde en de zon schuift. Daardoor blokkeert de maan tijdelijk een deel van het zonlicht dat normaal gesproken de aarde bereikt.
Omdat de maan veel kleiner is dan de zon, lijkt dat misschien onmogelijk. Toch zijn beide hemellichamen vanaf de aarde vrijwel even groot aan de hemel. Dat komt doordat de zon veel verder van de aarde staat dan de maan.
Wanneer beide hemellichamen precies op één lijn staan, schuift de maan voor de zon langs. Afhankelijk van de positie op aarde kan de zon volledig of gedeeltelijk worden afgedekt.
In Nederland is op 12 augustus sprake van een gedeeltelijke zonsverduistering. Dat betekent dat niet de hele zon verdwijnt, maar een groot deel ervan.
Grootste eclips sinds 1999
Voor Nederlandse begrippen is deze verduistering bijzonder. De laatste keer dat een vergelijkbaar grote zonsverduistering zichtbaar was, was op 11 augustus 1999.
Destijds trokken honderdduizenden mensen naar buiten om het verschijnsel te bekijken. Ook nu verwachten sterrenkundigen dat veel mensen hun camera of verrekijker erbij zullen pakken om het moment vast te leggen.
Tijdens het hoogtepunt zal bijna 90 procent van het oppervlak van de zon achter de maan verdwijnen. Alleen een smalle boog aan de bovenzijde van de zon blijft zichtbaar.
Dat zorgt voor een opvallend beeld aan de hemel en kan er bovendien voor zorgen dat het tijdelijk iets donkerder lijkt dan normaal.
Zo verloopt de verduistering
De eclips begint in Nederland aan het begin van de avond.
Rond 19.16 uur schuift de maan voor het eerst voor de zon langs. Vanaf dat moment is langzaam te zien hoe een steeds groter deel van de zon verdwijnt.
Het hoogtepunt volgt ongeveer een uur later.
Om 20.11 uur is de verduistering het grootst en is bijna negen tiende van de zon afgedekt.
Daarna schuift de maan langzaam weer verder, waardoor steeds meer zonlicht zichtbaar wordt.
Kort na 21.00 uur is het verschijnsel weer voorbij en staat de zon opnieuw volledig vrij aan de hemel.
De exacte tijden kunnen overigens enkele minuten verschillen, afhankelijk van de plaats waar je je bevindt.
Waar kun je het beste kijken?
Omdat de zon tijdens de verduistering relatief laag boven de horizon staat, is een vrije blik richting het noordwesten belangrijk.
Wie tussen hoge gebouwen woont of veel bomen in de omgeving heeft, doet er verstandig aan een open plek op te zoeken.
Volgens deskundigen behoren de stranden aan de Nederlandse westkust tot de mooiste locaties om de eclips te bekijken.
Daar is de horizon vrijwel volledig vrij en heb je de grootste kans op een onbelemmerd uitzicht terwijl de zon langzaam achter de maan verdwijnt.
Ook voor fotografen biedt dat fraaie mogelijkheden om bijzondere beelden te maken.
Alleen kijken met goede bescherming
Hoewel een zonsverduistering spectaculair is om te zien, waarschuwen experts dat het gevaarlijk blijft om rechtstreeks naar de zon te kijken.
Ook wanneer een groot deel van de zon wordt afgedekt, is het overgebleven zonlicht nog altijd fel genoeg om blijvende schade aan de ogen te veroorzaken.
Daarom wordt nadrukkelijk geadviseerd uitsluitend gebruik te maken van een speciale eclipsbril of andere goedgekeurde zonnefilters.
Een gewone zonnebril biedt daarvoor onvoldoende bescherming.
Ook camera’s, verrekijkers en telescopen mogen alleen worden gebruikt wanneer ze zijn voorzien van geschikte zonnefilters.
Bijzonder moment voor sterrenliefhebbers
Voor veel amateurastronomen is een grote zonsverduistering een van de hoogtepunten van het jaar.
Zulke verschijnselen komen immers niet vaak voor en zijn bovendien sterk afhankelijk van de plek waar je je bevindt.
Juist daarom kijken veel liefhebbers al maanden uit naar 12 augustus.
Ook sterrenwachten en astronomieverenigingen organiseren op verschillende locaties bijeenkomsten waar bezoekers onder begeleiding veilig naar de verduistering kunnen kijken.
Weer speelt belangrijke rol
Zoals bij ieder natuurverschijnsel blijft het weer uiteindelijk bepalend.
Wanneer er veel bewolking aanwezig is, kan het zicht op de verduistering beperkt zijn.
Is de lucht helder, dan zal het verloop van de eclips vrijwel volledig zichtbaar zijn.
Meteorologen houden de weersituatie de komende dagen dan ook nauwlettend in de gaten.
Een zeldzaam schouwspel
Hoewel Nederland regelmatig kleine gedeeltelijke zonsverduisteringen meemaakt, behoort een eclips van deze omvang tot de uitzonderingen.
Dat maakt 12 augustus voor veel mensen een bijzondere datum.
Wie het fenomeen wil meemaken, doet er verstandig aan tijdig een geschikte locatie op te zoeken en vooral veilige oogbescherming mee te nemen.
Als de weersomstandigheden gunstig zijn, krijgen miljoenen Nederlanders de kans om getuige te zijn van een indrukwekkend hemelverschijnsel dat zich slechts zelden in deze vorm laat zien. Voor veel liefhebbers wordt het ongetwijfeld een van de mooiste astronomische momenten van de afgelopen decennia.