Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Wie vanmorgen de gordijnen opendeed, kon het nauwelijks missen: op veel plekken in Nederland lag een dun wit laagje sneeuw. Voor sommigen leverde dat een bijna nostalgisch wintergevoel op, voor anderen vooral stress en zorgen. Inmiddels trekken er al uren winterse buien over het land met een mix van regen, natte sneeuw, hagel en zelfs onweer. Het KNMI heeft daarom code geel afgegeven voor het hele land. En wie denkt dat het ergste al achter de rug is, komt bedrogen uit: vooral vanavond en vannacht kan het nog flink verraderlijk worden.
Winter keert onverwacht hard terug
Het is eigenlijk best opvallend hoe snel het misgaat zodra er in Nederland een beetje sneeuw valt. Waar we jarenlang klaagden over zachte winters en vooral regen, laat de winter zich nu ineens van zijn grillige kant zien. De combinatie van sneeuw, gladheid en harde wind zorgt meteen voor problemen op grote schaal.
Op de wegen ging het op meerdere plekken al mis. Er zijn verschillende ongevallen gemeld en het verkeer ondervindt hinder door gladde rijbanen en verminderde zichtbaarheid. Ook het vliegverkeer kreeg een flinke klap te verwerken. Op Schiphol zijn meer dan honderd vluchten geschrapt, wat voor duizenden reizigers een chaotische start van de dag betekende.
Het KNMI stelde code geel in voor het hele land vanwege gladheid door sneeuwval en het bevriezen daarvan. De waarschuwing ging rond het middaguur in en geldt tot diep in de nacht. Dat betekent dat automobilisten, fietsers en voetgangers extra alert moeten blijven, ook als het even lijkt mee te vallen.
Winterse buien vanuit het noordwesten
De winterse buien trekken vanuit het noordwesten over het land en zorgen voor een zeer afwisselend weerbeeld. In de kustprovincies valt vooral regen, natte sneeuw en hagel. Af en toe breekt zelfs de zon door, wat het geheel een verraderlijk karakter geeft: natte wegen drogen niet echt op en kunnen bij een nieuwe bui direct weer spekglad worden.
In het binnenland, vooral in het oosten en zuidoosten, is de kans op sneeuw groter. In delen van Gelderland, Noord-Brabant en Limburg ligt inmiddels een sneeuwdek. Daar kan het plaatselijk gevaarlijk glad zijn, vooral op lokale wegen, fietspaden en bruggen.
Volgens de weerdiensten is het vandaag een echte “alles-in-één”-dag: regen, sneeuw, hagel en zelfs kans op onweer. Vooral die laatste factor maakt het weer extra onvoorspelbaar. Een korte maar felle winterse bui kan in enkele minuten de situatie compleet veranderen.
Koude temperaturen en snijdende wind
De temperaturen doen ook een duit in het zakje. Overdag schommelt het kwik tussen de 1 en 3 graden. In sommige delen van het land kan het iets warmer aanvoelen, tot zo’n 5 graden, maar bij een winterse bui zakt de temperatuur meteen weer terug.
Daarbij waait het flink. Aan de kust is de wind krachtig tot hard en dat zorgt voor een lage gevoelstemperatuur. Door de combinatie van kou en wind voelt het soms alsof het enkele graden vriest, zelfs als de thermometer net boven nul blijft steken. Vooral voor mensen die veel buiten moeten zijn, zoals fietsers en wandelaars, kan dat behoorlijk onaangenaam zijn.
Vanavond en vannacht: nieuwe sneeuw op komst
Alsof de dag nog niet onstuimig genoeg is, staat er vanavond en vannacht opnieuw winterweer op het programma. In de avonduren wordt het tijdelijk iets rustiger, maar die pauze is van korte duur. Zodra de temperatuur richting het vriespunt daalt, nemen de risico’s weer toe.
Later op de avond trekken nieuwe buien het land binnen. Deze bevatten opnieuw sneeuw en kunnen lokaal stevig uitpakken. Volgens de verwachtingen kan er, wanneer meerdere buien over dezelfde regio trekken, plaatselijk 5 tot zelfs 10 centimeter sneeuw vallen. Dat is tegenwoordig behoorlijk bijzonder in Nederland en kan voor flinke problemen zorgen.
Doordat de sneeuw vooral in de avond en nacht valt, is de kans groot dat het morgenochtend opnieuw glad is. Vooral in gebieden waar de sneeuw blijft liggen en licht bevriest, kan het verkeer daar direct last van krijgen.
Grote verschillen per regio
Niet overal in het land zijn de omstandigheden hetzelfde. Op de Wadden en langs de westkust blijft de temperatuur iets hoger, tussen de 1 en 3 graden. Daar valt vooral een mix van regen, natte sneeuw en hagel. Ook in deze regio’s is kans op onweer aanwezig, wat het weerbeeld extra onrustig maakt.
Verder landinwaarts neemt de kans op droge sneeuw toe. Vooral in het oosten en zuidoosten kan de sneeuw beter blijven liggen, wat lokaal voor een wit landschap zorgt. Dat levert mooie plaatjes op, maar maakt de situatie op de weg niet minder riskant.
Verkeer onder druk
Voor wie vandaag de weg op moet, is voorzichtigheid het sleutelwoord. Rijkswaterstaat roept weggebruikers via sociale media op om hun rijstijl aan te passen. Minder snelheid, meer afstand houden en extra alert zijn op gladde plekken is geen overbodige luxe.
Op het moment van schrijven zijn er al meerdere ongevallen gebeurd. Veel daarvan zijn het gevolg van verraderlijke gladheid, vooral op plekken waar sneeuw is blijven liggen of waar natte wegen plotseling zijn bevroren. Bruggen en viaducten vormen daarbij een extra risico.
Winterweer vraagt om aanpassing
Deze winterse dag laat opnieuw zien hoe kwetsbaar Nederland kan zijn bij sneeuw en ijs. Waar we jarenlang vooral te maken hadden met zachte winters, vraagt dit weerbeeld om een andere mindset. Even snel de deur uit zonder na te denken over kleding, schoeisel of reisplanning is vandaag geen goed idee.
Voor automobilisten betekent dat: winterbanden zijn geen overbodige luxe, voldoende ruitenwisservloeistof en een ijsvrij voertuig zijn essentieel. Voor fietsers en voetgangers geldt: wees extra voorzichtig, zeker op onverlichte of minder goed onderhouden paden.
Vooruitblik: alert blijven
Hoewel de winterse buien uiteindelijk zullen wegtrekken, is het duidelijk dat dit geen eendagsvlieg is. Ook de komende dagen kan het weer wisselvallig en winters blijven. Dat betekent dat alertheid nodig blijft, zeker in de ochtend- en avonduren wanneer de temperaturen rond het vriespunt schommelen.
De winter laat zich vandaag van zijn onstuimige kant zien. Voor sommigen levert dat prachtige winterse taferelen op, voor anderen vooral overlast en zorgen. Eén ding is zeker: voorzichtigheid en voorbereiding zijn vandaag en vannacht belangrijker dan ooit.