Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Jonge vrouw (19) aangereden door trein
Een tragisch ongeval in het Belgische Wijgmaal, in Vlaams-Brabant, heeft het leven gekost aan de 19-jarige Ranya. De jonge vrouw werd vorige week aangereden door een trein nadat ze een gesloten spoorwegovergang overstak. Volgens de beschikbare informatie keek ze op dat moment naar haar telefoon en droeg ze oordopjes, waardoor ze de naderende trein vermoedelijk niet op tijd heeft opgemerkt.
Het drama heeft diepe indruk gemaakt in Wijgmaal. Ook voor de familie van Ranya is het verlies bijzonder zwaar. Inmiddels is haar lichaam naar Irak overgebracht, waar ze naast haar vader zal worden begraven.
Ranya stak gesloten spoorwegovergang over
Het ongeval gebeurde rond 22.00 uur, kort nadat Ranya uit een trein was gestapt op station Wijgmaal.
Op dat moment waren de slagbomen van de spoorwegovergang naar beneden en knipperden de rode waarschuwingslichten. Toch besloot de jonge vrouw de sporen over te steken.
Op camerabeelden van de Belgische spoorbeheerder Infrabel zou te zien zijn dat Ranya met haar mobiele telefoon bezig was en om de gesloten slagbomen heen liep.
Op hetzelfde moment naderde een andere trein met hoge snelheid.
De machinist zou hebben gezien dat iemand zich op het spoor bevond en probeerde nog te remmen. Door de snelheid en de lange remweg van een trein kon een aanrijding echter niet meer worden voorkomen.
Ranya werd geraakt en overleed ter plaatse.
Infrabel waarschuwt voor groot gevaar
Na het ongeval benadrukte Infrabel-woordvoerder Frédéric Petit opnieuw hoe gevaarlijk het is om een gesloten spoorwegovergang over te steken.
Volgens hem denken mensen soms ten onrechte dat ze veilig kunnen oversteken zodra één trein voorbij is. Er kan echter vanuit de andere richting nog een tweede trein aankomen.
In dit geval waren de veiligheidsmaatregelen duidelijk actief: de slagbomen waren gesloten en de rode waarschuwingslichten knipperden.
Het ongeval laat daarmee opnieuw zien hoe fataal een moment van onoplettendheid rond het spoor kan aflopen.
Familie laat Ranya naar Irak overbrengen
Na haar overlijden wilde de familie Ranya graag in Irak begraven. Inmiddels is haar stoffelijk overschot naar het land overgebracht.
Achter die wens schuilt een aangrijpende familiegeschiedenis.
Ranya heeft haar vader nooit gekend. Enkele maanden voordat zij werd geboren, werden haar vader en broer volgens de familie om het leven gebracht door terreurgroep Al-Qaeda.
Haar moeder was op dat moment vier maanden zwanger van Ranya en zou getuige zijn geweest van het geweld. Ranya’s oudere zus was destijds nog geen jaar oud.
Jaren later bouwde het gezin een nieuw bestaan op in België. Sinds 2017 woonde de familie in Wijgmaal.
Geldinzameling voor begrafenis
De moeder van Ranya werkt in een fabriek en beschikt volgens de berichtgeving niet over ruime financiële middelen. Het overbrengen van het lichaam naar Irak, de begrafenis en de noodzakelijke reiskosten brachten daarom grote uitgaven met zich mee.
Vrijwilligers van het Hidaya Cultureel Centrum in Leuven besloten de familie te helpen en begonnen een inzamelingsactie.
De respons bleek enorm. Binnen ongeveer twintig uur werd het gewenste bedrag bij elkaar gebracht, waardoor de familie de reis en begrafenis kon bekostigen.
Ranya zal in Irak naast haar vader haar laatste rustplaats krijgen.
Groot verdriet na plotseling verlies
Voor haar moeder en andere familieleden betekent het overlijden opnieuw een bijzonder zwaar verlies. Na de gewelddadige gebeurtenissen die het gezin eerder troffen, moeten zij nu afscheid nemen van Ranya, die slechts 19 jaar oud werd.
Tegelijkertijd vormt het drama een pijnlijke waarschuwing voor anderen. Een gesloten spoorwegovergang mag nooit worden overgestoken, ook niet wanneer er net een trein voorbij is gereden of wanneer er op dat moment geen andere trein zichtbaar lijkt.
Een trein kan niet plotseling uitwijken en heeft een zeer lange remweg. Afleiding door een telefoon of oordopjes kan het gevaar rond het spoor bovendien nog groter maken.
Voor Ranya kwam die waarschuwing helaas te laat. Haar familie neemt nu in Irak afscheid van haar, op de plek waar ze naast haar vader zal worden begraven.