Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Asielzoeker duwt meisje (16) voor trein, familie in shock om uitspraak rechtbank
Een Duitse rechtbank heeft geoordeeld dat de 31-jarige Muhammad A. niet strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor de dood van de 16-jarige Liana K. Het Oekraïense meisje kwam vorig jaar om het leven nadat zij op station Friedland in de Duitse deelstaat Nedersaksen voor een naderende goederentrein werd geduwd. Volgens de rechtbank leed A. op dat moment aan paranoïde schizofrenie en was hij daardoor ontoerekeningsvatbaar.
De zaak heeft in Duitsland veel aandacht gekregen. Niet alleen vanwege de jonge leeftijd van het slachtoffer en de omstandigheden waaronder zij overleed, maar ook vanwege de voorgeschiedenis van de verdachte. A. was een afgewezen asielzoeker uit Irak en had Duitsland eerder moeten verlaten.
Liana overleed op station Friedland
Het drama vond plaats op 11 augustus vorig jaar. De 16-jarige Liana K., die als Oekraïense vluchtelinge in Duitsland verbleef, bevond zich op het station van Friedland toen zij voor een naderende goederentrein terechtkwam.
Aanvankelijk was niet duidelijk wat er precies was gebeurd. Er zouden geen directe ooggetuigen zijn geweest en ook waren er volgens de berichtgeving geen camerabeelden waarop het fatale moment te zien was.
Tijdens het onderzoek kwam Muhammad A. echter in beeld. Op de schouder en rug van Liana werd DNA aangetroffen dat aan hem werd gekoppeld. Volgens de rechtbank vormde dat, samen met ander bewijsmateriaal uit het onderzoek, voldoende grond voor de conclusie dat A. het meisje voor de trein had geduwd.
Liana overleefde de aanrijding niet.
Rechtbank verklaart A. ontoerekeningsvatbaar
Hoewel de rechtbank ervan overtuigd is dat Muhammad A. verantwoordelijk was voor het duwen, leidt dat niet tot een reguliere gevangenisstraf.
Deskundigen concludeerden dat de man ten tijde van het incident leed aan paranoïde schizofrenie. Zijn psychische toestand zou dusdanig ernstig zijn geweest dat hij volgens het Duitse strafrecht niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn handelen.
Dat betekent niet dat A. wordt vrijgelaten. De rechtbank heeft bepaald dat hij voor onbepaalde tijd moet worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis.
Tijdens die opname wordt hij behandeld en blijft hij onder toezicht. Zijn situatie zal periodiek opnieuw worden beoordeeld. Daarbij wordt onder meer gekeken naar zijn psychische toestand en het mogelijke gevaar dat hij voor anderen vormt.
A. mocht al sinds 2022 niet in Duitsland blijven
De achtergrond van de 31-jarige verdachte zorgt eveneens voor discussie. Muhammad A. is afkomstig uit Irak en had volgens de berichtgeving al in december 2022 te horen gekregen dat hij niet in Duitsland mocht blijven.
Daarnaast was hij eerder veroordeeld voor een exhibitionistisch delict.
Vanaf maart 2025 zou Duitsland de mogelijkheid hebben gehad om hem naar Litouwen over te brengen. A. was eerder via dat land Europa binnengekomen, waardoor Litouwen volgens de geldende Europese asielregels verantwoordelijk zou zijn geweest voor de behandeling van zijn asielprocedure.
Tot een daadwerkelijke overdracht kwam het echter niet.
Poging tot vreemdelingenbewaring afgewezen
In juli vorig jaar probeerden de Duitse autoriteiten A. in vreemdelingenbewaring te laten plaatsen. Daarmee wilden zij voorkomen dat hij zou verdwijnen voordat zijn overdracht naar Litouwen kon plaatsvinden.
Een rechtbank wees dat verzoek af. Volgens de berichtgeving hadden de autoriteiten onvoldoende aannemelijk gemaakt dat er een concreet risico bestond dat A. zou onderduiken.
Daardoor bleef hij op vrije voeten.
Iets meer dan een maand later vond het fatale incident op station Friedland plaats waarbij Liana om het leven kwam. De gang van zaken rond de mislukte uitzetting heeft daardoor achteraf extra aandacht gekregen.
Dag voor incident verliet hij psychiatrische kliniek
Een ander opvallend onderdeel van de zaak is de psychische toestand van A. in de dagen voorafgaand aan de dood van Liana.
Volgens berichtgeving had de man zichzelf kort daarvoor laten opnemen in een psychiatrische kliniek. Daar zou hij behandeling hebben gekregen vanwege zijn psychische problemen.
Op 10 augustus, één dag voordat Liana overleed, besloot A. de instelling echter weer te verlaten. Dat gebeurde volgens de berichtgeving tegen het advies van de behandelende medici in.
Een dag later bevond hij zich op station Friedland, waar het fatale incident plaatsvond.
Juist die voorgeschiedenis speelt een belangrijke rol in de beoordeling van zijn geestelijke toestand. De rechtbank heeft op basis van psychiatrisch onderzoek uiteindelijk geoordeeld dat hij tijdens het incident niet toerekeningsvatbaar was.
Familie wil veroordeling voor moord
Met de uitspraak is de juridische strijd bovendien nog niet volledig voorbij. Zowel rond het bewijs als rond de juridische gevolgen bestaat discussie.
De verdediging betwist volgens de berichtgeving dat overtuigend bewezen kan worden dat A. het meisje daadwerkelijk heeft geduwd. De advocaten zouden daarom een volledige vrijspraak willen.
De familie van Liana staat daar lijnrecht tegenover. De nabestaanden willen juist dat Muhammad A. in een reguliere strafzaak wordt veroordeeld voor moord en nemen geen genoegen met uitsluitend een plaatsing in een psychiatrische instelling.
Voor hen blijft het verlies van de 16-jarige vanzelfsprekend centraal staan.
Zaak zorgt voor veel discussie
De zaak raakt ondertussen aan meerdere gevoelige onderwerpen in Duitsland. Naast de vraag hoe mensen met ernstige psychiatrische problemen worden behandeld en gevolgd, wordt ook gekeken naar de gang van zaken rond de asielprocedure en de voorgenomen overdracht van A.
Dat een verzoek om vreemdelingenbewaring kort voor het incident werd afgewezen, zal daarbij ongetwijfeld onderwerp van discussie blijven.
Tegelijkertijd maakt het oordeel van de rechtbank duidelijk dat ontoerekeningsvatbaarheid juridisch iets anders is dan de vraag of iemand een daad heeft gepleegd. De rechtbank kan vaststellen dat iemand verantwoordelijk was voor een dodelijk incident, maar tegelijkertijd bepalen dat die persoon vanwege een ernstige psychiatrische aandoening niet strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden.
Muhammad A. verdwijnt daardoor niet uit beeld. Hij wordt voor onbepaalde tijd psychiatrisch opgenomen en zijn situatie zal regelmatig opnieuw worden beoordeeld.
Voor de nabestaanden van Liana is de zaak daarmee echter nog niet afgesloten. Zij blijven aandringen op een strafrechtelijke veroordeling voor de dood van het 16-jarige meisje.