Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Kijkers roepen massaal hetzelfde over Mariska na aflevering van De Bauers
De familie Bauer is terug op televisie met De Bauers: Een nieuwe fase en de eerste aflevering maakt meteen flink wat los. Veel kijkers zijn blij om Frans, Mariska en hun zoons weer te zien, maar op sociale media klinkt ook kritiek. Vooral Mariska moet het ontgelden: sommige kijkers vinden haar erg aanwezig en omschrijven haar als ‘druk’. Anderen nemen het juist voor haar op en vinden de kritiek veel te makkelijk.
Vrijdagavond was op NPO 1 de eerste aflevering van het nieuwe seizoen te zien. Na het succes van De Bauers – 20 jaar later worden de deuren van huize Bauer opnieuw geopend voor de camera’s.
En sinds de vorige reeks is er behoorlijk wat veranderd.
De Bauers beginnen aan een nieuwe fase
De titel van het programma is niet voor niets De Bauers: Een nieuwe fase.
Frans en Mariska zijn inmiddels opa en oma geworden, terwijl hun zoons steeds meer hun eigen leven opbouwen. Daarmee verandert automatisch ook de dynamiek binnen het gezin.
Toch zijn veel vertrouwde ingrediënten gebleven.
De gezelligheid, humor en lichte chaos waar de familie om bekendstaat, zijn vanaf de eerste aflevering weer volop aanwezig. Kijkers krijgen opnieuw een kijkje in het dagelijkse leven van een gezin dat al jarenlang tot de bekendste families van Nederland behoort.
Voor fans voelt de terugkeer dan ook al snel vertrouwd.
Hoge verwachtingen na enorm succes
De verwachtingen rond het nieuwe seizoen zijn behoorlijk hoog.
De vorige reeks, De Bauers – 20 jaar later, groeide namelijk uit tot een groot kijkcijfersucces. De afleveringen trokken gemiddeld miljoenen kijkers.
Het succes liet zien dat de belangstelling voor het gezin van Frans Bauer ook na al die jaren nog altijd groot is.
Een vervolg kon dan ook bijna niet uitblijven.
Met Een nieuwe fase verschuift het perspectief iets. De kinderen worden volwassen, Frans en Mariska krijgen een nieuwe rol als grootouders en iedereen binnen het gezin lijkt steeds nadrukkelijker zijn eigen richting te kiezen.
Christiaan trots op nieuwe reeks
Ook zoon Christiaan Bauer liet voorafgaand aan het nieuwe seizoen van zich horen.
Op Facebook schreef hij hoe bijzonder hij het vindt dat het gezin opnieuw allerlei persoonlijke momenten met Nederland mag delen.
Daarbij gaat het volgens hem niet uitsluitend om vrolijke gebeurtenissen. Ook liefdevolle, emotionele en soms verdrietige momenten krijgen een plek in het programma.
Juist die openheid is al jarenlang een belangrijk onderdeel van de aantrekkingskracht van de familie.
De Bauers proberen geen beeld van een perfect gezin neer te zetten. Er wordt gelachen en geplaagd, maar er zijn ook irritaties, zorgen en moeilijke momenten.
En precies die combinatie lijkt veel kijkers aan te spreken.
Mariska krijgt kritiek na eerste aflevering
Toch verloopt de terugkeer niet zonder kritiek.
Na de eerste aflevering verschijnen op sociale media verschillende reacties over Mariska.
Een aantal kijkers vindt haar erg aanwezig. Het woord ‘druk’ valt daarbij meerdere keren.
Sommigen hebben het gevoel dat Mariska nadrukkelijk aanwezig is zodra de camera’s draaien. Andere kijkers omschrijven haar energie als overdadig.
Het zijn vanzelfsprekend individuele reacties van mensen op sociale media en geen representatieve peiling onder alle kijkers.
Bovendien zijn de meningen behoorlijk verdeeld.
Waar de ene kijker zich stoort aan haar uitgesproken aanwezigheid, ziet een ander juist precies de spontaniteit die al jarenlang bij de familie Bauer hoort.
Andere kijkers nemen het voor haar op
Er verschijnen namelijk ook genoeg steunbetuigingen.
Verschillende fans vinden dat Mariska simpelweg zichzelf is en begrijpen niet waarom daar zo kritisch naar gekeken moet worden.
Ze wijzen erop dat de levendige gesprekken en onderlinge grappen juist onderdeel zijn van de charme van het programma.
Daar komt nog bij dat een realityserie uiteindelijk altijd een gemonteerde versie van de werkelijkheid laat zien.
Uit uren of zelfs dagen aan opnames wordt een relatief korte aflevering samengesteld. Momenten waarop iemand veel praat, grappen maakt of nadrukkelijk aanwezig is, kunnen daardoor extra opvallen.
Op basis van één aflevering conclusies trekken over iemands volledige persoonlijkheid ligt dan ook niet voor de hand.
Mariska kreeg in 2022 een herseninfarct
In de reacties wordt ook regelmatig verwezen naar een ingrijpende gebeurtenis uit het leven van Mariska.
Ze kreeg in 2022 een herseninfarct.
Mariska heeft in de jaren daarna openlijk gesproken over haar herstel en over de invloed die de gebeurtenis op haar leven heeft gehad.
Zo vertelde ze eerder dat het inmiddels goed met haar gaat, maar dat ze soms nog dingen vergeet en bewuster rekening moet houden met haar eigen grenzen.
Het is echter niet aan buitenstaanders om specifieke gedragingen van Mariska in het televisieprogramma rechtstreeks aan haar herseninfarct toe te schrijven zonder dat zij dat zelf doet.
Haar medische geschiedenis maakt tegelijkertijd duidelijk dat het gezin de afgelopen jaren meer heeft meegemaakt dan alleen de vrolijke gebeurtenissen die op televisie voorbijkomen.
Gezin is flink veranderd
Niet alleen Mariska heeft een bewogen periode achter de rug.
De hele familie bevindt zich inmiddels in een andere levensfase.
De zoons van Frans en Mariska worden ouder en zelfstandiger en bouwen ieder aan hun eigen toekomst.
Tegelijkertijd zijn Frans en Mariska inmiddels grootouders geworden.
Voor een realityserie levert dat vanzelf nieuwe verhalen op.
De traditionele rollen binnen het gezin veranderen en de ouders moeten eraan wennen dat hun kinderen steeds nadrukkelijker hun eigen keuzes maken.
Juist die ontwikkeling staat centraal in het nieuwe seizoen.
Waarom De Bauers populair blijven
Het is niet de eerste keer dat Nederland massaal meekijkt met het gezin uit Fijnaart.
Frans en Mariska hebben door de jaren heen een publiek opgebouwd dat zich sterk betrokken voelt bij hun familie.
Een groot deel van die aantrekkingskracht zit juist in alledaagse gebeurtenissen.
Er hoeft niet iedere aflevering een enorme onthulling of ruzie plaats te vinden. Een familiebezoek, een gesprek aan tafel of een praktisch probleem kan al voldoende zijn.
De humor en onderlinge band doen vervolgens de rest.
Daarmee onderscheidt het programma zich van realityseries waarin conflicten en confrontaties veel nadrukkelijker centraal staan.
Eerste aflevering zorgt meteen voor discussie
Dat er direct na aflevering één zoveel reacties verschijnen, laat in ieder geval zien dat De Bauers opnieuw bekeken en besproken worden.
De kritiek op Mariska is daar onderdeel van.
Waar sommige kijkers haar energie te veel vinden, zijn anderen juist blij dat ze nog altijd even uitgesproken en aanwezig voor de camera verschijnt.
Waarschijnlijk zal die verdeeldheid gedurende het seizoen blijven bestaan.
Realitytelevisie draait immers voor een belangrijk deel om persoonlijkheden. En juist sterke persoonlijkheden roepen vrijwel automatisch verschillende reacties op.
Nieuw seizoen heeft genoeg te vertellen
Voorlopig is er pas één aflevering geweest en staat het grootste gedeelte van het seizoen nog voor de deur.
Daarin zullen kijkers verder zien hoe Frans en Mariska omgaan met hun nieuwe rol als grootouders en hoe hun zoons steeds verder hun eigen leven vormgeven.
Daarbij zullen ongetwijfeld opnieuw de nodige vrolijke, chaotische en emotionele momenten voorbijkomen.
Eén ding lijkt na de eerste aflevering in ieder geval duidelijk: Nederland is nog lang niet uitgepraat over de familie Bauer. Veel kijkers zijn enthousiast over hun terugkeer, terwijl Mariska direct voor verdeelde reacties zorgt. Waar de één haar ‘te druk’ vindt, ziet de ander juist de spontaniteit die al jaren onlosmakelijk bij De Bauers hoort.