Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Terror Jaap onthult heftig nieuws over zijn vriendin en kindje
Van ‘Terror Jaap’ tot vader: een nieuw hoofdstuk in het leven van Jaap Amesz
In 2008 maakte heel televisiekijkend Nederland kennis met een opvallende nieuwkomer in realityland: Jaap Amesz. In het inmiddels legendarische programma De Gouden Kooi viel hij meteen op door zijn scherpe humor, strategisch spel en provocerende gedrag. Waar andere deelnemers vooral probeerden sympathiek over te komen, koos Jaap voor een compleet andere aanpak. Dat leverde hem al snel een bijnaam op die jarenlang aan hem bleef kleven: Terror Jaap.
Tot verbazing van veel kijkers won hij uiteindelijk het programma en ging hij naar huis met een bedrag van ruim 1,3 miljoen euro. Het leek het begin van een lange televisiecarrière. Toch verliep het leven na zijn realitysucces heel anders dan velen hadden verwacht.
De jaren na De Gouden Kooi
Na zijn overwinning bleef Jaap nog enige tijd zichtbaar in de media. Hij verscheen in verschillende televisieprogramma’s en deed onder meer mee aan Sterren Springen, waarin bekende Nederlanders spectaculaire duiken maakten. Ook viel hij op door interviews, waaronder een gesprek met de veelbesproken Joran van der Sloot.
Daarnaast deden verhalen de ronde over zijn financiële situatie. Zo werd ooit beweerd dat hij zijn volledige prijzengeld zou zijn verloren door het faillissement van de DSB-bank. Later gaf Amesz toe dat dit verhaal niet helemaal klopte. Hij had het verzonnen om zich te beschermen tegen mensen en organisaties die voortdurend om geld vroegen.
Na die periode werd het opvallend stil rondom de voormalig realityster. Waar andere bekende gezichten uit die tijd op televisie bleven verschijnen, koos Jaap steeds vaker voor de achtergrond. Voor veel mensen leek het alsof hij simpelweg uit beeld was verdwenen.
Verrassende comeback
De afgelopen tijd dook zijn naam ineens weer op. Jaap maakte namelijk een opvallende comeback door deel te nemen aan House of Villains, een programma waarin beruchte realityfiguren samenkomen.
Zoals vanouds wist hij de aandacht te trekken. Kijkers zagen opnieuw de scherpe kantjes die hem ooit beroemd maakten. Toch bleek er achter die bekende façade inmiddels een heel andere persoon schuil te gaan. Waar vroeger vooral de provocateur centraal stond, lijkt Jaap nu bewuster om te gaan met zijn publieke rol.
In een uitgebreid gesprek met magazine Panorama laat hij een kant van zichzelf zien die jarenlang verborgen bleef.
Een groot geheim: hij is vader
Misschien wel de meest opvallende onthulling is dat Jaap inmiddels vader is. Hij heeft een zoontje van twee jaar oud — iets wat tot nu toe volledig buiten de media bleef.
Dat was een bewuste keuze, legt hij uit. Zijn ervaring met publiciteit heeft hem geleerd hoe snel persoonlijke verhalen kunnen veranderen in sensationele nieuwsberichten.
Volgens Jaap wilde hij zijn gezin beschermen, vooral omdat de moeder van zijn kind ervoor heeft gekozen buiten de schijnwerpers te blijven. Hij zag van dichtbij hoe mediabelangstelling soms weinig ruimte laat voor nuance of rust.
“Als eenmaal iets naar buiten komt, wordt alles een verhaal,” zegt hij. Daarom hield hij dit belangrijke deel van zijn leven lange tijd voor zichzelf.
Een zware periode achter de schermen
Achter het stilzwijgen ging een heftige periode schuil. Twee jaar geleden liep zijn partner zwangerschapscomplicaties op, waaronder het ernstige HELLP-syndroom — een aandoening die gevaarlijk kan zijn voor zowel moeder als kind.
De situatie werd al snel kritiek. De baby werd maanden te vroeg geboren en zowel moeder als kind kwamen op de intensive care terecht.
Voor Jaap was dat een periode waarin alles draaide om overleven. Waar hij ooit bekend stond als de luidruchtige en dominante realityster, stond hij nu aan een z!ekenhuisbed, onzeker over de toekomst.
Hij beschrijft hoe die maanden hem compleet veranderden. De focus verschoof van aandacht en televisie naar gezondheid, zorgen en verantwoordelijkheid.
Een klein ventje met een sterke wil
Gelukkig gaat het inmiddels beter met zijn zoontje. Hij ontwikkelt zich stap voor stap, al zijn er nog uitdagingen. Het kind is klein en heeft een spraakachterstand, maar motorisch maakt hij volgens Jaap goede stappen.
De toekomst blijft nog onzeker, maar de opluchting overheerst. Het gezin beseft dat de situatie ook veel slechter had kunnen aflopen. Juist daardoor zegt Jaap nu anders naar het leven te kijken dan vroeger.
Bescherming van de moeder
Over de moeder van zijn kind houdt Jaap bewust weinig details openbaar. Zij wil geen onderdeel zijn van de mediawereld en blijft liever volledig anoniem.
Tijdens de opnames van House of Villains waren de twee tijdelijk uit elkaar, maar inmiddels hebben ze elkaar weer gevonden. De afgelopen jaren stonden vooral in het teken van herstel en stabiliteit.
Van typetje naar mens
Interessant is hoe Jaap zelf terugkijkt op de persona die hem ooit beroemd maakte. Terror Jaap was deels een rol die ontstond binnen de dynamiek van reality-tv. Die versie van zichzelf leverde hem succes op, maar zorgde ook voor een beeld dat lang bleef hangen.
Nu wil hij laten zien dat hij meer is dan dat ene televisiekarakter. Het leven buiten de camera’s, met verantwoordelijkheden als vader, heeft zijn prioriteiten veranderd.
Een nieuwe richting?
Naast zijn persoonlijke onthullingen hint Jaap ook op een mogelijke carrièreswitch. Waar die precies naartoe gaat, houdt hij voorlopig nog deels open, maar duidelijk is dat hij nadenkt over een toekomst die minder draait om provocatie en meer om inhoud.
De behoefte om zelf de regie terug te nemen lijkt daarin centraal te staan. Niet meer alleen bekend staan om een tv-personage, maar om de persoon daarachter.
Een ander beeld dan vroeger
Voor veel mensen blijft Jaap Amesz vooral de man die ooit de boel op stelten zette in een realityshow. Toch laat zijn verhaal zien dat het leven na televisie niet stil heeft gestaan.
Achter de schermen speelde zich een veel grotere verandering af: van excentrieke realityster naar betrokken vader die bewust kiest voor rust en bescherming van zijn gezin.
Wat blijft hangen
Het verhaal van Jaap Amesz laat vooral zien hoe sterk mensen kunnen veranderen door levenservaringen. Waar vroeger de aandacht vooral lag op humor, chaos en strategie, draait het nu om verantwoordelijkheid, gezondheid en privacy.
Zijn openheid komt niet voort uit de behoefte om opnieuw beroemd te worden, maar juist uit de wens om zelf controle te houden over zijn verhaal.
En misschien is dat wel de grootste verandering van allemaal: de man die ooit bekend werd door het zoeken van grenzen, kiest nu juist bewust voor balans.
Een nieuw hoofdstuk
Met zijn recente terugkeer op televisie en persoonlijke onthullingen lijkt Jaap een nieuw hoofdstuk te beginnen. Niet langer alleen de realityster van vroeger, maar iemand die probeert zijn verleden, het heden en zijn rol als vader met elkaar te verbinden.
Voor kijkers die hem nog kennen van De Gouden Kooi voelt dit misschien verrassend. Maar voor Jaap zelf lijkt het een logische volgende stap.
Het beeld van Terror Jaap mag dan beroemd zijn geworden — achter die bijnaam staat inmiddels een man met een heel ander verhaal.