Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Verbijsterend moment tijdens uitvaart Jerney Kaagman (79): Henkjan Smits haalt hard uit
Henkjan Smits heeft met gemengde gevoelens teruggekeken op de uitvaart van Jerney Kaagman. De twee waren jarenlang samen te zien als juryleden in het populaire televisieprogramma Idols en kenden elkaar goed. Hoewel Smits het afscheid in de tuin van Kaagman bijzonder mooi vond, begrijpt hij niet waarom verschillende mensen die jarenlang belangrijk voor haar waren niet aanwezig waren.
Jerney Kaagman overleed op 31 juli op 79-jarige leeftijd. De zangeres, die grote bekendheid verwierf als frontvrouw van Earth & Fire en later als jurylid van Idols, kampte al jarenlang met de ziekte van Parkinson.
Haar overlijden werd pas later door haar nabestaanden bekendgemaakt. Op dat moment was het afscheid van Kaagman al achter de rug. De uitvaart vond plaats in besloten kring.
Dat zorgde voor verbazing, zeker omdat Kaagman gedurende haar lange carrière een groot netwerk had opgebouwd binnen de Nederlandse muziek- en entertainmentwereld.
Henkjan Smits aanwezig bij afscheid
Henkjan Smits behoorde tot de kleine groep mensen die wel aanwezig was bij het afscheid. In Goedemorgen Nederland vertelde hij hoe hij die middag heeft ervaren.
Over de locatie en de manier waarop Kaagman was opgebaard, is hij positief.
“Het was wel mooi bij haar thuis in haar tuin. Een hele mooie mand waar ze in lag stond in haar geliefde tuin, wat ik allemaal prachtig vind. Ik vind het goed dat ze eindelijk rust heeft gevonden en haar laatste adem heeft uitgeblazen.”
Het persoonlijke karakter van het afscheid paste volgens hem goed bij Kaagman. Toch bleef Smits na afloop met een ongemakkelijk gevoel achter.
Dat had vooral te maken met de mensen die er níét waren.
Gastenlijst zorgt voor verbazing
Smits kende Kaagman als iemand die veel waarde hechtte aan haar privacy. Tegelijkertijd benadrukt hij dat ze als artiest juist enorm kon genieten van haar publiek en de waardering die ze gedurende haar carrière kreeg.
“Ik ken Jerney als iemand die heel erg op privacy gesteld was, maar ook leefde voor het applaus. Ze leefde voor het publiek en had veel vrienden.”
Juist daarom vond hij het moeilijk dat het afscheid zo klein was gehouden.
“En dit was in besloten kring met alleen maar de familie en een paar echte vrienden. En ik vond dat moeilijk.”
Volgens Smits waren er verschillende mensen met wie Kaagman jarenlang een goede band had, maar die niet aanwezig waren bij haar afscheid.
Hij noemt daarbij onder anderen muzikant Jan Akkerman en zanger Henk Westbroek.
“Ik denk er zijn zoveel mensen… Een Jan Akkerman, een Henk Westbroek en zo kan ik nog wel even doorgaan. Mensen die tot het bittere eind een vriendschapsrelatie met Jerney hebben gehad. Die waren er allemaal niet.”
Ook de mensen die Kaagman tijdens haar ziekte verzorgden, ontbraken volgens Smits.
“De verzorging was er ook niet. Ik vond het eigenlijk een hele moeilijke middag daardoor.”
Bijzonder leven in de Nederlandse muziekwereld
Het besloten karakter van de uitvaart valt extra op vanwege de lange carrière van Kaagman. Ze groeide uit tot een van de bekendste vrouwen binnen de Nederlandse popmuziek en werd als zangeres van Earth & Fire een vertrouwd gezicht.
Later maakte een nieuwe generatie kennis met haar toen ze plaatsnam achter de jurytafel van Idols. Samen met onder anderen Henkjan Smits beoordeelde ze jarenlang kandidaten die droomden van een carrière in de muziek.
Kaagman stond bekend om haar uitgesproken mening en haar grote kennis van de muziekindustrie. Achter de schermen bouwde ze door de jaren heen bovendien veel langdurige contacten en vriendschappen op.
Dat is voor Smits kennelijk een van de redenen waarom hij liever had gezien dat een grotere groep mensen de mogelijkheid had gekregen om afscheid van haar te nemen.
Tegelijkertijd was het uiteindelijk aan de nabestaanden om te bepalen hoe het afscheid werd georganiseerd.
Smits gunt Kaagman haar rust
Ondanks zijn kritiek op de uitvaart benadrukt Smits dat hij Kaagman haar rust gunt. Ze kampte lange tijd met Parkinson en haar gezondheid ging daardoor steeds verder achteruit.
Voor Smits is juist dat langdurige ziekteproces moeilijk om te accepteren.
“Die rust gun ik haar, want dat had veel eerder moeten gebeuren.”
Hij spreekt vervolgens zijn persoonlijke mening uit over de manier waarop ernstig zieke mensen aan het einde van hun leven meer mogelijkheden zouden moeten hebben.
“Ik vind dit einde op deze manier te pijnlijk, maar dat is mijn mening.”
Volgens Smits zou er daarom gekeken moeten worden naar de mogelijkheden rondom levensbeëindiging voor mensen die zeer ernstig ziek zijn.
“Ik vind dat mensen niet op deze manier aan hun einde moeten komen. Ik vind dat er een wet moet komen dat als mensen zo ziek worden, dat er dan niet een natuurlijke dood hoeft te zijn, maar dat er een soort levensbeëindiging kan zijn.”
Daarmee benadrukt Smits dat het om zijn persoonlijke visie gaat. Zijn uitspraken raken aan de bredere en gevoelige maatschappelijke discussie over euthanasie en hulp bij levensbeëindiging.
Afscheid roept gemengde gevoelens op
Voor Henkjan Smits blijft het afscheid van zijn voormalige Idols-collega daardoor een middag met twee gezichten.
Aan de ene kant vond hij het mooi dat Jerney Kaagman in haar eigen geliefde tuin werd opgebaard en dat het afscheid een intiem karakter had. Aan de andere kant bleef bij hem het gevoel hangen dat belangrijke mensen uit haar leven ontbraken.
Vooral omdat Kaagman volgens hem naast haar behoefte aan privacy ook iemand was die haar hele leven verbonden was met muziek, publiek en collega’s.
Het overlijden van Jerney Kaagman betekent hoe dan ook het afscheid van een vrouw die gedurende tientallen jaren een belangrijke rol speelde binnen de Nederlandse muziekwereld.
Haar periode bij Earth & Fire, haar werk binnen de muziekindustrie en haar jaren achter de jurytafel van Idols maakten haar bekend bij meerdere generaties.
Voor Smits overheerst uiteindelijk vooral het besef dat zijn voormalige collega eindelijk rust heeft. Tegelijkertijd steekt hij niet onder stoelen of banken dat hij het jammer vindt dat het laatste afscheid volgens hem niet met meer mensen uit haar leven kon worden gedeeld.