Actueel
Expert: Zoveel fooi moet je geven op het terras of in een restaurant
Fooi geven: een traditie die steeds meer verdwijnt
Waar het vroeger vanzelfsprekend was om een fooi achter te laten in de horeca, is dat tegenwoordig allerminst het geval. Steeds minder mensen geven een extraatje na een drankje op het terras of een etentje in een restaurant. Maar wat ligt hieraan ten grondslag? Waarom lijken we afscheid te nemen van deze traditie?
De dalende trend van fooi geven
Het aantal mensen dat nog fooi geeft, neemt al jaren gestaag af. Dat komt door meerdere factoren, waaronder een verschuiving in de manier waarop we betalen. In een tijd waarin contant geld steeds minder vaak wordt gebruikt, lijkt de traditionele manier van een paar muntjes op tafel leggen langzaam uit te sterven. Tegenwoordig rekent de overgrote meerderheid van de horecabezoekers af met een pinpas of zelfs via een QR-code. Dit lijkt een directe impact te hebben op het aantal fooien.
Een poging om dit probleem op te lossen, was de introductie van een ‘fooifunctie’ op pinapparaten. Deze functie stelt klanten in staat om bij het betalen van de rekening eenvoudig een bedrag voor fooi aan te tikken. Hoewel dit bedoeld was om het geven van een fooi makkelijker te maken, heeft het vaak het tegenovergestelde effect. Klanten vinden de functie opdringerig en voelen zich soms zelfs onder druk gezet om meer te betalen. In plaats van de gewenste positieve impact, lijkt het juist weerstand op te roepen.
Wantrouwen over digitale fooien
Naast de technische veranderingen is er ook sprake van een groeiend wantrouwen over wat er met digitale fooien gebeurt. Wanneer iemand contant geld op tafel laat liggen, weet je zeker dat dit rechtstreeks naar het personeel gaat. Bij een digitale fooi via een pinapparaat is dat veel minder duidelijk. Veel mensen hebben het idee dat deze fooien niet bij de werknemers belanden, maar in plaats daarvan in de zak van de ondernemer verdwijnen. Dit idee maakt mensen huiverig om digitaal een extraatje te geven.
Daarnaast is er kritiek op het systeem zelf. Sommigen vinden dat fooien niet zouden moeten bestaan in een moderne werkomgeving, omdat het personeel gewoon een fatsoenlijk salaris hoort te krijgen. “Als je in een restaurant werkt, zou je een eerlijk loon moeten ontvangen zonder afhankelijk te zijn van fooien,” klinkt het vaak.
Discussie over het horecasysteem
Niet iedereen heeft begrip voor de traditie van fooi geven. Irene, een criticus van het systeem, legt haar standpunt uit: “Je krijgt een menukaart met prijzen, maar eigenlijk ben je bijna verplicht om 30 procent meer te betalen voor het loon van de medewerkers.” Zij pleit voor een andere aanpak: “Waarom verhoog je de prijzen niet gewoon en betaal je je personeel een normaal salaris?”
Aan de andere kant staat Henk, die juist boos reageert op mensen die in de horeca klagen over een gebrek aan fooien. “Die horecamedewerkers moeten maar gaan klagen bij hun baas in plaats van bij de klant. Wij betalen al genoeg voor een drankje, en dan durven ze ook nog te zeuren dat ze geen fooi krijgen.”
De discussie over fooien roept duidelijk heftige emoties op, zowel bij horecamedewerkers als bij consumenten.
Wat is de etiquette rondom fooi geven?
Om wat meer duidelijkheid te scheppen, legt Anne-Marie van Leggelo, directeur van het Etiquette Bureau, de ongeschreven regels uit. Volgens haar zijn er bepaalde normen die mensen kunnen hanteren bij het geven van fooien. “In een restaurant is een fooi van 5 tot 10 procent van de rekening gebruikelijk,” legt ze uit. “Op een terras is het naar boven afronden al voldoende.”
Deze regels lijken echter minder breed gedragen te worden. Waar sommige mensen nog trouw de etiquette volgen, zien anderen de stijgende prijzen in de horeca als reden om geen extraatje meer te geven. Toch benadrukt Van Leggelo dat het personeel in de horeca vaak hun uiterste best doet om gasten een fijne ervaring te geven, en dat een fooi een blijk van waardering is.
Deskundige Reinildis van Ditzhuyzen voegt hieraan toe dat mensen “niet krenterig” moeten zijn als ze besluiten een fooi te geven. “Als je fooi geeft, doe het dan goed,” zegt ze. “Je geeft niet een paar losse centen of vraagt wisselgeld terug als je een biljet hebt overhandigd. Dat is niet netjes.”
Waarom geven we steeds minder fooi?
Naast de praktische veranderingen in hoe we betalen, speelt ook de economische realiteit een rol. Voor veel mensen worden uit eten gaan of een drankje doen steeds duurder, mede door inflatie en hogere kosten in de horeca. Dit zorgt ervoor dat consumenten kritischer kijken naar hun uitgaven. Waar een fooi vroeger een vanzelfsprekendheid was, is het nu eerder een afweging.
Daarnaast lijkt er een generatiewisseling plaats te vinden. Jongere generaties lijken minder waarde te hechten aan het geven van fooien dan oudere generaties. Voor hen voelt het eerder als een vrijwillige keuze dan een sociale verplichting.
Hoe reageert de horeca op het dalende aantal fooien?
Horecamedewerkers voelen de gevolgen van het dalende aantal fooien direct in hun portemonnee. Voor veel medewerkers zijn fooien een belangrijk onderdeel van hun inkomsten. Toch lijkt het horecapersoneel begrip te hebben voor de veranderende tijdgeest.
Sommige horecabedrijven proberen het systeem aan te passen. Zo experimenteren sommige restaurants met het opnemen van een servicetoeslag in de rekening, waardoor klanten niet meer expliciet om een fooi worden gevraagd. Dit systeem wordt in andere landen, zoals de Verenigde Staten, al langer gehanteerd.
Een cultuurverschil
Het debat rondom fooien is niet uniek voor Nederland. In sommige landen, zoals Japan, wordt fooi geven zelfs als beledigend beschouwd, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, juist als een sociale norm wordt gezien. De Nederlandse cultuur lijkt ergens tussenin te zitten.
Aan de ene kant waarderen Nederlanders goede service en laten ze dat graag blijken met een fooi. Aan de andere kant hechten ze ook veel waarde aan gelijkheid en vinden ze dat een goede beloning voor horecapersoneel niet afhankelijk zou moeten zijn van de klant.
Wat nu? De toekomst van fooien
De vraag of fooi geven een traditie is die langzaam zal verdwijnen, blijft voorlopig onbeantwoord. Met de opkomst van digitale betalingen en een veranderende houding onder consumenten, lijkt het in ieder geval minder vanzelfsprekend te worden.
Wat wel duidelijk is, is dat het onderwerp veel discussie oproept. Terwijl sommige mensen trouw een extraatje blijven geven, zien anderen het als een achterhaald concept dat niet meer past in de moderne tijd.
Ik geef in een restaurant geen fooi (vanwege de absurd hoge prijzen). En ik ding in een winkel niet af. Dus betaal ik gewoon wat ik moet betalen zonder extra korting of fooi.
— Marina (@dejong62) January 5, 2025
Praat mee: geef jij fooi?
De meningen over fooi geven lopen uiteen. Ben jij iemand die altijd een fooi geeft, of kies je er juist bewust voor om dat niet te doen? Deel je mening en ervaringen over dit onderwerp. Het blijft een discussie die relevant is voor iedereen die van tijd tot tijd een terrasje pakt of uit eten gaat.
Actueel
Steffi Mercie (23) getroffen door ernstige gezondheidsproblemen – ambulance moet meteen ingrijpen
Geen grootse verklaringen, geen emotionele uitbarstingen voor de camera. Birgit Van Mol kiest haar woorden zorgvuldig. Rustig, beheerst, bijna zacht. Maar wie goed luistert, hoort tussen de zinnen door hoe zwaar het leven met een ernstig z!eke partner op haar weegt. In haar openhartige relaas vertelt ze over liefde die blijft, maar ook over een huwelijk dat tot het uiterste wordt getest door onzekerheid, angst en een toekomst die niet langer vanzelfsprekend is.
“Het is niet dat de liefde verdwenen is,” benadrukt Birgit. “Maar z!ekte verandert alles. Ze neemt ruimte in, elke dag opnieuw. En daardoor is niets nog vanzelfsprekend.”
Leven van dag tot dag
Voor de buitenwereld oogt Birgit sterk. Ze blijft glimlachen, presenteert, praat helder en dankbaar over haar leven. Ze noemt elke dag die ze samen met haar man René heeft “een cadeau”. Maar achter dat woord schuilt een andere realiteit. Want cadeaus zijn normaal gesproken iets om naar uit te kijken. Dit cadeau komt met een constante schaduw.
De z!ekte van René verloopt grillig. Er zijn betere dagen, waarop hoop voorzichtig opflakkert, gevolgd door momenten waarop alles weer instort. Die voortdurende onzekerheid zet het leven op pauze. Plannen maken voelt bijna zinloos. Vooruitkijken wordt vervangen door overleven.
“Je denkt niet meer in maanden of jaren,” legt Birgit uit. “Je denkt in dagen. Soms zelfs in uren. Het leven bestaat uit fragmenten.”
Wanneer z!ekte het huwelijk overneemt
Wat veel mensen onderschatten, is hoe diep z!ekte kan ingrijpen in een relatie. Niet alleen praktisch – z!ekenhuisbezoeken, vermoeidheid, zorg – maar vooral emotioneel. Birgit beschrijft hoe haar huwelijk langzaam van vorm is veranderd.
Gesprekken worden functioneel. Het gaat over medicijnen, afspraken, energie. Toekomstplannen verdwijnen geruisloos naar de achtergrond. Discussies worden ingeslikt, niet omdat ze er niet zijn, maar omdat de rust bewaard moet blijven.
“Je wil elkaar sparen,” zegt ze. “Je denkt: dit is het moment niet. Maar als je te veel inslikt, blijf je ook vastzitten.”
Het huwelijk wordt een plek waar liefde en zorg hand in hand gaan, maar waar ook stilstand kan ontstaan. Niet uit onwil, maar uit angst. Angst om elkaar te belasten. Angst om het fragiele evenwicht te verstoren.
Eerlijkheid met grenzen
Birgit staat bekend als iemand die eerlijkheid hoog in het vaandel draagt. Ook in haar relatie wil ze niets onuitgesproken laten. Toch erkent ze dat zelfs eerlijkheid zijn grenzen kent.
“Sommige gedachten spreek je niet uit,” geeft ze toe. “Niet omdat ze er niet zijn, maar omdat ze te zwaar zijn om samen te dragen.”
Die woorden raken een gevoelige snaar. Want wat is beter in een huwelijk dat onder druk staat: alles delen, of soms zwijgen uit liefde? Birgit heeft daar geen pasklaar antwoord op. Ze weet alleen dat ze elke dag opnieuw moet afwegen wat ze deelt en wat ze voor zichzelf houdt.
“Zwijgen is niet altijd afstand,” zegt ze. “Soms is het bescherming.”
De rol van angst
Angst is een stille, maar constante aanwezigheid. Angst voor wat komt. Angst voor verlies. Angst om straks alleen verder te moeten. Birgit benoemt die gevoelens voorzichtig, maar ze zijn er.
“Je wordt geconfronteerd met vragen waar je geen antwoord op wilt,” zegt ze. “En toch dringen ze zich op.”
Wat als het erger wordt? Wat als dit het moment is dat alles kantelt? Die gedachten sluipen binnen op momenten dat niemand het ziet: ’s nachts, in de auto, tijdens een ogenschijnlijk gewone dag.
Kleine gebaren, grote betekenis
Te midden van die onzekerheid zijn het juist de kleine momenten die tellen. Geen grote liefdesverklaringen, maar een blik, een aanraking, een onverwacht gebaar.
Birgit vertelt over een eenvoudig kaartje dat ze ontving. Geen lange tekst, geen dramatische woorden. Juist die eenvoud raakte haar diep.
“Het herinnerde me eraan waarom we dit samen doen,” zegt ze. “Maar ook hoe broos alles is.”
Dat kaartje werd een symbool. Van verbondenheid, maar ook van vergankelijkheid. Het besef dat alles wat vanzelfsprekend leek, dat niet meer is.
De buitenwereld begrijpt het niet altijd
Hoewel Birgit veel steun ervaart, merkt ze ook dat de buitenwereld niet altijd begrijpt wat het betekent om te leven met een ernstig z!eke partner. Goedbedoelde opmerkingen als “je moet positief blijven” of “geniet van elk moment” kunnen soms juist extra druk leggen.
“Mensen bedoelen het lief,” zegt ze. “Maar soms mag het ook gewoon zwaar zijn.”
Want naast dankbaarheid is er ook verdriet. Naast liefde is er ook rouw om het leven dat niet meer geleefd kan worden zoals ooit gedacht.
Liefde zonder garanties
Wat Birgit’s verhaal zo krachtig maakt, is de eerlijkheid waarmee ze erkent dat liefde geen garanties biedt. Liefde kan veel dragen, maar niet alles oplossen. Het kan z!ekte niet wegnemen, angst niet volledig stillen en onzekerheid niet laten verdwijnen.
“Liefde is er,” zegt ze. “Maar ze moet soms vechten tegen dingen die groter zijn dan wij.”
En toch blijft ze. Elke dag opnieuw. Niet uit plicht, maar uit verbondenheid. Uit een keuze die steeds opnieuw gemaakt moet worden.
Een huwelijk in een andere vorm
Het huwelijk dat Birgit en René nu leven, lijkt niet meer op het huwelijk dat ze ooit begonnen. Het is soberder, fragieler, intenser. Minder toekomstgericht, meer gericht op het nu.
“Het is anders,” zegt Birgit. “Maar het is nog steeds van ons.”
Misschien is dat wel de kern van haar verhaal: liefde verandert van vorm, maar verdwijnt niet. Zelfs wanneer z!ekte alles overschaduwt, blijft er iets overeind. Soms klein, soms breekbaar, maar aanwezig.
Geen afgerond verhaal
Birgit Van Mol presenteert geen afgerond verhaal met een duidelijke conclusie. Er is geen oplossing, geen moraal, geen belofte dat alles goed komt. Haar relaas is juist zo aangrijpend omdat het onaf is. Omdat het leven dat zij beschrijft, zich nog steeds afspeelt.
“Je leert leven met onzekerheid,” zegt ze. “Niet omdat je het wilt, maar omdat je geen keuze hebt.”
En misschien is dat de meest eerlijke boodschap die ze kan geven. Dat liefde niet altijd groots en meeslepend is, maar soms stil, moe en kwetsbaar. En dat ook dát liefde is.