Actueel
Cabaretière Paulien Cornelisse (50) overleden
Verdrietig nieuws uit de Nederlandse theater- en boekenwereld. Schrijfster, cabaretière en taalvirtuoos Paulien Cornelisse is op 50-jarige leeftijd 0verleden. Haar management en uitgeverij hebben bekendgemaakt dat zij is 0verleden aan de gevolgen van k*nker. Cornelisse was al geruime tijd z!ek en werd daarvoor behandeld. Ze laat haar partner Chris Bajema en hun 11-jarige zoon Wiek achter.
Het nieuws over haar 0verlijden komt hard aan. Eerder op de dag werd namelijk nog bekendgemaakt dat haar geplande theatervoorstellingen vanwege haar gezondheid niet door konden gaan. Enkele uren later volgde het bericht dat Cornelisse is 0verleden.
Theatervoorstellingen Paulien Cornelisse geannuleerd
Theater DeLaMar maakte eerder bekend dat Cornelisse voorlopig niet meer op het podium zou verschijnen. Haar gezondheid liet het volgens het theater niet toe om de geplande voorstellingen door te laten gaan.
“Tot onze grote spijt kan de voorstelling van Paulien Cornelisse in DeLaMar niet doorgaan. Haar gezondheid en daarmee haar energie laten het de komende tijd niet toe om op het podium te staan. We betreuren het zeer. Paulien zelf ook”, liet het theater weten.
Op dat moment was nog niet bekend dat enkele uren later het verdrietige bericht over haar 0verlijden naar buiten zou komen.
Haar management en uitgeverij bevestigden vervolgens dat de schrijfster en cabaretière op 50-jarige leeftijd is 0verleden aan de gevolgen van k*nker.
Paulien Cornelisse had k*nker
Cornelisse maakte ongeveer twee jaar geleden bekend dat bij haar k*nker was vastgesteld. Sindsdien werd ze behandeld voor de z!ekte en onderging ze onder meer chemotherapie.
Ondanks haar z!ekte bleef ze waar mogelijk actief. Dat maakte het bericht dat haar voorstellingen vanwege gezondheidsredenen moesten worden geschrapt extra zorgwekkend.
Het nieuws over haar 0verlijden verspreidde zich dinsdagavond snel. Voor veel mensen was Cornelisse immers al jarenlang een vertrouwd gezicht en vooral een vertrouwde stem in de Nederlandse culturele wereld.
Ze wist cabaret, literatuur en haar fascinatie voor taal op een manier te combineren die haar een geheel eigen plaats gaf.
Van cabaretduo naar solocarrière
Cornelisse begon haar carrière in het theater aan het begin van deze eeuw. Aanvankelijk stond ze samen met Irene van der Aart op het podium als cabaretduo.
Later besloot ze alleen verder te gaan en bouwde ze een succesvolle solocarrière op.
In 2007 deed Cornelisse mee aan het Leids Cabaret Festival, waar ze als tweede eindigde. Het betekende een belangrijke stap in haar carrière en in de jaren daarna groeide haar bekendheid snel.
Met haar theaterprogramma’s ontwikkelde ze een herkenbare stijl. Taal, menselijke eigenaardigheden en alledaagse situaties speelden daarin vaak een belangrijke rol.
In 2010 werd haar werk bekroond toen ze voor haar programma Dagbraken de Neerlands Hoop ontving. Die prijs wordt toegekend aan veelbelovend cabarettalent met opvallend theaterwerk.
Maar Cornelisse zou uiteindelijk bij een veel groter publiek bekend worden dan alleen de bezoekers van haar theatervoorstellingen.
Doorbraak met ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’
Naast haar werk als cabaretière had Cornelisse namelijk een enorme liefde voor taal. Juist daarmee wist ze honderdduizenden lezers te bereiken.
In 2009 verscheen haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding. Daarin keek ze op haar kenmerkende manier naar het Nederlands en vooral naar de soms vreemde manier waarop mensen met taal omgaan.
Het boek werd een groot succes en groeide uit tot een bestseller. Het succes was zo groot dat het werk jaren later zelfs werd verfilmd.
Daar bleef het niet bij.
Na haar doorbraak als schrijfster verschenen onder meer En dan nog iets, De verwarde cavia en Taal voor de leuk. Ook daarin bleef haar scherpe observatievermogen een belangrijk onderdeel van haar werk.
Cornelisse kon iets alledaags als een gesprek op kantoor, een merkwaardige formulering of een klein taalverschijnsel uitvergroten tot iets waar duizenden mensen zichzelf in herkenden.
Jarenlang columnist
Ook als columnist maakte Cornelisse naam. Haar stukken verschenen jarenlang in NRC en later schreef ze ook voor de Volkskrant.
Daarmee bleef ze een breed publiek bereiken, ook buiten het theater en haar boeken om.
Haar populariteit onder lezers bleek eveneens uit de nominaties voor de NS Publieksprijs. Tijdens haar carrière werd Cornelisse drie keer genomineerd voor die publieksprijs.
Vorig jaar wist ze de prijs uiteindelijk daadwerkelijk te winnen met De verwarde cavia – Terug op kantoor.
Het was opnieuw een bijzondere erkenning voor een personage waarmee veel lezers inmiddels vertrouwd waren geraakt.
De verwarde cavia
De verwarde cavia groeide uit tot een van haar bekendste werken. Het verhaal draait om cavia Caaf, die op een kantoor werkt en daar wordt geconfronteerd met alle merkwaardige gewoontes en sociale regels van het kantoorleven.
Juist dat soort situaties pasten goed bij Cornelisses manier van kijken naar mensen. Ogenschijnlijk kleine gebeurtenissen konden bij haar veranderen in scherpe en tegelijkertijd humoristische observaties over communicatie en menselijk gedrag.
Die combinatie van taal en humor liep als een rode draad door vrijwel haar gehele carrière.
Ze was daardoor moeilijk in één hokje te plaatsen. Voor de één was ze in de eerste plaats cabaretière, voor een ander schrijfster of columnist. Voor veel mensen was ze vooral degene die hen op een andere manier naar alledaagse taal liet kijken.
Slechts 50 jaar geworden
Met haar 0verlijden komt op veel te jonge leeftijd een einde aan een veelzijdige carrière die ruim twee decennia omspande.
Het verdrietige nieuws krijgt bovendien extra lading doordat enkele uren voordat haar 0verlijden bekend werd nog werd gemeld dat haar gezondheid het niet langer toeliet om op het podium te staan.
Paulien Cornelisse is slechts 50 jaar geworden.
Ze laat haar partner Chris Bajema en hun 11-jarige zoon Wiek achter. Daarnaast laat ze een omvangrijk oeuvre na van boeken, columns en theaterprogramma’s waarmee ze jarenlang een groot publiek wist te bereiken.
Voor veel lezers en theaterbezoekers zal haar bijzondere manier van kijken naar taal en het dagelijkse leven onlosmakelijk met haar naam verbonden blijven.
Wij wensen haar partner, zoon, familie, vrienden en andere dierbaren veel sterkte met dit grote verlies.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.