Actueel
De Belgische zanger Stromae zou zich hebben uitgesproken over de verslechterende gezondheid van zijn moeder
Stromae staat bekend om nummers die op het eerste gehoor aanstekelijk klinken, maar bij nader luisteren een veel zwaardere betekenis hebben. Dat geldt zeker voor Quand c’est ?. In het nummer richt de Belgische zanger zich rechtstreeks tot k*nker en wordt het opvallend persoonlijk wanneer hij zijn eigen moeder erbij betrekt. “Ja, we kennen elkaar goed. Je hebt mijn moeder al willen pakken, je bent begonnen met haar borsten”, zingt hij vrij vertaald. In de bijbehorende videoclip krijgt die boodschap een bijzonder aangrijpende vorm.
De videoclip verscheen oorspronkelijk in 2015 en maakte destijds onmiddellijk veel indruk. Binnen twee dagen werd hij al miljoenen keren bekeken.
Toch is het vooral de tekst achter de beelden die het nummer zo persoonlijk maakt.
Stromae behandelt k*nker namelijk niet als een abstracte z!ekte. Hij spreekt de z!ekte aan alsof het een vijand is die zijn familie al kent.
En daarbij komt zijn moeder nadrukkelijk ter sprake.
Stromae richt zich rechtstreeks tot k*nker
De titel Quand c’est ? bevat al een bijzondere woordspeling.
In het Frans betekent het zoveel als “Wanneer is het?”, maar uitgesproken klinkt quand c’est vrijwel hetzelfde als cancer, het Franse woord voor k*nker.
Stromae gebruikt die overeenkomst om de z!ekte rechtstreeks vragen te stellen.
Wanneer kom je?
Wanneer ga je weg?
Wanneer is het genoeg?
De toon wordt nog indringender wanneer hij duidelijk maakt dat deze vijand volgens zijn tekst al eerder dichtbij zijn familie is gekomen.
Hij verwijst daarbij eerst naar zijn moeder.
“Ja, we kennen elkaar goed”, zingt Stromae tegen k*nker.
Daarna volgt de confronterende verwijzing naar haar borsten.
Zijn moeder staat centraal in aangrijpende passage
Juist die paar woorden geven het nummer een heel andere lading.
Stromae lijkt niet uitsluitend te zingen vanuit de positie van iemand die bang is om zelf z!ek te worden. Hij bezingt ook wat het met iemand doet wanneer k*nker een geliefde raakt of dreigt te raken.
Wanneer dat je eigen moeder is, komt zo’n z!ekte plotseling heel dichtbij.
Het gevoel van machteloosheid dat daarbij kan ontstaan, lijkt een belangrijk onderdeel van het nummer te vormen.
Je kunt iemand van wie je houdt willen beschermen, maar tegen een ernstige z!ekte heb je zelf maar beperkt controle.
In Quand c’est ? verandert Stromae dat machteloze gevoel in woede.
Hij spreekt k*nker bijna beschuldigend toe.
Alsof hij wil zeggen: je bent al bij mijn familie geweest, waarom kom je opnieuw?
Ook zijn vader wordt genoemd
Na de verwijzing naar zijn moeder noemt Stromae ook zijn vader.
In de tekst verwijst hij naar diens longen.
Daarmee wordt het beeld van k*nker als een indringer binnen een familie nog sterker.
De z!ekte wordt in het nummer bijna neergezet als iemand die van persoon naar persoon trekt en steeds opnieuw toeslaat.
Het is belangrijk om daarbij niet automatisch medische conclusies over de ouders van Stromae te trekken die niet uit het nummer zelf volgen.
Wat wel duidelijk is, is dat hij bewust familieleden gebruikt om zijn boodschap persoonlijk te maken.
En vooral de passage over zijn moeder springt eruit.
Het is geen afstandelijke tekst over statistieken, behandelingen of z!ekenhuizen.
Het gaat over de angst dat iemand van wie je houdt iets overkomt.
Angstaanjagend monster beeldt k*nker uit
Die emotie komt terug in de videoclip.
Stromae staat alleen in een donker theater wanneer langzaam een angstaanjagend zwart wezen verschijnt.
Het monster heeft lange, dunne poten en lijkt steeds meer ruimte in te nemen.
Het is de visuele verbeelding van k*nker.
Stromae probeert het monster op afstand te houden.
Hij beweegt, vlucht en vecht, maar het gevaar blijft terugkomen.
Dat beeld past bij de tekst waarin hij de z!ekte vraagt wanneer ze eindelijk zal stoppen.
Voor iemand die een dierbare met k*nker heeft meegemaakt, kan die symboliek extra hard binnenkomen.
Je wilt helpen.
Je wilt vechten.
Maar je hebt niet alles zelf in de hand.
Stromae weet uiteindelijk niet te ontsnappen
Het gevecht krijgt in de videoclip geen eenvoudig of geruststellend einde.
Hoe hard Stromae zich ook probeert te verzetten, uiteindelijk krijgt het zwarte monster hem te pakken.
Daarmee lijkt de videoclip een van de grootste angsten rondom k*nker uit te beelden.
Nadat je hebt gezien dat de z!ekte mensen om je heen kan treffen, kan ook de vraag ontstaan: ben ik straks aan de beurt?
Die gedachte sluit aan bij de titel.
Quand c’est ?
Wanneer?
De videoclip laat vervolgens zien dat Stromae bepaald niet het enige slachtoffer is.
Aan het einde verschijnen veel meer menselijke figuren die door het monster zijn gevangen.
Zijn persoonlijke familieverhaal wordt daarmee onderdeel van een veel groter verhaal.
Van zijn moeder naar miljoenen andere families
Dat is misschien wel een van de sterkste elementen van het nummer.
Stromae begint heel dichtbij.
Hij noemt zijn moeder en vervolgens zijn vader.
Maar daarna wordt de boodschap steeds universeler.
K*nker raakt immers niet alleen degene die de diagnose krijgt. Ook partners, kinderen, ouders, vrienden en andere familieleden kunnen worden geconfronteerd met angst en onzekerheid.
Door zijn eigen familie in de tekst te verwerken, geeft Stromae dat gevoel een gezicht.
Hij probeert niet uit te leggen hoe iemand met zo’n situatie moet omgaan.
Hij stelt vooral vragen.
En juist omdat daar geen simpele antwoorden op bestaan, blijft het nummer hangen.
Miljoenen mensen keken naar de beelden
Bij de oorspronkelijke release werd de videoclip een enorm succes.
Binnen ongeveer twee dagen was de video al meer dan drie miljoen keer bekeken op YouTube.
De beelden werden breed besproken en de symboliek trok internationaal aandacht.
Dat is opvallend voor een nummer over zo’n zwaar onderwerp.
Maar het past bij Stromae.
De Belgische artiest heeft vaker laten zien dat popmuziek niet uitsluitend over liefde, feesten of relaties hoeft te gaan.
Ook verdriet, z!ekte, familieproblemen en verlies kunnen centraal staan.
Zijn muziek kan daardoor tegelijkertijd toegankelijk en confronterend zijn.
Persoonlijke teksten komen vaker terug
Stromae verwerkt vaker familie in zijn muziek.
Een van de bekendste voorbeelden is natuurlijk Papaoutai, waarin de afwezigheid van een vader een belangrijke rol speelt.
Ook daar combineert hij een pakkend nummer met een onderwerp dat veel zwaarder is dan de muziek aanvankelijk doet vermoeden.
Bij Quand c’est ? gebeurt iets vergelijkbaars.
Alleen staat dit keer niet de afwezigheid van een ouder centraal, maar de angst voor een z!ekte die mensen van je kan afnemen.
De verwijzing naar zijn moeder maakt die angst onmiddellijk persoonlijk.
Eén zin verandert het hele nummer
Wie geen Frans spreekt, kan Quand c’est ? bekijken als een indrukwekkende videoclip waarin Stromae tegen een vreemd zwart wezen vecht.
Maar zodra duidelijk wordt wat hij zingt, veranderen de beelden.
Het monster staat voor k*nker.
Het gevecht wordt een strijd tegen z!ekte.
En de verwijzing naar zijn moeder maakt duidelijk waarom die vijand in het nummer zo dichtbij voelt.
“Je hebt mijn moeder al willen pakken.”
Het is maar een korte passage, maar tegelijkertijd een van de regels die de emotionele kern van het nummer blootlegt.
Stromae maakt van k*nker geen onzichtbare z!ekte, maar een monster dat zijn familie binnendringt.
Hij probeert het weg te duwen, ermee te vechten en eraan te ontsnappen.
Uiteindelijk blijkt het sterker dan hijzelf.
En juist door eerst zijn moeder te noemen, krijgt dat angstaanjagende einde nog meer betekenis.
Jaren na het verschijnen van Quand c’est ? blijft de videoclip daardoor indrukwekkend. Niet alleen vanwege het zwarte monster of de bijzondere choreografie, maar vooral vanwege het persoonlijke verhaal dat achter Stromae’s woorden schuilgaat.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.