Actueel
Niet vergeten: op deze datum gaat de klok een uur achteruit – en voorkom je dat je er moe van wordt
Het is ieder jaar opnieuw een moment van twijfel: moet de klok bij de wintertijd nou vooruit of achteruit? Eind oktober is het weer zover. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat Nederland over op de wintertijd. Dat betekent goed nieuws voor iedereen die graag wat langer blijft liggen: we krijgen een uur cadeau.
Om precies 03.00 uur wordt de klok teruggezet naar 02.00 uur.
De nacht duurt daardoor officieel één uur langer.
Veel apparaten regelen de verandering tegenwoordig automatisch, maar dat geldt lang niet voor iedere klok in huis.
En hoewel het verschil slechts zestig minuten bedraagt, kunnen sommige mensen de dagen daarna behoorlijk merken dat hun ritme is veranderd.
Wanneer gaat de wintertijd in 2026 in?
De wintertijd begint ieder jaar op de laatste zondag van oktober.
In 2026 valt die op zondag 25 oktober.
De daadwerkelijke klokwisseling vindt plaats in de nacht ervoor, dus van zaterdag 24 op zondag 25 oktober.
Om 03.00 uur gaat de klok één uur terug en is het opnieuw 02.00 uur.
Wie normaal gesproken om 08.00 uur wakker wordt en geen verplichtingen heeft, kan dus in theorie een uur langer slapen.
Gaat de klok vooruit of achteruit?
Dat is waarschijnlijk de vraag die ieder jaar voor de meeste verwarring zorgt.
Bij de overgang naar de wintertijd gaat de klok achteruit.
Dus:
03.00 uur wordt 02.00 uur.
Bij de overgang naar de zomertijd gebeurt precies het tegenovergestelde. Dan gaat de klok één uur vooruit.
Een eenvoudig ezelsbruggetje helpt om dat te onthouden: in het voorjaar gaat de klok vooruit.
Weet je dat, dan weet je automatisch dat de klok in het najaar weer achteruitgaat.
Je krijgt dus een uur extra
De overgang naar de wintertijd is voor mensen die graag uitslapen meestal de prettigste van de twee jaarlijkse klokwisselingen.
Je krijgt immers een uur terug.
Wie zaterdagavond bijvoorbeeld om middernacht naar bed gaat en zondag op hetzelfde officiële tijdstip wakker wordt als normaal, heeft feitelijk een uur langer kunnen slapen.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde.
Wanneer de zomertijd begint, wordt de klok vooruitgezet en duurt die nacht een uur korter.
Daarom wordt ook weleens gezegd dat je in oktober een uur ‘wint’ en datzelfde uur in maart weer ‘inlevert’.
Veel apparaten veranderen vanzelf
De kans dat je zondagochtend met de verkeerde tijd op je telefoon wakker wordt, is tegenwoordig klein.
Smartphones passen de tijd doorgaans automatisch aan.
Ook tablets, computers, smartwatches en veel andere apparaten die met internet verbonden zijn, schakelen automatisch over.
Toch zijn er nog genoeg klokken die je zelf moet aanpassen.
Denk bijvoorbeeld aan de klok op de oven of magnetron, een analoge wekker of de tijdsaanduiding in sommige auto’s.
Het is daarom verstandig om zondagochtend even te controleren of alle klokken dezelfde tijd aangeven.
’s Ochtends wordt het eerder licht
Het terugzetten van de klok heeft direct gevolgen voor de hoeveelheid daglicht op verschillende momenten van de dag.
Na de overgang naar de wintertijd wordt het volgens de klok ’s ochtends een uur eerder licht.
Voor mensen die vroeg moeten opstaan, kan dat aanvankelijk prettig zijn.
Wie naar het werk of naar school vertrekt, doet dat tijdelijk vaker bij daglicht.
Daar staat echter een duidelijk nadeel tegenover.
’s Avonds juist eerder donker
Aan het einde van de middag wordt het na de klokwisseling ineens een uur eerder donker.
Dat effect valt vaak extra op.
Waar je de ene dag aan het einde van de middag nog redelijk wat daglicht hebt, lijkt de avond na de klokwisseling plotseling veel sneller te beginnen.
Daar komt bij dat de dagen richting december sowieso steeds korter worden.
De zon komt later op en gaat eerder onder.
De overgang naar de wintertijd verandert daar uiteindelijk niets aan.
Het verschuift alleen het moment waarop we het beschikbare daglicht volgens de klok ervaren.
Handig ezelsbruggetje voor de klok
Kun je nooit onthouden welke kant de wijzers op moeten?
Dan zijn er verschillende trucjes.
De eenvoudigste blijft: voorjaar = vooruit.
In maart gaat de klok dus vooruit en in oktober automatisch achteruit.
Ook het Engelse ezelsbruggetje is populair: spring forward, fall back.
Spring betekent lente en forward vooruit. Fall betekent herfst en back achteruit.
Een andere manier is om wintertijd te koppelen aan ‘winnen’.
Bij de overgang naar de wintertijd win je immers een uur.
Eén uur kan je lichaam toch merken
Een uur verschil klinkt misschien nauwelijks de moeite waard.
Toch kan onze biologische klok daar gevoelig voor zijn.
Het lichaam gebruikt onder meer licht en vaste dagelijkse gewoontes om te bepalen wanneer het tijd is om wakker te worden en wanneer we slaperig worden.
Wanneer de officiële tijd plotseling een uur verschuift, verandert die interne klok niet onmiddellijk mee.
Daardoor kunnen sommige mensen de eerste dagen na de overgang eerder wakker worden of juist eerder moe zijn.
Anderen merken nauwelijks iets.
Vergelijkbaar met een heel kleine jetlag
De effecten van de klokwisseling worden soms vergeleken met een zeer lichte vorm van jetlag.
Je bent natuurlijk niet naar een andere tijdzone gereisd, maar je vaste tijden voor slapen, eten, werken en opstaan verschuiven wel.
Vooral mensen die iedere dag ongeveer op hetzelfde tijdstip naar bed gaan en wakker worden, kunnen die verandering merken.
Bij de meeste mensen past het lichaam zich binnen relatief korte tijd aan.
Een consequent slaapritme kan daarbij helpen.
Daglicht kan helpen
Licht speelt een belangrijke rol bij het regelen van het slaap-waakritme.
Daarom kan het helpen om na de overgang naar de wintertijd overdag voldoende buiten te komen.
Vooral daglicht in de ochtend geeft het lichaam een sterk signaal dat de dag begonnen is.
Daar hoef je niet uren voor buiten te zijn.
Een ochtendwandeling of even naar buiten tijdens de lunch kan al helpen om voldoende daglicht mee te krijgen.
Dat is zeker tijdens de donkere herfst- en wintermaanden belangrijk.
Zo kun je je voorbereiden
Heb je ieder jaar opvallend veel moeite met de klokwisseling?
Dan kun je proberen je ritme vooraf geleidelijk te verschuiven.
In plaats van in één keer een uur anders te gaan slapen, kun je enkele dagen voor 25 oktober je slaap- en wektijden steeds een klein beetje aanpassen.
Denk bijvoorbeeld aan stappen van ongeveer vijftien minuten.
Daarmee geef je je lichaam meer tijd om aan het nieuwe ritme te wennen.
Voor de meeste mensen is zo’n voorbereiding overigens niet noodzakelijk.
Houd je slaapritme regelmatig
Na de klokwisseling kan het verstandig zijn om niet meteen grote verschillen in je slaapschema aan te brengen.
Probeer rond dezelfde tijden naar bed te gaan en op te staan.
Ook voldoende beweging overdag kan helpen.
Daarnaast kan veel fel licht vlak voor het slapen ervoor zorgen dat je minder snel slaperig wordt.
Wie daar gevoelig voor is, kan het gebruik van telefoon, tablet of andere felle schermen vlak voor bedtijd beperken.
Een rustige en donkere slaapkamer helpt eveneens bij een goede nachtrust.
Niet direct naar supplementen grijpen
Sommige mensen denken bij een verstoord slaapritme al snel aan middelen zoals melatonine.
Voor een normale klokwisseling is dat meestal niet automatisch nodig.
Melatonine is bovendien geen onschuldig slaapmiddel dat voor iedereen op dezelfde manier werkt.
Wie langdurig slecht slaapt of na verloop van tijd nog steeds veel last heeft van vermoeidheid, kan beter met een huisarts of apotheker bespreken wat verstandig is.
De meeste mensen hebben die hulp bij de overgang naar de wintertijd niet nodig.
Het lichaam past zich doorgaans vanzelf aan.
Hoelang duurt de wintertijd?
Na 25 oktober blijft de wintertijd ongeveer vijf maanden van kracht.
Pas op de laatste zondag van maart 2027 gaat de klok opnieuw een uur vooruit.
Dan begint de zomertijd.
Tot die tijd krijgen we dus ’s ochtends relatief eerder daglicht, maar wordt het aan het einde van de middag ook eerder donker.
Voor wie ieder jaar opnieuw twijfelt, is er gelukkig maar één regel die echt onthouden hoeft te worden:
In het voorjaar gaat de klok vooruit, in het najaar gaat hij achteruit.
Zet dus zaterdagavond 24 oktober eventueel alvast de klokken goed die zichzelf niet automatisch aanpassen.
In de nacht naar zondag 25 oktober wordt 03.00 uur opnieuw 02.00 uur.
En ja: deze keer krijgen we dat felbegeerde uurtje slaap er weer bij.
Actueel
Deze vier provincies doen niet meer aan wintertijd en zetten de klok niet terug
Twee keer per jaar de klok verzetten? Op steeds meer plekken willen ze daar definitief vanaf. Verschillende regio’s hebben inmiddels besloten voortaan het hele jaar dezelfde tijd te hanteren. Vooral in Canada is er veel beweging. Daar kiezen meerdere provincies en gebieden ervoor de halfjaarlijkse klokwissel af te schaffen. Toch zorgt één belangrijke vraag nog altijd voor discussie: kiezen we voor permanente zomertijd of juist voor wintertijd?
Die discussie speelt ook onder slaapdeskundigen. Hoewel velen van hen het stoppen met de klokwissel toejuichen, bestaat er kritiek op permanente zomertijd. Een vaste wintertijd zou namelijk beter aansluiten bij het natuurlijke dag-nachtritme.
In Nederland verandert er voorlopig niets. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok weer een uur terug.
Steeds meer plekken stoppen met klok verzetten
Voor miljoenen mensen is het ieder voorjaar en najaar hetzelfde ritueel: alle klokken moeten een uur vooruit of achteruit.
Dat heeft niet alleen praktische gevolgen. De verandering kan tijdelijk ook invloed hebben op het slaapritme.
Op verschillende plekken in Canada wordt daarom afscheid genomen van het systeem.
In de aangeleverde berichtgeving wordt Manitoba genoemd als de nieuwste provincie die besloot het verzetten van de klok te beëindigen.
Daar ging eerst een raadpleging onder de bevolking aan vooraf.
Bijna 72.000 inwoners zouden hun mening hebben gegeven. Maar liefst 92 procent van de deelnemers gaf aan dat ze van de halfjaarlijkse tijdswisseling af wilden.
De volgende vraag was welke tijd vervolgens permanent moest worden.
Meeste inwoners kiezen voor zomertijd
Daarover waren de meningen meer verdeeld.
Volgens de aangeleverde cijfers koos 58 procent voor permanente zomertijd, terwijl 34 procent liever permanent de wintertijd zou aanhouden.
Het voordeel van zomertijd is duidelijk zichtbaar aan het einde van de dag.
Het blijft ’s avonds langer licht.
Maar daar staat in de winter een belangrijk nadeel tegenover: de zon komt ’s ochtends later op. In december kan dat betekenen dat mensen veel langer in het donker aan hun dag beginnen.
En precies daar begint de discussie met slaapdeskundigen.
Slaapexperts zien liever wintertijd
Het afschaffen van de klokwissel kan rekenen op steun van deskundigen die wijzen op de verstoring van het slaapritme die het verzetten van de klok kan veroorzaken.
Vooral jonge kinderen en mensen die gevoelig zijn voor veranderingen in hun slaap-waakritme kunnen enkele dagen nodig hebben om zich aan de nieuwe tijd aan te passen.
Maar stoppen met de klokwissel is één ding. Welke tijd daarna permanent wordt ingevoerd, is een andere discussie.
Een deel van de slaap- en chronobiologische experts geeft de voorkeur aan permanente wintertijd.
Die standaardtijd sluit beter aan op de stand van de zon en daarmee op het natuurlijke circadiane ritme.
Bij permanente zomertijd wordt de klok als het ware het hele jaar een uur naar voren geschoven.
Dat levert lichte zomeravonden op, maar betekent tegelijkertijd dat het tijdens de wintermaanden ’s ochtends langer donker blijft.
Gezondheid belangrijke reden
Gezondheidsargumenten speelden volgens de aangeleverde informatie een belangrijke rol bij de Canadese besluitvorming.
Een analyse van het provinciale ministerie van Volksgezondheid zou hebben geconcludeerd dat stoppen met het wisselen van de klok voordelen kan opleveren.
Gezinnen met jonge kinderen worden daarbij specifiek genoemd.
Een verandering van één uur klinkt misschien beperkt, maar kan het dagelijkse ritme tijdelijk behoorlijk verstoren.
Daarnaast worden economische en praktische argumenten genoemd.
Wanneer aangrenzende gebieden dezelfde tijd hanteren, wordt bijvoorbeeld zakendoen en reizen over provinciegrenzen eenvoudiger.
Canada krijgt steeds meer uitzonderingen
Canada vormt sowieso een ingewikkelde lappendeken als het om tijdzones en zomertijd gaat.
Naast Manitoba worden in de aangeleverde berichtgeving British Columbia, Alberta en de Northwest Territories genoemd als gebieden waar recent stappen zijn gezet om de klokwissel te beëindigen.
Yukon hanteert al sinds 2020 een vaste tijd.
Saskatchewan stopte er zelfs tientallen jaren geleden al mee.
Ook in delen van Ontario spelen veranderingen. Het noordwesten van de provincie zou zich aanpassen om gelijk te blijven lopen met Manitoba.
Zonder zo’n aanpassing kunnen bijzondere situaties ontstaan waarbij nabijgelegen plaatsen gedurende een deel van het jaar verschillende tijden hanteren.
Ontario wacht op andere regio’s
Ontario nam volgens de aangeleverde informatie al in 2020 wetgeving aan die het mogelijk maakt om met de klokwissel te stoppen.
Daar zit echter een belangrijke voorwaarde aan.
De verandering zou pas worden doorgevoerd wanneer onder andere Quebec en de Amerikaanse staat New York eveneens meedoen.
Dat illustreert meteen waarom het afschaffen van zomer- en wintertijd ingewikkelder is dan simpelweg besluiten de klok niet meer te verzetten.
Wanneer één gebied verandert en de buren niet, ontstaan nieuwe tijdsverschillen.
Dat kan gevolgen hebben voor woon-werkverkeer, scholen, transport, televisie-uitzendingen en bedrijven die over regionale grenzen werken.
Europa praat er al jaren over
Ook binnen de Europese Unie is het stoppen met de klokwissel bepaald geen nieuw onderwerp.
De Europese Commissie kwam in 2018 met een voorstel om de halfjaarlijkse wisseling te beëindigen.
Daaraan voorafgaand werd een grote online raadpleging gehouden.
Van de ruim 4,5 miljoen deelnemers zou ongeveer 84 procent voor het afschaffen van de klokwissel hebben gestemd.
Daarmee leek er aanvankelijk veel draagvlak.
Toch bleek het in de praktijk ingewikkelder.
Zomertijd of wintertijd zorgt voor discussie
Wanneer de klok niet meer wordt verzet, moet namelijk worden bepaald welke tijd permanent wordt.
En juist daarover konden Europese landen het niet eens worden.
Sommige landen en burgers geven de voorkeur aan zomertijd vanwege de langere lichte avonden.
Andere landen en deskundigen zien juist meer voordelen in permanente standaardtijd, oftewel wintertijd.
Daarnaast is afstemming tussen buurlanden belangrijk.
Wanneer Nederland bijvoorbeeld voor een andere permanente tijd zou kiezen dan België of Duitsland, kan dat nieuwe tijdsverschillen opleveren.
Het Europese voorstel is daardoor nog altijd niet definitief uitgevoerd.
Nederland zet klok op 25 oktober terug
Voor Nederland verandert er dit jaar dan ook niets.
De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026.
Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur.
Daardoor duurt die nacht officieel een uur langer.
Voor veel mensen betekent dat simpelweg een extra uur slaap.
De omschakeling naar wintertijd vindt binnen de Europese Unie steeds plaats op de laatste zondag van oktober.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde en gaat de klok op de laatste zondag van maart weer een uur vooruit.
Wanneer stopt Nederland ermee?
Daar is voorlopig geen definitieve datum voor.
Hoewel het onderwerp al jarenlang op Europees niveau wordt besproken, is nog geen overeenstemming bereikt over de manier waarop de klokwissel moet worden afgeschaft.
Tot die tijd blijft het bestaande systeem in Nederland van kracht.
De ontwikkelingen in Canada laten ondertussen zien dat het wel degelijk anders kan.
Maar ze tonen ook meteen het grootste probleem: stoppen met het verzetten van de klok is relatief eenvoudig, bepalen welke tijd daarna permanent moet gelden is een stuk ingewikkelder.
Voor Nederland is de situatie dit weekend in ieder geval duidelijk: in de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.