Actueel
Tot 21 september: Wijziging van bankbiljetten raakt alle Nederlanders
De eurobiljetten die miljoenen Europeanen dagelijks gebruiken, krijgen de komende jaren een compleet nieuw uiterlijk. De Europese Centrale Bank heeft tien ontwerpen geselecteerd die kans maken om op de volgende generatie bankbiljetten te verschijnen. Opvallend: inwoners van Europa mogen zelf hun mening geven. Wie invloed wil uitoefenen op het toekomstige uiterlijk van de euro, heeft daarvoor nog tot 21 september de tijd.
De Europese Centrale Bank (ECB) werkt al enkele jaren aan een nieuwe serie eurobankbiljetten.
Daarbij gaat het niet alleen om een moderner uiterlijk. De bankbiljetten moeten ook geschikt zijn voor toekomstige beveiligingstechnieken en tegelijkertijd iets uitstralen dat Europeanen uit verschillende landen met elkaar verbindt.
Inmiddels is het ontwerpproces in een belangrijke nieuwe fase beland.
Uit een groot aantal inzendingen zijn tien ontwerpen overgebleven.
Twee compleet verschillende thema’s
Voor de nieuwe bankbiljetten heeft de ECB twee mogelijke thema’s vastgesteld.
Het eerste thema is ‘Europese cultuur’.
Daarbij staat de culturele geschiedenis van Europa centraal en wordt gekeken naar elementen die de verschillende Europese landen en inwoners met elkaar verbinden.
Het tweede thema heet ‘rivieren en vogels’.
Daarmee kiest de ECB voor natuur die zich niet aan landsgrenzen houdt. Rivieren lopen door meerdere Europese landen en ook vogels trekken vrij over het continent.
Voor beide thema’s zijn verschillende ontwerpen gemaakt.
Uiteindelijk zal slechts één ontwerprichting de basis vormen voor de nieuwe generatie eurobankbiljetten.
Meer dan 1.200 ontwerpers meldden zich
De belangstelling voor de ontwerpwedstrijd was enorm.
Meer dan 1.200 grafisch ontwerpers uit heel Europa meldden zich aan om mee te dingen naar een plek op de toekomstige eurobiljetten.
Uit die grote groep werden uiteindelijk 25 deelnemers geselecteerd.
Zij kregen de mogelijkheid om hun ideeën verder uit te werken voor één of beide thema’s.
Daarna was het aan een gespecialiseerde jury om de inzendingen te beoordelen.
Jury kiest tien finalisten
De vakjury bestond uit 21 deskundigen met uiteenlopende achtergronden.
Niet alleen grafisch ontwerp en communicatie speelden een rol. Ook deskundigen op gebieden als geschiedenis en neurowetenschappen waren bij de beoordeling betrokken.
Uit alle voorstellen koos de jury uiteindelijk tien ontwerpen die doorgaan naar de volgende fase.
En daar komt het Europese publiek in beeld.
Sinds 23 juli kunnen inwoners de geselecteerde voorstellen bekijken en aangeven wat zij ervan vinden.
Europeanen mogen hun mening geven
De ECB heeft hiervoor een online enquête geopend.
Daarin kunnen deelnemers hun oordeel geven over de ontwerpen en aangeven welke voorstellen hen het meest aanspreken.
Wie wil deelnemen, moet dat uiterlijk 21 september doen.
Daarna sluit de publieke enquête.
De ECB baseert zich overigens niet uitsluitend op mensen die uit zichzelf besluiten de vragenlijst in te vullen.
Tegelijkertijd wordt namelijk een afzonderlijk onderzoek uitgevoerd onder een representatieve groep inwoners van het eurogebied.
Een onafhankelijk onderzoeksbureau stelt deze deelnemers dezelfde vragen.
Op die manier wil de ECB een breder beeld krijgen van hoe Europeanen naar de verschillende ontwerpen kijken.
Publiek bepaalt niet alleen de winnaar
Dat betekent niet dat simpelweg het ontwerp met de meeste stemmen automatisch op de nieuwe eurobiljetten verschijnt.
De resultaten van de publieke raadpleging vormen slechts één onderdeel van het selectieproces.
Ook het oordeel van deskundigen en uitgebreide technische beoordelingen spelen een belangrijke rol.
Uiteindelijk ligt de definitieve beslissing bij de Raad van Bestuur van de ECB.
Dat is logisch, want een bankbiljet moet aan veel meer eisen voldoen dan alleen aantrekkelijk zijn.
Veiligheid speelt belangrijke rol
Een ontwerp dat er op een beeldscherm prachtig uitziet, moet ook daadwerkelijk geschikt zijn om als bankbiljet geproduceerd te worden.
Daarbij spelen onder meer herkenbaarheid, duurzaamheid en veiligheid een belangrijke rol.
Bankbiljetten bevatten allerlei beveiligingskenmerken die vervalsing zo moeilijk mogelijk moeten maken.
Het uiteindelijke ontwerp moet ruimte bieden voor dergelijke technieken en tegelijkertijd goed herkenbaar blijven voor consumenten, winkeliers, banken en geldautomaten.
Ook toegankelijkheid speelt een rol. Verschillende biljetten moeten eenvoudig van elkaar te onderscheiden zijn.
Lagarde: meer dan alleen betaalmiddel
ECB-president Christine Lagarde benadrukt dat eurobankbiljetten volgens haar meer zijn dan stukjes papier waarmee kan worden betaald.
Ze ziet de biljetten ook als een zichtbaar symbool van Europa.
Vrijwel iedere inwoner van het eurogebied komt ermee in aanraking. Daardoor behoren bankbiljetten tot de meest tastbare Europese symbolen in het dagelijks leven.
Met de nieuwe ontwerpen wil de centrale bank daarom een uitstraling kiezen waarin Europeanen zich kunnen herkennen.
Wanneer komen de nieuwe eurobiljetten?
Wie verwacht binnenkort al met de vernieuwde biljetten te kunnen betalen, moet nog geduld hebben.
Het project bevindt zich momenteel nog in de ontwerpfase.
Eerst worden de reacties van het publiek verzameld en verwerkt. Vervolgens worden de ontwerpen verder beoordeeld en moet de ECB uiteindelijk een definitieve keuze maken.
Ook daarna zijn de nieuwe biljetten nog niet direct klaar.
Het gekozen ontwerp moet verder worden ontwikkeld en uitgebreid worden getest voordat grootschalige productie mogelijk is.
Pas daarna kan de daadwerkelijke introductie beginnen.
Het zal dus nog jaren duren voordat de nieuwe eurobiljetten op grote schaal in portemonnees terechtkomen.
Wat gebeurt er met je huidige eurobiljetten?
Voor consumenten is vooral belangrijk dat er op dit moment helemaal niets hoeft te gebeuren met bestaande bankbiljetten.
De huidige eurobiljetten blijven gewoon geldig.
De komst van een nieuwe serie betekent niet dat het geld dat nu in omloop is plotseling zijn waarde verliest of onmiddellijk moet worden ingewisseld.
Er is dus geen reden om contant geld vanwege de aangekondigde vernieuwing snel uit te geven.
Wanneer de nieuwe biljetten uiteindelijk worden ingevoerd, zal de ECB ruim van tevoren uitleggen hoe de overgang verloopt.
Overgang gebeurt geleidelijk
Ook bij eerdere vernieuwingen van eurobankbiljetten gebeurde de overgang niet van de ene op de andere dag.
Nieuwe biljetten komen geleidelijk in omloop, terwijl bestaande exemplaren nog lange tijd gebruikt kunnen worden.
Voorlopig is zo’n overgang bovendien nog helemaal niet aan de orde.
Eerst moet duidelijk worden welk ontwerp daadwerkelijk wordt gekozen.
Europeanen die daar zelf invloed op willen uitoefenen, kunnen nog tot en met 21 september hun mening geven over de tien geselecteerde voorstellen. Daarna gaat het selectieproces verder en komt langzaam maar zeker in beeld hoe de eurobiljetten van de toekomst eruit zullen zien.
Actueel
Soundos El Ahmadi gefileerd na totaal misplaatste grap
Soundos El Ahmadi heeft voor flinke beroering gezorgd met een bijzonder harde grap tijdens een optreden. De cabaretière maakte een vergelijking tussen een miskraam en de Belgische politicus Dries Van Langenhove. Toen een groot deel van het publiek nauwelijks reageerde, kwam Soundos met nóg een opmerking: volgens haar applaudisseerde slechts een derde van de zaal en zou de rest “extreemrechts” stemmen. Vooral die combinatie zorgt nu voor stevige kritiek.
Op sociale media wordt volop gediscussieerd over het fragment. Waar de een het verdedigt als scherpe cabarethumor, vinden anderen dat Soundos met de grap een grens overschrijdt.
“Smakeloos, smakelozer, Soundos”, klinkt het onder meer in de kritiek.
Soundos maakt harde grap over miskraam
De commotie draait om een fragment waarin Soundos eerst vertelt over haar eigen zwangerschappen.
“Ik ben één keer 39 weken zwanger geweest, één keer 33 weken en één keer 8 weken”, begint ze.
Vervolgens vertelt ze dat die laatste zwangerschap eindigde in een miskraam.
“Dit is toen helaas misgegaan. Ik kan jullie vertellen dat het echt verschrikkelijk was om mee te maken. Het heeft me heel erg overvallen.”
Tot dat moment lijkt het om een persoonlijk en serieus verhaal te gaan.
Daarna verandert de toon volledig.
Grap over Dries Van Langenhove
Soundos vervolgt haar verhaal met een bewust absurd en confronterend stuk.
“Wat heel veel mensen niet weten is dat als je miskraam in de toiletpot valt, dat je door moet spoelen, want als jij niet doorspoelt, kan zo’n miskraam nog door blijven leven.”
Vervolgens komt de clou.
“En zo is Dries Van Langenhove ontstaan. Sorry nog daarvoor!”
Daarmee richt Soundos haar grap rechtstreeks op de Belgische politicus Dries Van Langenhove.
De grap lijkt in de zaal echter niet de reactie op te leveren waarop ze mogelijk had gehoopt.
Publiek reageert verdeeld
In het fragment is volgens de aangeleverde beschrijving te merken dat een aanzienlijk deel van het publiek niet enthousiast reageert.
Soundos merkt dat zelf eveneens op.
In plaats van het moment voorbij te laten gaan, reageert ze op de zaal.
“Een derde applaudisseert, twee derde stemt extreemrechts.”
Ook die uitspraak valt vervolgens niet bij iedereen goed.
Critici wijzen erop dat er allerlei redenen kunnen zijn waarom iemand niet om een grap lacht en vinden dat Soundos de afwezige lach daarmee te gemakkelijk aan een politieke voorkeur koppelt.
‘Geef me je geld en ga naar huis’
Soundos maakt vervolgens duidelijk dat ze zich weinig aantrekt van mensen in de zaal die haar grap niet kunnen waarderen.
“Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis. Ik vind het allemaal prima.”
De opmerkingen leveren achteraf veel discussie op.
Daarbij gaat het niet alleen over de vraag of een miskraam geschikt materiaal is voor een grap.
Ook haar reactie op het publiek wordt bekritiseerd.
Want wanneer mensen niet lachen om een politieke grap, betekent dat uiteraard niet automatisch dat zij een bepaalde politieke overtuiging hebben.
Stevige kritiek op sociale media
Het fragment wordt inmiddels ook buiten de zaal besproken.
Mediacourant besteedt aandacht aan de ophef en deelt verschillende kritische reacties.
Bob Dijkgraaf reageert bijvoorbeeld op de manier waarop Soundos het zwijgende deel van het publiek benadert.
“Als je niet klapt moet je wel extreemrechts zijn. Dat je het gewoon totaal niet grappig vindt, is bij haar geen optie.”
Een andere criticus richt zich vooral op de kwaliteit van de grap.
“Ze probeert te choqueren, maar het komt niet over. Dat is geen kwestie van smaak, maar van vakmanschap. En dat vakmanschap ontbreekt.”
Dat zijn uiteraard persoonlijke beoordelingen van de betreffende reageerders, maar ze illustreren wel waarom het fragment zoveel discussie oproept.
Bezoeker herkent grap uit eerdere voorstelling
Een andere opvallende reactie komt volgens de aangeleverde informatie van Nicole Hartog.
Zij zegt de voorstelling van Soundos eerder te hebben bezocht in de Meervaart in Amsterdam.
Volgens haar gebruikte Soundos destijds vrijwel dezelfde grap, maar werd er toen een andere politieke naam genoemd.
“Ik heb deze voorstelling in de Meervaart gezien en toen was het Dilans naam die ze zei.”
Daarmee lijkt ze te verwijzen naar Dilan Yeşilgöz.
Dat is de herinnering van deze bezoeker; op basis van de aangeleverde informatie kan niet onafhankelijk worden vastgesteld hoe de grap tijdens dat specifieke eerdere optreden exact werd gebracht.
‘Ik kon er niet om lachen’
Nicole vertelt dat ze de grap ook tijdens die eerdere voorstelling niet kon waarderen.
“Ik kon er niet om lachen. Wat in- en inslecht om zo over een miskraam te praten. Respectloos ook naar de genoemde persoon toe.”
Juist het onderwerp maakt de grap voor sommige mensen extra gevoelig.
Een miskraam kan voor vrouwen en hun partners een ingrijpende en emotionele ervaring zijn. Soundos gebruikt in dit geval haar eigen ervaring als uitgangspunt voor zwarte humor en een politieke belediging.
Of dat binnen cabaret wel of niet te ver gaat, is uiteindelijk een kwestie waar het publiek verschillend over kan denken.
Soundos staat bekend om scherpe stijl
Dat Soundos El Ahmadi met haar uitspraken discussie oproept, is op zichzelf niet nieuw.
De cabaretière staat bekend om een directe en confronterende stijl waarbij ze gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaat.
Ook in televisieprogramma’s kan dat botsingen opleveren.
Zo ontstond eerder discussie na haar optreden in het Vlaamse programma De Afspraak, waar ze tegenover presentator Bart Schols zat.
In België is Soundos bovendien regelmatig op televisie te zien en heeft ze inmiddels een aanzienlijk publiek opgebouwd.
Humor of over de grens?
De nieuwe ophef draait uiteindelijk om een bekende discussie binnen cabaret: hoe ver mag een comedian gaan?
Soundos gebruikt een zeer persoonlijke en pijnlijke ervaring als basis voor een grove politieke grap. Dat sommige mensen daar niet om kunnen lachen, is duidelijk.
Tegelijkertijd hoort provoceren en het opzoeken van grenzen voor veel cabaretiers juist bij het genre.
De extra opmerking richting het publiek maakt het fragment in dit geval nog controversiëler. Door te suggereren dat de mensen die niet applaudisseren “extreemrechts” stemmen, verplaatst de discussie zich van de grap zelf naar de reactie van Soundos op haar publiek.
En juist daar lijken veel critici over te vallen.
Of Soundos zich iets aantrekt van alle commotie, valt nog te bezien. Tijdens haar optreden maakte ze in ieder geval duidelijk hoe ze tegenover mensen staat die haar humor niet waarderen: “Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis.”