Actueel
D66-minister heeft slecht nieuws voor mensen met een uitkering
Mensen die lang moeten wachten op een beslissing over hun WIA-uitkering kunnen mogelijk een belangrijke stok achter de deur verliezen. D66-minister Hans Vijlbrief wil de dwangsommen voor het UWV tijdelijk buiten werking stellen wanneer de instantie niet op tijd beslist. Volgens de minister is dat nodig vanwege de enorme achterstanden, maar het voorstel leidt tot stevige kritiek.
Wie afhankelijk is van een WIA-uitkering, kan grote financiële onzekerheid ervaren wanneer het UWV maandenlang geen beslissing neemt. Juist daarom bestaan er mogelijkheden om een overheidsinstantie onder druk te zetten wanneer wettelijke beslistermijnen worden overschreden.
Een daarvan is de dwangsom bij niet tijdig beslissen.
Vijlbrief wil die mogelijkheid voor bepaalde situaties bij het UWV tijdelijk aanpassen. Volgens hem zorgt het huidige systeem er niet voor dat aanvragen daadwerkelijk sneller worden afgehandeld, terwijl de uitvoeringsorganisatie wel grote bedragen aan dwangsommen kwijt kan zijn.
Critici vrezen echter dat burgers daardoor juist minder mogelijkheden krijgen om het UWV tot actie te dwingen.
Waarom bestaat de dwangsom?
Wanneer iemand een uitkering aanvraagt, moet het UWV binnen een bepaalde termijn een beslissing nemen.
Gebeurt dat niet, dan bestaan er juridische mogelijkheden om de instantie daarop aan te spreken. Onder bepaalde voorwaarden kan uiteindelijk een dwangsom verschuldigd zijn wanneer een bestuursorgaan te laat blijft met het nemen van een besluit.
Het gaat daarbij dus niet simpelweg om een boete omdat een uitkering te laat wordt uitbetaald. De regeling is vooral bedoeld om ervoor te zorgen dat overheidsinstanties binnen de daarvoor geldende termijnen beslissingen nemen.
Voor burgers is dat belangrijk.
Zolang er geen besluit ligt over een WIA-aanvraag, kan iemand immers lange tijd in onzekerheid verkeren over zijn of haar inkomen en financiële toekomst.
Vijlbrief wil regeling tijdelijk aanpassen
Minister Hans Vijlbrief wil nu dat het UWV tijdelijk wordt ontzien van deze dwangsommen.
De reden daarvoor ligt volgens hem bij de grote uitvoeringsproblemen waarmee de instantie kampt.
Het UWV heeft te maken met forse achterstanden bij de beoordeling van WIA-aanvragen. Daarnaast speelt een tekort aan verzekeringsartsen een belangrijke rol en zijn er problemen met de ICT-systemen.
Daardoor lukt het de organisatie niet altijd om aanvragen binnen de wettelijke termijnen af te handelen.
Volgens Vijlbrief lost het betalen van dwangsommen dat onderliggende probleem niet op. Het zorgt er bijvoorbeeld niet automatisch voor dat er meer artsen beschikbaar zijn om beoordelingen uit te voeren.
Ondertussen kunnen de financiële gevolgen voor het UWV wel verder oplopen.
Kritiek: burger verliest belangrijke stok achter de deur
Het voorstel kan echter op stevige kritiek rekenen.
Een belangrijk bezwaar is dat juist burgers de gevolgen ondervinden wanneer het UWV niet op tijd kan beslissen.
Iemand die afhankelijk is van een WIA-uitkering kan niet zomaar maanden wachten zonder te weten waar hij of zij financieel aan toe is. Een vertraging bij een overheidsinstantie kan daardoor grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven.
Critici vinden daarom dat problemen met personeel, capaciteit of ICT niet mogen betekenen dat de rechtsbescherming van burgers wordt verzwakt.
De gedachte daarachter is eenvoudig: interne problemen bij een uitvoeringsorganisatie zijn niet veroorzaakt door de burger die een aanvraag indient.
Raad voor de Rechtspraak uit zorgen
Ook de Raad voor de Rechtspraak heeft kritische kanttekeningen geplaatst bij het tijdelijk schrappen van dwangsommen.
De mogelijkheid van een dwangsom kan volgens critici juist functioneren als een belangrijke prikkel om ervoor te zorgen dat de overheid zich aan wettelijke beslistermijnen houdt.
Wanneer die financiële consequentie verdwijnt, bestaat de vrees dat burgers minder middelen overhouden om druk uit te oefenen als hun aanvraag te lang blijft liggen.
Daar staat tegenover dat het kabinet stelt dat de huidige regeling in de praktijk onvoldoende helpt om de achterstanden daadwerkelijk terug te dringen.
Het probleem zit volgens die redenering niet bij een gebrek aan financiële prikkels, maar bij het feit dat het UWV simpelweg onvoldoende capaciteit heeft om alle beoordelingen tijdig uit te voeren.
Vooral WIA-aanvragen vormen groot probleem
De problemen rond de WIA zijn al langere tijd een belangrijk dossier.
De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen is bedoeld voor mensen die na langdurige ziekte niet of niet volledig kunnen werken.
Voordat iemand duidelijkheid krijgt over een WIA-uitkering, moet worden vastgesteld in welke mate die persoon arbeidsongeschikt is. Daarbij spelen medische en arbeidskundige beoordelingen een belangrijke rol.
Juist bij die beoordelingen ontstaan problemen wanneer er onvoldoende verzekeringsartsen beschikbaar zijn.
Het gevolg is dat mensen soms veel langer op duidelijkheid moeten wachten dan wenselijk is.
En precies daar wringt het voorstel van Vijlbrief volgens tegenstanders: wanneer het UWV de wettelijke termijn niet haalt, zou de financiële consequentie daarvan tijdelijk worden beperkt, terwijl de burger nog steeds met de onzekerheid blijft zitten.
Discussie over ongelijke positie burger en overheid
De kwestie raakt daardoor aan een bredere discussie over de verhouding tussen overheid en burger.
Burgers moeten zich aan allerlei wettelijke termijnen houden. Wie bijvoorbeeld een rekening, belastingaanslag of andere financiële verplichting niet tijdig voldoet, kan uiteindelijk met extra kosten en andere maatregelen te maken krijgen.
Van de overheid wordt daarom eveneens verwacht dat zij zich aan haar eigen wettelijke termijnen houdt.
Het tijdelijk schrappen van dwangsommen ligt om die reden gevoelig.
Tegenstanders vrezen dat de overheid zichzelf ruimte geeft om regels minder strikt na te leven, terwijl burgers diezelfde ruimte vaak niet ervaren.
Vijlbrief redeneert juist dat het weinig zin heeft om geld binnen de overheid te verschuiven wanneer daarmee geen enkele WIA-aanvraag sneller kan worden beoordeeld.
Achterstanden moeten uiteindelijk worden opgelost
Daarmee blijft de belangrijkste vraag overeind: hoe worden de enorme achterstanden bij het UWV daadwerkelijk aangepakt?
Het tijdelijk aanpassen van de dwangsomregeling zorgt immers niet voor extra verzekeringsartsen en lost ICT-problemen niet automatisch op.
Als de maatregel wordt ingevoerd, zal daarom vooral belangrijk zijn welke stappen daarnaast worden genomen om de wachttijden structureel terug te brengen.
Voor mensen die afhankelijk zijn van een WIA-beoordeling is uiteindelijk vooral één ding van belang: zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen.
Vijlbrief geconfronteerd met kritiek
Ook buiten de politiek zorgt het plan inmiddels voor discussie. Omroep PowNed confronteerde Vijlbrief in Den Haag met de kritiek op zijn voorstel en vroeg hem waarom juist de dwangsommen moeten verdwijnen terwijl burgers de gevolgen van de achterstanden ervaren.
De discussie zal waarschijnlijk nog niet snel voorbij zijn.
Het kabinet ziet het tijdelijk schrappen van de dwangsommen als een manier om een vastgelopen UWV meer ruimte te geven. Tegenstanders zien juist het tegenovergestelde: zij vrezen dat mensen die soms al maanden op een WIA-besluit wachten een belangrijk middel verliezen om de overheid tot snelheid te dwingen.
Actueel
Soundos El Ahmadi gefileerd na totaal misplaatste grap
Soundos El Ahmadi heeft voor flinke beroering gezorgd met een bijzonder harde grap tijdens een optreden. De cabaretière maakte een vergelijking tussen een miskraam en de Belgische politicus Dries Van Langenhove. Toen een groot deel van het publiek nauwelijks reageerde, kwam Soundos met nóg een opmerking: volgens haar applaudisseerde slechts een derde van de zaal en zou de rest “extreemrechts” stemmen. Vooral die combinatie zorgt nu voor stevige kritiek.
Op sociale media wordt volop gediscussieerd over het fragment. Waar de een het verdedigt als scherpe cabarethumor, vinden anderen dat Soundos met de grap een grens overschrijdt.
“Smakeloos, smakelozer, Soundos”, klinkt het onder meer in de kritiek.
Soundos maakt harde grap over miskraam
De commotie draait om een fragment waarin Soundos eerst vertelt over haar eigen zwangerschappen.
“Ik ben één keer 39 weken zwanger geweest, één keer 33 weken en één keer 8 weken”, begint ze.
Vervolgens vertelt ze dat die laatste zwangerschap eindigde in een miskraam.
“Dit is toen helaas misgegaan. Ik kan jullie vertellen dat het echt verschrikkelijk was om mee te maken. Het heeft me heel erg overvallen.”
Tot dat moment lijkt het om een persoonlijk en serieus verhaal te gaan.
Daarna verandert de toon volledig.
Grap over Dries Van Langenhove
Soundos vervolgt haar verhaal met een bewust absurd en confronterend stuk.
“Wat heel veel mensen niet weten is dat als je miskraam in de toiletpot valt, dat je door moet spoelen, want als jij niet doorspoelt, kan zo’n miskraam nog door blijven leven.”
Vervolgens komt de clou.
“En zo is Dries Van Langenhove ontstaan. Sorry nog daarvoor!”
Daarmee richt Soundos haar grap rechtstreeks op de Belgische politicus Dries Van Langenhove.
De grap lijkt in de zaal echter niet de reactie op te leveren waarop ze mogelijk had gehoopt.
Publiek reageert verdeeld
In het fragment is volgens de aangeleverde beschrijving te merken dat een aanzienlijk deel van het publiek niet enthousiast reageert.
Soundos merkt dat zelf eveneens op.
In plaats van het moment voorbij te laten gaan, reageert ze op de zaal.
“Een derde applaudisseert, twee derde stemt extreemrechts.”
Ook die uitspraak valt vervolgens niet bij iedereen goed.
Critici wijzen erop dat er allerlei redenen kunnen zijn waarom iemand niet om een grap lacht en vinden dat Soundos de afwezige lach daarmee te gemakkelijk aan een politieke voorkeur koppelt.
‘Geef me je geld en ga naar huis’
Soundos maakt vervolgens duidelijk dat ze zich weinig aantrekt van mensen in de zaal die haar grap niet kunnen waarderen.
“Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis. Ik vind het allemaal prima.”
De opmerkingen leveren achteraf veel discussie op.
Daarbij gaat het niet alleen over de vraag of een miskraam geschikt materiaal is voor een grap.
Ook haar reactie op het publiek wordt bekritiseerd.
Want wanneer mensen niet lachen om een politieke grap, betekent dat uiteraard niet automatisch dat zij een bepaalde politieke overtuiging hebben.
Stevige kritiek op sociale media
Het fragment wordt inmiddels ook buiten de zaal besproken.
Mediacourant besteedt aandacht aan de ophef en deelt verschillende kritische reacties.
Bob Dijkgraaf reageert bijvoorbeeld op de manier waarop Soundos het zwijgende deel van het publiek benadert.
“Als je niet klapt moet je wel extreemrechts zijn. Dat je het gewoon totaal niet grappig vindt, is bij haar geen optie.”
Een andere criticus richt zich vooral op de kwaliteit van de grap.
“Ze probeert te choqueren, maar het komt niet over. Dat is geen kwestie van smaak, maar van vakmanschap. En dat vakmanschap ontbreekt.”
Dat zijn uiteraard persoonlijke beoordelingen van de betreffende reageerders, maar ze illustreren wel waarom het fragment zoveel discussie oproept.
Bezoeker herkent grap uit eerdere voorstelling
Een andere opvallende reactie komt volgens de aangeleverde informatie van Nicole Hartog.
Zij zegt de voorstelling van Soundos eerder te hebben bezocht in de Meervaart in Amsterdam.
Volgens haar gebruikte Soundos destijds vrijwel dezelfde grap, maar werd er toen een andere politieke naam genoemd.
“Ik heb deze voorstelling in de Meervaart gezien en toen was het Dilans naam die ze zei.”
Daarmee lijkt ze te verwijzen naar Dilan Yeşilgöz.
Dat is de herinnering van deze bezoeker; op basis van de aangeleverde informatie kan niet onafhankelijk worden vastgesteld hoe de grap tijdens dat specifieke eerdere optreden exact werd gebracht.
‘Ik kon er niet om lachen’
Nicole vertelt dat ze de grap ook tijdens die eerdere voorstelling niet kon waarderen.
“Ik kon er niet om lachen. Wat in- en inslecht om zo over een miskraam te praten. Respectloos ook naar de genoemde persoon toe.”
Juist het onderwerp maakt de grap voor sommige mensen extra gevoelig.
Een miskraam kan voor vrouwen en hun partners een ingrijpende en emotionele ervaring zijn. Soundos gebruikt in dit geval haar eigen ervaring als uitgangspunt voor zwarte humor en een politieke belediging.
Of dat binnen cabaret wel of niet te ver gaat, is uiteindelijk een kwestie waar het publiek verschillend over kan denken.
Soundos staat bekend om scherpe stijl
Dat Soundos El Ahmadi met haar uitspraken discussie oproept, is op zichzelf niet nieuw.
De cabaretière staat bekend om een directe en confronterende stijl waarbij ze gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaat.
Ook in televisieprogramma’s kan dat botsingen opleveren.
Zo ontstond eerder discussie na haar optreden in het Vlaamse programma De Afspraak, waar ze tegenover presentator Bart Schols zat.
In België is Soundos bovendien regelmatig op televisie te zien en heeft ze inmiddels een aanzienlijk publiek opgebouwd.
Humor of over de grens?
De nieuwe ophef draait uiteindelijk om een bekende discussie binnen cabaret: hoe ver mag een comedian gaan?
Soundos gebruikt een zeer persoonlijke en pijnlijke ervaring als basis voor een grove politieke grap. Dat sommige mensen daar niet om kunnen lachen, is duidelijk.
Tegelijkertijd hoort provoceren en het opzoeken van grenzen voor veel cabaretiers juist bij het genre.
De extra opmerking richting het publiek maakt het fragment in dit geval nog controversiëler. Door te suggereren dat de mensen die niet applaudisseren “extreemrechts” stemmen, verplaatst de discussie zich van de grap zelf naar de reactie van Soundos op haar publiek.
En juist daar lijken veel critici over te vallen.
Of Soundos zich iets aantrekt van alle commotie, valt nog te bezien. Tijdens haar optreden maakte ze in ieder geval duidelijk hoe ze tegenover mensen staat die haar humor niet waarderen: “Ik vind het prima. Geef me je geld en ga naar huis.”