Actueel
Overheid neemt drastisch besluit: rokers worden opnieuw geraakt
De Nederlandse douane onderschept de laatste jaren steeds vaker grote partijen illegale sigaretten. Regelmatig verschijnen berichten over miljoenen sigaretten die in havens, vrachtwagens of opslagplaatsen worden aangetroffen. Toch lijkt de illegale handel hardnekkig. Ondanks strengere controles en intensievere opsporing blijven goedkope sigaretten hun weg naar de markt vinden.
Dat roept de vraag op waarom de smokkel zo moeilijk volledig uit te bannen is. Volgens deskundigen spelen de hoge vraag, de grote winstmarges en steeds veranderende smokkelmethoden daarbij een belangrijke rol.
Douane intensiveert controles
Om de handel in illegale tabaksproducten tegen te gaan, heeft de douane de controles de afgelopen jaren verder uitgebreid.
In havens, op luchthavens en langs belangrijke transportcorridors worden geavanceerde scans, speurhonden en risicoprofielen ingezet om verdachte zendingen op te sporen. Ook worden gegevens over transporten steeds uitgebreider geanalyseerd, waardoor afwijkende routes of documenten sneller opvallen.
Daarnaast werken de douane, de FIOD en de politie nauw samen om niet alleen afzonderlijke vangsten te doen, maar ook de criminele netwerken achter de smokkel in kaart te brengen.
Hoge prijzen stimuleren illegale handel
De prijs van sigaretten is de afgelopen jaren flink gestegen door accijnsverhogingen en inflatie.
Daardoor wordt het prijsverschil tussen legale en illegale sigaretten groter. Voor sommige rokers vormt dat een reden om op zoek te gaan naar goedkopere alternatieven.
Volgens deskundigen blijft juist die voortdurende vraag een belangrijke drijfveer voor de illegale handel. Criminele organisaties kunnen daardoor grote winsten behalen, terwijl over de producten geen accijnzen worden afgedragen.
Smokkelroutes blijven veranderen
Illegale sigaretten bereiken Nederland via uiteenlopende routes.
Een deel is afkomstig uit Oost-Europa en de Balkan, terwijl ook transporten via Noord-Afrika en het Midden-Oosten regelmatig worden onderschept. Smokkelaars maken daarbij gebruik van verschillende tussenstops en logistieke constructies om de herkomst van de goederen minder zichtbaar te maken.
Door voortdurend van route of werkwijze te veranderen proberen zij controles te ontwijken.
Niet alleen containers
Waar vroeger vooral grote containertransporten in beeld waren, richten opsporingsdiensten zich tegenwoordig ook nadrukkelijk op kleinere zendingen.
Illegale sigaretten worden regelmatig verdeeld over meerdere pakketten of kleinere transporten. Individuele zendingen vallen daardoor minder snel op, terwijl de totale hoeveelheid alsnog aanzienlijk kan zijn.
Douanesystemen vergelijken daarbij onder meer vrachtpapieren, afzenders, bestemmingen en gewichten om afwijkingen op te sporen.
Illegale productie dichter bij Nederland
Naast smokkel uit het buitenland worden ook steeds vaker illegale sigarettenfabrieken binnen Europa ontdekt.
In loodsen worden complete productielijnen ingericht waar sigaretten worden geproduceerd en verpakt. Daarbij worden soms bekende merken nagebootst om de producten geloofwaardiger te laten lijken.
Volgens opsporingsdiensten verkort deze werkwijze de transportafstanden en maakt zij de distributie eenvoudiger.
Smokkelmethoden worden steeds creatiever
Criminele organisaties passen hun werkwijze voortdurend aan.
Sigaretten worden verborgen tussen legale goederen zoals meubels, bouwmaterialen of levensmiddelen. Ook worden aangepaste pallets, valse verzegelingen en onjuiste vrachtpapieren gebruikt om controles te omzeilen.
Daarnaast maken smokkelaars soms gebruik van kleinere transportmiddelen of alternatieve routes om minder op te vallen.
Volgens opsporingsdiensten ontstaat daardoor voortdurend een kat-en-muisspel tussen criminelen en handhavers.
Grote rol voor havens
Havens zoals Rotterdam behoren tot de grootste logistieke knooppunten van Europa.
Dagelijks arriveren daar enorme aantallen containers, waardoor het onmogelijk is om iedere lading volledig te controleren. Daarom wordt gewerkt met risicoanalyses en geavanceerde scanapparatuur om verdachte transporten te selecteren.
Ervaren douanemedewerkers spelen daarbij eveneens een belangrijke rol. Kleine afwijkingen in documenten of verzegelingen kunnen aanleiding zijn voor een uitgebreide controle.
Gezondheidsrisico’s
Naast het economische aspect wijzen deskundigen ook op de gezondheidsrisico’s van illegale sigaretten.
Omdat deze producten buiten het officiële toezicht worden geproduceerd, is niet altijd duidelijk welke stoffen erin verwerkt zijn of onder welke omstandigheden zij zijn gemaakt en opgeslagen.
Volgens gezondheidsorganisaties kunnen consumenten daardoor worden blootgesteld aan producten waarvan de samenstelling onbekend is.
Europese samenwerking
Nederland werkt samen met andere Europese landen aan de bestrijding van de illegale tabakshandel.
Zo worden gegevens uitgewisseld tussen opsporingsdiensten en wordt gebruikgemaakt van systemen waarmee legale tabaksproducten gedurende de gehele distributieketen kunnen worden gevolgd.
Daarnaast worden internationale onderzoeken uitgevoerd naar de financiële netwerken achter de smokkel.
Financiële gevolgen
De illegale handel heeft niet alleen gevolgen voor de overheid, maar ook voor legale ondernemers.
Door de verkoop van niet-belaste sigaretten loopt de overheid accijnsinkomsten mis, terwijl tabakswinkels en andere legale verkooppunten moeten concurreren met aanzienlijk lagere prijzen.
Bovendien kunnen transporteurs, opslagbedrijven of andere partijen die bewust betrokken zijn bij de smokkel zware straffen riskeren.
Blijvende uitdaging
Hoewel de douane regelmatig grote partijen onderschept en steeds geavanceerdere technieken inzet, verwachten deskundigen niet dat de illegale handel op korte termijn volledig zal verdwijnen.
Zolang er een aanzienlijke vraag bestaat naar goedkope sigaretten en de winstmarges hoog blijven, zullen criminele organisaties blijven zoeken naar nieuwe manieren om producten Europa binnen te brengen.
Daarom blijft de aanpak bestaan uit een combinatie van intensieve controles, internationale samenwerking en strafrechtelijk onderzoek. Volgens de opsporingsdiensten is dat noodzakelijk om de illegale handel zoveel mogelijk te beperken en de financiële opbrengsten voor criminele netwerken terug te dringen.
Actueel
Weervoorcaster Geri (84) krijgt verschrikkelijk nieuws: ‘Het staat op het punt te gebeuren’
Volksweerman Geri Haerynck (84) uit het West-Vlaamse Koekelare blijft overtuigd van zijn weersverwachting voor deze periode van het jaar. Volgens de 84-jarige, die al jarenlang een eigen jaarvoorspelling opstelt, past het huidige weerbeeld nog altijd binnen wat hij eerder had voorzien.
Voor de tweede helft van mei voorspelde Haerynck zonnig en warm weer, met af en toe bewolking. Hoewel veel mensen vooral genieten van de zomerse temperaturen, verwacht hij dat er ook wolkenvelden zullen verschijnen.
“Ik blijf achter mijn voorspelling staan”
Volgens Geri sluit de actuele weersituatie goed aan bij wat hij maanden geleden al had opgeschreven.
“Het wordt een zonnig en warm weekend, maar ik sluit niet uit dat er ook bewolking zal voorkomen,” zegt hij. Daarmee houdt hij vast aan de voorspelling die hij eerder voor deze periode maakte.
Wel geeft de volksweerman toe dat één ontwikkeling hem heeft verrast: de warmte viel volgens hem uiteindelijk hoger uit dan hij had verwacht.
Jaarvoorspellingen blijven populair
Al jarenlang publiceert Haerynck aan het begin van het jaar een uitgebreide weersverwachting voor de komende twaalf maanden. Zijn voorspellingen zijn gebaseerd op traditionele volksweerkunde en natuurwaarnemingen, en niet op moderne computermodellen.
Hoewel meteorologen werken met geavanceerde berekeningen en satellietgegevens, heeft de volksweerman nog altijd een trouwe groep volgers die zijn voorspellingen met belangstelling volgt.
Sommigen bewaren zijn jaaroverzicht zelfs om later te vergelijken met het daadwerkelijke weerverloop.
Verdeelde reacties
De uitspraken van Haerynck zorgen ieder jaar opnieuw voor discussie. Op sociale media lopen de meningen sterk uiteen.
Sommige mensen vinden dat zijn voorspellingen opvallend vaak in de buurt komen van de werkelijkheid. Anderen wijzen erop dat de omschrijvingen vaak algemeen zijn en daardoor op verschillende weersituaties toepasbaar lijken.
Een volger schrijft dat hij de voorspellingen al jaren bewaart en regelmatig merkt dat Haerynck “er verrassend dicht bij zit”. Een ander noemt de verwachtingen juist te algemeen en vergelijkt ze met een horoscoop.
Kritiek vanuit wetenschappelijke hoek
Niet iedereen ziet waarde in de traditionele manier waarop Haerynck zijn verwachtingen opstelt.
Critici wijzen erop dat moderne meteorologische instituten gebruikmaken van complexe computermodellen die voortdurend worden bijgewerkt met actuele gegevens uit de atmosfeer. Volgens hen leveren die modellen doorgaans betrouwbaardere weersverwachtingen op dan voorspellingen op basis van volksweerkunde.
Toch benadrukken anderen dat ook professionele weersverwachtingen niet altijd volledig uitkomen, zeker wanneer het gaat om voorspellingen op langere termijn.
Waardering voor traditie
Naast kritiek krijgt Haerynck ook veel steun.
Voor veel mensen draait zijn jaarvoorspelling niet alleen om de vraag of elke verwachting precies uitkomt, maar ook om een stukje traditie. Zijn enthousiasme en jarenlange toewijding worden door veel volgers gewaardeerd.
Sommigen zien zijn voorspellingen vooral als een leuke aanvulling op de reguliere weersverwachtingen, zonder ze als exacte wetenschap te beschouwen.
Lokale verschillen spelen een rol
Ook wordt erop gewezen dat het weer binnen relatief kleine afstanden flink kan verschillen.
Regenbuien, bewolking en temperaturen kunnen lokaal sterk uiteenlopen, waardoor een voorspelling op de ene plek wel uitkomt en op een andere locatie minder goed aansluit.
Volgens verschillende volgers geldt dat niet alleen voor volksweerkundigen, maar ook voor professionele meteorologen.
Hoe ziet de rest van het jaar eruit?
Zoals ieder jaar heeft Geri Haerynck ook een verwachting uitgesproken voor de komende maanden.
Volgens zijn jaarprognose zullen warme en zonnige perioden worden afgewisseld met wisselvalligere fases, waarbij bewolking en regen regelmatig terugkeren. Daarmee verwacht hij geen langdurige hittegolf of juist een uitzonderlijk nat jaar, maar een afwisseling van typisch zomerweer.
Of die voorspellingen de komende maanden daadwerkelijk uitkomen, zal moeten blijken.
Eén ding staat in ieder geval vast: de jaarlijkse verwachtingen van de West-Vlaamse volksweerman blijven ook dit jaar onderwerp van gesprek en zorgen opnieuw voor veel discussie onder weerliefhebbers.