Actueel
Nederland wil de terugkeer van dienstplicht om Defensie te versterken
Defensie mikt op krijgsmacht van 200.000: komt de dienstplicht terug?
Het aantal militairen en ondersteunend personeel bij het ministerie van Defensie moet in de komende jaren flink worden uitgebreid. Tijdens een recent overleg tussen vakbonden, werkgevers en werknemers werd duidelijk dat Defensie streeft naar een krijgsmacht van maar liefst 200.000 mensen. Dit ambitieuze doel ligt ver boven het eerder genoemde streven van 100.000 medewerkers en dwingt beleidsmakers tot het heroverwegen van ingrijpende maatregelen, waaronder het opnieuw activeren van de opkomstplicht – de Nederlandse vorm van dienstplicht.
Dienstplicht: van opschorting naar heroverweging
Hoewel veel mensen denken dat de dienstplicht in Nederland is afgeschaft, is dat formeel niet het geval. De opkomstplicht werd in 1997 opgeschort, wat betekent dat jongeren sindsdien niet langer verplicht zijn zich te melden voor militaire dienst. In de wet staat de plicht echter nog steeds vermeld, en in theorie kan deze op elk moment opnieuw worden geactiveerd.
Nu de krijgsmacht kampt met een structureel tekort aan personeel en de internationale spanningen toenemen, overweegt het ministerie serieus om de dienstplicht opnieuw in te voeren. Staatssecretaris Tuinman kondigde aan dat er binnenkort een brief naar de Tweede Kamer wordt gestuurd waarin de plannen nader worden toegelicht.
Reservisten cruciaal in personeelsstrategie
De ambitie van Defensie stopt niet bij het aannemen van extra beroepsmilitairen. Een belangrijk onderdeel van het plan is het fors uitbreiden van het aantal reservisten – burgers die op afroep beschikbaar zijn voor militaire inzet. In crisistijd of bij extra behoefte aan mankracht kunnen zij snel worden ingezet.
Momenteel is het lastig om voldoende reservisten te vinden, aangezien deelname volledig op vrijwillige basis is. Een herinvoering van de opkomstplicht zou dit kunnen veranderen. Jongeren die onder de dienstplicht vallen, zouden dan automatisch kunnen worden opgenomen in het reservistenbestand, zelfs als ze slechts een korte training volgen.
Dit draagt bij aan het creëren van een flexibele, schaalbare krijgsmacht die snel kan reageren op noodsituaties, internationale conflicten of binnenlandse rampen.
Zweden als inspirerend voorbeeld
Het ministerie van Defensie kijkt nadrukkelijk naar landen waar de dienstplicht in moderne vorm is teruggekeerd. Zweden wordt daarbij vaak genoemd. Daar worden jongeren van 17 jaar verplicht om een uitgebreide vragenlijst in te vullen over hun motivatie, fysieke conditie en bereidheid om te dienen.
Op basis van deze input worden zij geselecteerd voor verdere tests. Wanneer het aantal vrijwillige aanmeldingen onvoldoende blijkt, worden de meest geschikte kandidaten alsnog verplicht om militaire training te volgen. Dit systeem zorgt voor een evenwicht tussen vrijwilligheid en noodzaak.
Zweden verwerkt jaarlijks gegevens van meer dan 110.000 jongeren, waarmee het snel inzicht krijgt in het militaire potentieel onder de bevolking. Voor Nederland zou een vergelijkbare aanpak kunnen helpen om gericht en efficiënt nieuwe mensen te werven.
Vakbonden: ‘Verplichting wordt steeds realistischer’
De vakbonden volgen de ontwikkelingen met grote belangstelling. Jean Debie, vakbondsvertegenwoordiger, sluit een herinvoering van de dienstplicht niet uit: “Als het niet lukt om voldoende mensen vrijwillig te werven, dan rest er uiteindelijk weinig anders dan een verplichting in te stellen.”
Ook Dick Zandee, defensie-analist bij het instituut Clingendael, ondersteunt deze benadering. “De plannen van Defensie zijn begrijpelijk, maar ambitieus. Je krijgt geen verdubbeling van het personeel zonder ingrijpende veranderingen in de wervingsstrategie. Een hernieuwde vorm van dienstplicht kan onderdeel zijn van een structurele oplossing.”
Beide experts benadrukken dat vrijwillige deelname in theorie goed werkt, maar in de praktijk onvoldoende oplevert. De veranderende geopolitieke realiteit – met toenemende spanningen in Europa en daarbuiten – vraagt om een robuustere en toekomstbestendige krijgsmacht.
Jeugd als spil in het nieuwe defensiemodel
Een terugkeer van de opkomstplicht heeft vanzelfsprekend impact op jongeren. Waar generaties sinds 1997 zijn opgegroeid zonder verplicht militair dienstverband, zou een hernieuwde oproep opnieuw van invloed zijn op onderwijstrajecten, loopbaanplanning en de persoonlijke vrijheid van jonge mensen.
Toch groeit ook onder jongeren het besef dat vrijheid en veiligheid geen vanzelfsprekendheden zijn. Diverse peilingen tonen aan dat er toenemende steun is voor tijdelijke militaire of maatschappelijke dienstplicht, mits goed gefaciliteerd en gebalanceerd.
In ruil voor hun inzet zouden jongeren recht kunnen krijgen op vergoedingen, studievoordelen of loopbaankansen binnen Defensie en de overheid. Een goed georganiseerd dienstplichtsysteem zou dan niet alleen bijdragen aan nationale veiligheid, maar ook aan de persoonlijke ontwikkeling van jongeren.
De politieke dimensie: wat doet Den Haag?
Staatssecretaris Tuinman heeft toegezegd dat de Tweede Kamer binnenkort meer duidelijkheid krijgt over de plannen. In de Kamer zijn de meningen verdeeld. Sommige partijen – zoals de VVD en NSC – staan open voor discussie over de herinvoering van dienstplicht, vooral in de context van de Europese veiligheidssituatie.
Andere partijen – waaronder D66 en GroenLinks-PvdA – pleiten voor een vrijwillige of maatschappelijke variant, waarbij jongeren ook in andere sectoren kunnen bijdragen aan het algemeen belang.
Wat het definitieve beleid ook wordt, duidelijk is dat Den Haag voor een cruciale keuze staat. De ambitie om 200.000 mensen binnen Defensie actief te krijgen is groot, maar vraagt om breed draagvlak en zorgvuldige uitvoering.
Publieke opinie: verdeeld maar groeiend begrip
Onder de Nederlandse bevolking is de discussie over de terugkeer van de dienstplicht al langer gaande. Waar eerder veel weerstand was tegen verplichte militaire inzet, is de publieke opinie aan het verschuiven. De oorlog in Oekraïne, cyberdreigingen en de groeiende internationale instabiliteit zorgen voor meer begrip voor maatregelen die veiligheid garanderen.
Peilingen tonen dat met name ouderen en ouders van jonge kinderen positief staan tegenover tijdelijke dienstplicht, mits deze goed is georganiseerd en eerlijk wordt toegepast. Ook de mogelijkheid om te kiezen tussen militaire en maatschappelijke inzet wordt als positief ervaren.
Integratie met maatschappelijke diensttijd?
Een andere optie die wordt overwogen, is de koppeling van militaire opkomstplicht aan de bestaande Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Jongeren kunnen dan kiezen tussen een periode bij Defensie of inzet bij maatschappelijke organisaties. Dit systeem biedt meer flexibiliteit en sluit aan bij moderne idealen van persoonlijke keuzevrijheid en maatschappelijke betrokkenheid.
In dat scenario wordt de nadruk gelegd op inzetbaarheid, verantwoordelijkheid en solidariteit – kernwaarden die zowel binnen als buiten het leger van onschatbare waarde zijn.
Nu ineens haast? Was de afgelopen jaren toch allemaal niet nodig?
Met alle beschikbare technologie lijkt het mij overbodig zoveel mensen nodig te hebben. Succes met werven, ik ga ff een visje vangen.— Boskodium (@Gewoonbos) March 25, 2025
Conclusie: toekomst van Defensie vraagt om durf en visie
De roep om een sterkere krijgsmacht is actueler dan ooit. Met een ambitie om uit te breiden naar 200.000 militairen en ondersteunende medewerkers staat Nederland aan de vooravond van een ingrijpende beslissing. De herinvoering van de dienstplicht – al dan niet in aangepaste vorm – ligt nadrukkelijk op tafel.
Wat nu nog klinkt als een drastische maatregel, zou binnenkort realiteit kunnen worden. Met voorbeelden uit het buitenland, steun van experts en een veranderende maatschappelijke houding, lijkt Nederland klaar voor een nieuw hoofdstuk in haar defensiebeleid.
Of jongeren straks weer verplicht worden zich te melden bij de kazerne, of juist kunnen kiezen tussen militaire of maatschappelijke inzet, zal de komende maanden duidelijk worden. Wat vaststaat: de tijd van vrijblijvendheid lijkt voorbij, en het bouwen aan een weerbare samenleving begint bij investeren in mensen – jong en oud.
Actueel
Nieuwe beelden opgedoken: DIT is er allemaal gebeurd tussen Chess en Bondgenoten-Thomas
Het realityprogramma De Bondgenoten blijft de gemoederen flink bezighouden. Waar kijkers aanvankelijk vooral genoten van de spelopdrachten, de bondjes en de onderlinge spanningen in de loods, is de aandacht inmiddels verschoven naar een emotioneel beladen liefdesdrama dat zich zowel binnen als buiten het programma afspeelt. De hoofdrolspelers: deelnemer Chess, haar vriend Nanne – die thuis achterbleef – en medebewoner Thomas. Wat begon als lichte jaloezie en ongemak, is inmiddels uitgegroeid tot een situatie die niemand nog lijkt te kunnen ontkennen.
Een relatie onder druk door televisie
Chess stapte De Bondgenoten binnen met een relatie thuis. Samen met haar vriend Nanne had ze plannen gemaakt voor de toekomst; volgens geruchten hadden ze zelfs al samen een huis gekocht. Voor Nanne was het dan ook geen makkelijke beslissing om zijn vriendin wekenlang afgesloten te zien leven in een loods vol andere deelnemers, camera’s en constante prikkels. Toch besloot hij haar aanvankelijk te steunen, in de hoop dat hun band sterk genoeg zou zijn om deze realitytest te doorstaan.
Die hoop kreeg al snel flinke barsten.
Intiem contact dat vragen oproept
Kijkers zagen hoe Chess steeds vaker optrok met Thomas. Wat begon als gezellig samenzijn en strategisch overleg, kreeg langzaam maar zeker een andere lading. Blikken bleven net iets te lang hangen, aanrakingen werden vanzelfsprekender en gesprekken kregen een intiemere toon. Voor veel kijkers was het al duidelijk: hier speelde meer dan vriendschap.
Ook Nanne zag het gebeuren. In een eerder uitgezonden telefoongesprek was zijn wanhoop voelbaar. Hij confronteerde Chess met wat hij zag en voelde, en waarschuwde haar dat dit onherstelbare schade kon toebrengen aan hun relatie. Zijn woorden waren niet boos of verwijtend, maar wanhopig en verdrietig. Hij smeekte haar letterlijk om te stoppen met het programma en naar huis te komen.
“Dit gaat niet goed aflopen,” leek hij te zeggen tussen de regels door.
De keuze die alles veranderde
Chess stond op een kruispunt. Aan de ene kant haar relatie buiten het huis, aan de andere kant het avontuur, de aandacht en de gevoelens die in de loods steeds sterker werden. Waar sommigen misschien hadden verwacht dat ze haar koffers zou pakken, koos Chess voor een andere weg. Ze bleef.
Dat besluit bleek achteraf veelzeggend.
Binnen De Bondgenoten is ontwijken nauwelijks mogelijk. De deelnemers leven dag en nacht samen, delen ruimtes, bedden en emoties. Afstand nemen van Thomas was in de praktijk vrijwel onmogelijk, en misschien – zo denken veel kijkers – ook niet wat Chess werkelijk wilde.
Wat Nanne al vreesde, gebeurt alsnog
In het emotionele telefoongesprek leek Nanne het al te voelen aankomen. Hij sprak zijn angst uit dat zijn vriendin in de loods steeds verder naar Thomas toe zou groeien. Die vrees is inmiddels werkelijkheid geworden. Beelden die onlangs door SBS6 en het officiële Instagramkanaal van De Bondgenoten zijn gedeeld, laten zien dat Chess en Thomas wel héél close zijn geworden.
De beelden gaan razendsnel rond op sociale media en roepen bij veel kijkers dezelfde reactie op: dit is meer dan onschuldig.
Voor Nanne is het extra pijnlijk. Waar hij eerder nog rechtstreeks met Chess sprak, ziet hij nu via Instagram en andere platforms hoe zijn vriendin zich gedraagt met een andere man. Openbaar. Voor heel Nederland zichtbaar.
Social media ontploft
De reacties op social media zijn niet mals. Onder de video’s stromen de meningen binnen. Veel kijkers leven mee met Nanne en spreken hun onbegrip uit over de keuzes van Chess. Anderen vinden dat dit nu eenmaal bij reality-tv hoort: emoties worden uitvergroot, grenzen vervagen en relaties worden tot het uiterste getest.
Er circuleren inmiddels ook geruchten dat Nanne alle foto’s van Chess van zijn eigen socialmediaprofielen heeft verwijderd. Dat detail wordt door velen gezien als een veelzeggend signaal. Sommigen speculeren zelfs dat hij inmiddels definitief een streep onder de relatie heeft gezet.
Televisie als katalysator
Het drama rond Chess laat opnieuw zien wat realitytelevisie kan doen met mensen en relaties. In een afgesloten omgeving, zonder dagelijkse routines en met constante aandacht, worden gevoelens versterkt. Wat buiten het programma misschien nooit was gebeurd, kan binnen enkele weken escaleren tot iets dat niet meer terug te draaien is.
Voor Nanne geldt dat hij alles vanaf de zijlijn moet meemaken. Geen invloed, geen controle – alleen kijken en hopen. Of inmiddels: loslaten.
Hoe nu verder?
De grote vraag die boven dit alles hangt, is wat er gebeurt zodra De Bondgenoten ten einde loopt. Keert Chess terug naar haar oude leven, of is dat leven inmiddels voorgoed veranderd? Is de band met Thomas bestand tegen de echte wereld, zonder camera’s en spelregels? En waar blijft Nanne in dit verhaal?
Wat wel vaststaat: de waarschuwing die Nanne eerder uitsprak, is uitgekomen. Precies waar hij bang voor was, is gebeurd. En dat maakt deze situatie niet alleen pijnlijk, maar ook confronterend voor iedereen die ooit heeft geloofd dat liefde een realityshow kan overleven.
De beelden spreken voor zich. En Nederland kijkt mee.