Actueel
Nederland wil de terugkeer van dienstplicht om Defensie te versterken
Defensie mikt op krijgsmacht van 200.000: komt de dienstplicht terug?
Het aantal militairen en ondersteunend personeel bij het ministerie van Defensie moet in de komende jaren flink worden uitgebreid. Tijdens een recent overleg tussen vakbonden, werkgevers en werknemers werd duidelijk dat Defensie streeft naar een krijgsmacht van maar liefst 200.000 mensen. Dit ambitieuze doel ligt ver boven het eerder genoemde streven van 100.000 medewerkers en dwingt beleidsmakers tot het heroverwegen van ingrijpende maatregelen, waaronder het opnieuw activeren van de opkomstplicht – de Nederlandse vorm van dienstplicht.
Dienstplicht: van opschorting naar heroverweging
Hoewel veel mensen denken dat de dienstplicht in Nederland is afgeschaft, is dat formeel niet het geval. De opkomstplicht werd in 1997 opgeschort, wat betekent dat jongeren sindsdien niet langer verplicht zijn zich te melden voor militaire dienst. In de wet staat de plicht echter nog steeds vermeld, en in theorie kan deze op elk moment opnieuw worden geactiveerd.
Nu de krijgsmacht kampt met een structureel tekort aan personeel en de internationale spanningen toenemen, overweegt het ministerie serieus om de dienstplicht opnieuw in te voeren. Staatssecretaris Tuinman kondigde aan dat er binnenkort een brief naar de Tweede Kamer wordt gestuurd waarin de plannen nader worden toegelicht.
Reservisten cruciaal in personeelsstrategie
De ambitie van Defensie stopt niet bij het aannemen van extra beroepsmilitairen. Een belangrijk onderdeel van het plan is het fors uitbreiden van het aantal reservisten – burgers die op afroep beschikbaar zijn voor militaire inzet. In crisistijd of bij extra behoefte aan mankracht kunnen zij snel worden ingezet.
Momenteel is het lastig om voldoende reservisten te vinden, aangezien deelname volledig op vrijwillige basis is. Een herinvoering van de opkomstplicht zou dit kunnen veranderen. Jongeren die onder de dienstplicht vallen, zouden dan automatisch kunnen worden opgenomen in het reservistenbestand, zelfs als ze slechts een korte training volgen.
Dit draagt bij aan het creëren van een flexibele, schaalbare krijgsmacht die snel kan reageren op noodsituaties, internationale conflicten of binnenlandse rampen.
Zweden als inspirerend voorbeeld
Het ministerie van Defensie kijkt nadrukkelijk naar landen waar de dienstplicht in moderne vorm is teruggekeerd. Zweden wordt daarbij vaak genoemd. Daar worden jongeren van 17 jaar verplicht om een uitgebreide vragenlijst in te vullen over hun motivatie, fysieke conditie en bereidheid om te dienen.
Op basis van deze input worden zij geselecteerd voor verdere tests. Wanneer het aantal vrijwillige aanmeldingen onvoldoende blijkt, worden de meest geschikte kandidaten alsnog verplicht om militaire training te volgen. Dit systeem zorgt voor een evenwicht tussen vrijwilligheid en noodzaak.
Zweden verwerkt jaarlijks gegevens van meer dan 110.000 jongeren, waarmee het snel inzicht krijgt in het militaire potentieel onder de bevolking. Voor Nederland zou een vergelijkbare aanpak kunnen helpen om gericht en efficiënt nieuwe mensen te werven.
Vakbonden: ‘Verplichting wordt steeds realistischer’
De vakbonden volgen de ontwikkelingen met grote belangstelling. Jean Debie, vakbondsvertegenwoordiger, sluit een herinvoering van de dienstplicht niet uit: “Als het niet lukt om voldoende mensen vrijwillig te werven, dan rest er uiteindelijk weinig anders dan een verplichting in te stellen.”
Ook Dick Zandee, defensie-analist bij het instituut Clingendael, ondersteunt deze benadering. “De plannen van Defensie zijn begrijpelijk, maar ambitieus. Je krijgt geen verdubbeling van het personeel zonder ingrijpende veranderingen in de wervingsstrategie. Een hernieuwde vorm van dienstplicht kan onderdeel zijn van een structurele oplossing.”
Beide experts benadrukken dat vrijwillige deelname in theorie goed werkt, maar in de praktijk onvoldoende oplevert. De veranderende geopolitieke realiteit – met toenemende spanningen in Europa en daarbuiten – vraagt om een robuustere en toekomstbestendige krijgsmacht.
Jeugd als spil in het nieuwe defensiemodel
Een terugkeer van de opkomstplicht heeft vanzelfsprekend impact op jongeren. Waar generaties sinds 1997 zijn opgegroeid zonder verplicht militair dienstverband, zou een hernieuwde oproep opnieuw van invloed zijn op onderwijstrajecten, loopbaanplanning en de persoonlijke vrijheid van jonge mensen.
Toch groeit ook onder jongeren het besef dat vrijheid en veiligheid geen vanzelfsprekendheden zijn. Diverse peilingen tonen aan dat er toenemende steun is voor tijdelijke militaire of maatschappelijke dienstplicht, mits goed gefaciliteerd en gebalanceerd.
In ruil voor hun inzet zouden jongeren recht kunnen krijgen op vergoedingen, studievoordelen of loopbaankansen binnen Defensie en de overheid. Een goed georganiseerd dienstplichtsysteem zou dan niet alleen bijdragen aan nationale veiligheid, maar ook aan de persoonlijke ontwikkeling van jongeren.
De politieke dimensie: wat doet Den Haag?
Staatssecretaris Tuinman heeft toegezegd dat de Tweede Kamer binnenkort meer duidelijkheid krijgt over de plannen. In de Kamer zijn de meningen verdeeld. Sommige partijen – zoals de VVD en NSC – staan open voor discussie over de herinvoering van dienstplicht, vooral in de context van de Europese veiligheidssituatie.
Andere partijen – waaronder D66 en GroenLinks-PvdA – pleiten voor een vrijwillige of maatschappelijke variant, waarbij jongeren ook in andere sectoren kunnen bijdragen aan het algemeen belang.
Wat het definitieve beleid ook wordt, duidelijk is dat Den Haag voor een cruciale keuze staat. De ambitie om 200.000 mensen binnen Defensie actief te krijgen is groot, maar vraagt om breed draagvlak en zorgvuldige uitvoering.
Publieke opinie: verdeeld maar groeiend begrip
Onder de Nederlandse bevolking is de discussie over de terugkeer van de dienstplicht al langer gaande. Waar eerder veel weerstand was tegen verplichte militaire inzet, is de publieke opinie aan het verschuiven. De oorlog in Oekraïne, cyberdreigingen en de groeiende internationale instabiliteit zorgen voor meer begrip voor maatregelen die veiligheid garanderen.
Peilingen tonen dat met name ouderen en ouders van jonge kinderen positief staan tegenover tijdelijke dienstplicht, mits deze goed is georganiseerd en eerlijk wordt toegepast. Ook de mogelijkheid om te kiezen tussen militaire en maatschappelijke inzet wordt als positief ervaren.
Integratie met maatschappelijke diensttijd?
Een andere optie die wordt overwogen, is de koppeling van militaire opkomstplicht aan de bestaande Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Jongeren kunnen dan kiezen tussen een periode bij Defensie of inzet bij maatschappelijke organisaties. Dit systeem biedt meer flexibiliteit en sluit aan bij moderne idealen van persoonlijke keuzevrijheid en maatschappelijke betrokkenheid.
In dat scenario wordt de nadruk gelegd op inzetbaarheid, verantwoordelijkheid en solidariteit – kernwaarden die zowel binnen als buiten het leger van onschatbare waarde zijn.
Nu ineens haast? Was de afgelopen jaren toch allemaal niet nodig?
Met alle beschikbare technologie lijkt het mij overbodig zoveel mensen nodig te hebben. Succes met werven, ik ga ff een visje vangen.— Boskodium (@Gewoonbos) March 25, 2025
Conclusie: toekomst van Defensie vraagt om durf en visie
De roep om een sterkere krijgsmacht is actueler dan ooit. Met een ambitie om uit te breiden naar 200.000 militairen en ondersteunende medewerkers staat Nederland aan de vooravond van een ingrijpende beslissing. De herinvoering van de dienstplicht – al dan niet in aangepaste vorm – ligt nadrukkelijk op tafel.
Wat nu nog klinkt als een drastische maatregel, zou binnenkort realiteit kunnen worden. Met voorbeelden uit het buitenland, steun van experts en een veranderende maatschappelijke houding, lijkt Nederland klaar voor een nieuw hoofdstuk in haar defensiebeleid.
Of jongeren straks weer verplicht worden zich te melden bij de kazerne, of juist kunnen kiezen tussen militaire of maatschappelijke inzet, zal de komende maanden duidelijk worden. Wat vaststaat: de tijd van vrijblijvendheid lijkt voorbij, en het bouwen aan een weerbare samenleving begint bij investeren in mensen – jong en oud.
Actueel
Bizarre beelden – dronken Jan Roos vliegt twee agenten aan: ‘Politie is niet voor blanken!’
Op Dumpert zijn zondag opvallende beelden verschenen van Jan Roos. De presentator van ‘RoddelPraat’ is daarop verwikkeld in een verhitte confrontatie met twee politieagenten. Roos oogt sterk onder invloed, praat met dubbele tong en schreeuwt meerdere keren tegen de agenten. Zelf beweert hij dat hij en zijn kinderen kort daarvoor zijn aangevallen en dat de politie onvoldoende optreedt tegen degene die daarvoor verantwoordelijk zou zijn. Wat er vóór de gefilmde confrontatie is gebeurd, is op basis van de video echter niet vast te stellen.
De beelden zorgen zondag voor de nodige aandacht.
Jan Roos, vooral bekend van het online programma RoddelPraat dat hij samen met Dennis Schouten maakt, staat op straat tegenover twee agenten.
Al snel wordt duidelijk dat de emoties hoog zijn opgelopen.
Jan Roos woedend op agenten
Roos maakt een sterk geagiteerde indruk en spreekt hoorbaar met dubbele tong.
Hij richt zijn woede vrijwel volledig op de aanwezige politieagenten.
Volgens Roos is er kort daarvoor iets gebeurd waarbij zowel hij als zijn kinderen zouden zijn geslagen.
Hij vindt dat de politie vervolgens niet voldoende optreedt tegen de persoon die hij daarvoor verantwoordelijk houdt.
De vermeende aanval zelf is niet te zien op de video.
Ook is uit de beelden niet duidelijk wat de politie op dat moment precies heeft vastgesteld of welke acties de agenten voorafgaand aan de opname al hebben ondernomen.
‘Politie is niet voor blanke mannen’
Tijdens de woordenwisseling doet Roos verschillende harde uitspraken.
„Politie is niet voor blanke mannen”, roept hij op een gegeven moment.
Vervolgens lijkt hij zijn frustratie te uiten over wat er volgens hem zou gebeuren wanneer hij zelf geweld zou gebruiken.
„Ik stomp ze helemaal in elkaar. Dan pakken jullie mij op, dat doen jullie wel hè. Motherf*cker.”
Roos staat daarbij dicht bij een van de agenten en wijst herhaaldelijk in diens richting.
Op enig moment maakt hij tijdens zijn tirade ook een beweging met zijn vuist.
Uit de beelden blijkt niet dat hij de agent daadwerkelijk slaat.
Situatie loopt verbaal hoog op
De aanwezige agenten krijgen vervolgens nog meer verwijten naar hun hoofd.
Roos lijkt vooral kwaad omdat hij vindt dat de politie vaker tegen hem optreedt, terwijl er volgens hem op dat moment juist tegen iemand anders zou moeten worden ingegrepen.
„Dat is elke keer met die kankerpolitie, die komt altijd mij oppakken, terwijl jullie moeten wat doen daaraan…”, zegt hij.
Vervolgens wijst Roos naar iets of iemand buiten beeld.
„Jullie doen niks.”
Wat zich precies bevindt op de plek waarnaar Roos wijst, is voor de kijker niet zichtbaar.
Een deel van het gesprek dat daarna volgt, is op de opname moeilijk te verstaan.
Roos zegt dat ook zijn kinderen zijn geslagen
Even later komt Roos opnieuw terug op zijn beschuldiging.
Hij vraagt een van de agenten of ze van plan zijn hém aan te houden.
Daarbij roept hij dat de politie zich volgens hem juist op een andere persoon zou moeten richten.
„Wat ga je doen dan, ga je mij oppakken? Pak die gozer dan die mij heeft geslagen en mijn kinderen heeft geslagen.”
Daarna herhaalt hij zijn verwijt.
„Maar dat doe je niet. Dat doe je niet!”
Het is een van de belangrijkste uitspraken in de video, omdat daarmee duidelijk wordt waar de woede van Roos volgens hemzelf vandaan komt.
Tegelijkertijd kan uit de video niet worden opgemaakt of zijn beschuldiging klopt.
Aanleiding niet op beeld
Dat onderscheid is belangrijk.
De video begint pas wanneer de confrontatie tussen Roos en de politie al gaande is.
De kijker ziet dus niet wat er daarvoor is gebeurd.
Er zijn op basis van de aangeleverde informatie ook geen verklaringen van de politie beschikbaar waarin wordt bevestigd dat Roos of zijn kinderen daadwerkelijk zijn aangevallen.
Evenmin is duidelijk of iemand is aangehouden of als verdachte wordt beschouwd naar aanleiding van het incident waarover Roos spreekt.
Zijn uitspraken over de vermeende aanval zijn daarmee vooralsnog zijn eigen lezing van de gebeurtenissen.
Roos maakt sterk beschonken indruk
Wat op de video wel duidelijk naar voren komt, is de toestand waarin Roos verkeert.
Zijn spraak is slordig en hij komt bijzonder opgewonden over.
Hij praat luid, maakt drukke bewegingen en komt verschillende keren dicht bij een agent staan.
Dat Roos onder invloed lijkt, betekent overigens niet dat op basis van alleen de beelden exact kan worden vastgesteld hoeveel alcohol hij heeft gedronken.
De video laat vooral zien dat zijn gedrag en manier van spreken sterk de indruk wekken dat hij op dat moment beschonken is.
Agenten blijven tijdens beelden aanwezig
Ondanks de harde woorden van Roos blijven de agenten tijdens het gefilmde gedeelte met hem in gesprek.
Uit de aangeleverde beelden en informatie blijkt niet hoe de situatie uiteindelijk is afgelopen.
Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of Roos na de confrontatie is aangehouden, een waarschuwing heeft gekregen of zonder verdere maatregelen is vertrokken.
Ook over de persoon die hem volgens zijn eigen verklaring zou hebben aangevallen, is geen nadere informatie beschikbaar.
Daarmee blijven belangrijke vragen rond het incident onbeantwoord.
Bekend van RoddelPraat
Jan Roos geniet vooral bekendheid als een van de twee gezichten van RoddelPraat.
Samen met Dennis Schouten bespreekt hij in het online programma het laatste nieuws rond bekende Nederlanders en andere publieke figuren.
Roos heeft daarbij een uitgesproken stijl en schuwt stevige uitspraken doorgaans niet.
De beelden die zondag op Dumpert zijn verschenen, laten hem ditmaal echter niet vanuit de studio maar tijdens een verhitte situatie op straat zien.
Wat ging eraan vooraf?
De belangrijkste vraag blijft wat er gebeurde voordat iemand begon te filmen.
Roos stelt meerdere keren dat hij en zijn kinderen zijn geslagen en lijkt ervan overtuigd dat de politie tegen de vermeende aanvaller moet optreden.
Zonder beelden van dat eerdere moment of aanvullende informatie van de politie kan niet worden vastgesteld wat daarvan klopt.
Wat de video wél laat zien, is een zeer geëmotioneerde Jan Roos die een felle woordenwisseling heeft met twee politieagenten en hen verwijt onvoldoende op te treden. Hoe de confrontatie uiteindelijk is afgelopen en wat er precies aan voorafging, is vooralsnog niet duidelijk.