Actueel
Nederland wil de terugkeer van dienstplicht om Defensie te versterken
Defensie mikt op krijgsmacht van 200.000: komt de dienstplicht terug?
Het aantal militairen en ondersteunend personeel bij het ministerie van Defensie moet in de komende jaren flink worden uitgebreid. Tijdens een recent overleg tussen vakbonden, werkgevers en werknemers werd duidelijk dat Defensie streeft naar een krijgsmacht van maar liefst 200.000 mensen. Dit ambitieuze doel ligt ver boven het eerder genoemde streven van 100.000 medewerkers en dwingt beleidsmakers tot het heroverwegen van ingrijpende maatregelen, waaronder het opnieuw activeren van de opkomstplicht – de Nederlandse vorm van dienstplicht.
Dienstplicht: van opschorting naar heroverweging
Hoewel veel mensen denken dat de dienstplicht in Nederland is afgeschaft, is dat formeel niet het geval. De opkomstplicht werd in 1997 opgeschort, wat betekent dat jongeren sindsdien niet langer verplicht zijn zich te melden voor militaire dienst. In de wet staat de plicht echter nog steeds vermeld, en in theorie kan deze op elk moment opnieuw worden geactiveerd.
Nu de krijgsmacht kampt met een structureel tekort aan personeel en de internationale spanningen toenemen, overweegt het ministerie serieus om de dienstplicht opnieuw in te voeren. Staatssecretaris Tuinman kondigde aan dat er binnenkort een brief naar de Tweede Kamer wordt gestuurd waarin de plannen nader worden toegelicht.
Reservisten cruciaal in personeelsstrategie
De ambitie van Defensie stopt niet bij het aannemen van extra beroepsmilitairen. Een belangrijk onderdeel van het plan is het fors uitbreiden van het aantal reservisten – burgers die op afroep beschikbaar zijn voor militaire inzet. In crisistijd of bij extra behoefte aan mankracht kunnen zij snel worden ingezet.
Momenteel is het lastig om voldoende reservisten te vinden, aangezien deelname volledig op vrijwillige basis is. Een herinvoering van de opkomstplicht zou dit kunnen veranderen. Jongeren die onder de dienstplicht vallen, zouden dan automatisch kunnen worden opgenomen in het reservistenbestand, zelfs als ze slechts een korte training volgen.
Dit draagt bij aan het creëren van een flexibele, schaalbare krijgsmacht die snel kan reageren op noodsituaties, internationale conflicten of binnenlandse rampen.
Zweden als inspirerend voorbeeld
Het ministerie van Defensie kijkt nadrukkelijk naar landen waar de dienstplicht in moderne vorm is teruggekeerd. Zweden wordt daarbij vaak genoemd. Daar worden jongeren van 17 jaar verplicht om een uitgebreide vragenlijst in te vullen over hun motivatie, fysieke conditie en bereidheid om te dienen.
Op basis van deze input worden zij geselecteerd voor verdere tests. Wanneer het aantal vrijwillige aanmeldingen onvoldoende blijkt, worden de meest geschikte kandidaten alsnog verplicht om militaire training te volgen. Dit systeem zorgt voor een evenwicht tussen vrijwilligheid en noodzaak.
Zweden verwerkt jaarlijks gegevens van meer dan 110.000 jongeren, waarmee het snel inzicht krijgt in het militaire potentieel onder de bevolking. Voor Nederland zou een vergelijkbare aanpak kunnen helpen om gericht en efficiënt nieuwe mensen te werven.
Vakbonden: ‘Verplichting wordt steeds realistischer’
De vakbonden volgen de ontwikkelingen met grote belangstelling. Jean Debie, vakbondsvertegenwoordiger, sluit een herinvoering van de dienstplicht niet uit: “Als het niet lukt om voldoende mensen vrijwillig te werven, dan rest er uiteindelijk weinig anders dan een verplichting in te stellen.”
Ook Dick Zandee, defensie-analist bij het instituut Clingendael, ondersteunt deze benadering. “De plannen van Defensie zijn begrijpelijk, maar ambitieus. Je krijgt geen verdubbeling van het personeel zonder ingrijpende veranderingen in de wervingsstrategie. Een hernieuwde vorm van dienstplicht kan onderdeel zijn van een structurele oplossing.”
Beide experts benadrukken dat vrijwillige deelname in theorie goed werkt, maar in de praktijk onvoldoende oplevert. De veranderende geopolitieke realiteit – met toenemende spanningen in Europa en daarbuiten – vraagt om een robuustere en toekomstbestendige krijgsmacht.
Jeugd als spil in het nieuwe defensiemodel
Een terugkeer van de opkomstplicht heeft vanzelfsprekend impact op jongeren. Waar generaties sinds 1997 zijn opgegroeid zonder verplicht militair dienstverband, zou een hernieuwde oproep opnieuw van invloed zijn op onderwijstrajecten, loopbaanplanning en de persoonlijke vrijheid van jonge mensen.
Toch groeit ook onder jongeren het besef dat vrijheid en veiligheid geen vanzelfsprekendheden zijn. Diverse peilingen tonen aan dat er toenemende steun is voor tijdelijke militaire of maatschappelijke dienstplicht, mits goed gefaciliteerd en gebalanceerd.
In ruil voor hun inzet zouden jongeren recht kunnen krijgen op vergoedingen, studievoordelen of loopbaankansen binnen Defensie en de overheid. Een goed georganiseerd dienstplichtsysteem zou dan niet alleen bijdragen aan nationale veiligheid, maar ook aan de persoonlijke ontwikkeling van jongeren.
De politieke dimensie: wat doet Den Haag?
Staatssecretaris Tuinman heeft toegezegd dat de Tweede Kamer binnenkort meer duidelijkheid krijgt over de plannen. In de Kamer zijn de meningen verdeeld. Sommige partijen – zoals de VVD en NSC – staan open voor discussie over de herinvoering van dienstplicht, vooral in de context van de Europese veiligheidssituatie.
Andere partijen – waaronder D66 en GroenLinks-PvdA – pleiten voor een vrijwillige of maatschappelijke variant, waarbij jongeren ook in andere sectoren kunnen bijdragen aan het algemeen belang.
Wat het definitieve beleid ook wordt, duidelijk is dat Den Haag voor een cruciale keuze staat. De ambitie om 200.000 mensen binnen Defensie actief te krijgen is groot, maar vraagt om breed draagvlak en zorgvuldige uitvoering.
Publieke opinie: verdeeld maar groeiend begrip
Onder de Nederlandse bevolking is de discussie over de terugkeer van de dienstplicht al langer gaande. Waar eerder veel weerstand was tegen verplichte militaire inzet, is de publieke opinie aan het verschuiven. De oorlog in Oekraïne, cyberdreigingen en de groeiende internationale instabiliteit zorgen voor meer begrip voor maatregelen die veiligheid garanderen.
Peilingen tonen dat met name ouderen en ouders van jonge kinderen positief staan tegenover tijdelijke dienstplicht, mits deze goed is georganiseerd en eerlijk wordt toegepast. Ook de mogelijkheid om te kiezen tussen militaire en maatschappelijke inzet wordt als positief ervaren.
Integratie met maatschappelijke diensttijd?
Een andere optie die wordt overwogen, is de koppeling van militaire opkomstplicht aan de bestaande Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Jongeren kunnen dan kiezen tussen een periode bij Defensie of inzet bij maatschappelijke organisaties. Dit systeem biedt meer flexibiliteit en sluit aan bij moderne idealen van persoonlijke keuzevrijheid en maatschappelijke betrokkenheid.
In dat scenario wordt de nadruk gelegd op inzetbaarheid, verantwoordelijkheid en solidariteit – kernwaarden die zowel binnen als buiten het leger van onschatbare waarde zijn.
Nu ineens haast? Was de afgelopen jaren toch allemaal niet nodig?
Met alle beschikbare technologie lijkt het mij overbodig zoveel mensen nodig te hebben. Succes met werven, ik ga ff een visje vangen.— Boskodium (@Gewoonbos) March 25, 2025
Conclusie: toekomst van Defensie vraagt om durf en visie
De roep om een sterkere krijgsmacht is actueler dan ooit. Met een ambitie om uit te breiden naar 200.000 militairen en ondersteunende medewerkers staat Nederland aan de vooravond van een ingrijpende beslissing. De herinvoering van de dienstplicht – al dan niet in aangepaste vorm – ligt nadrukkelijk op tafel.
Wat nu nog klinkt als een drastische maatregel, zou binnenkort realiteit kunnen worden. Met voorbeelden uit het buitenland, steun van experts en een veranderende maatschappelijke houding, lijkt Nederland klaar voor een nieuw hoofdstuk in haar defensiebeleid.
Of jongeren straks weer verplicht worden zich te melden bij de kazerne, of juist kunnen kiezen tussen militaire of maatschappelijke inzet, zal de komende maanden duidelijk worden. Wat vaststaat: de tijd van vrijblijvendheid lijkt voorbij, en het bouwen aan een weerbare samenleving begint bij investeren in mensen – jong en oud.
Actueel
Bart De Wever schrikt als hij foto van zijn zoon ziet
Het leven van Bart De Wever staat al jaren in het teken van politiek, verantwoordelijkheid en een agenda die zelden leeg is. Als premier van België betekent dat voortdurend schakelen tussen vergaderingen, internationale contacten en binnenlandse dossiers. Toch blijft er, net als bij elke ouder, altijd ruimte voor zorgen die niets met politiek te maken hebben. Dat bleek onlangs toen De Wever een foto van zijn zoon onder ogen kreeg die hem even deed slikken.
Een druk leven tussen politiek en gezin
Het combineren van een toppositie in de politiek met een gezinsleven is zelden eenvoudig. Voor De Wever geldt dat misschien nog wel sterker dan voor velen. Zijn werk brengt lange dagen, onverwachte verplichtingen en veel publieke aandacht met zich mee. Momenten met het gezin zijn daardoor schaars en worden vaak bewust ingepland.
In interviews heeft hij vaker aangegeven dat hij probeert die balans zo goed mogelijk te bewaren. Ondanks de drukte blijft hij in de eerste plaats ook vader, iemand die net als andere ouders bezorgd kan zijn over wat zijn kinderen doen wanneer hij er niet bij is. Juist die herkenbaarheid maakt dit soort momenten menselijker dan het politieke beeld dat mensen meestal van hem zien.
Een foto die even doet schrikken
De aanleiding voor zijn reactie was een foto die hij zelf op sociale media deelde. Op het beeld is te zien hoe zijn zoon tijdens een skivakantie met zijn latten door de lucht zweeft na een sprong. Voor veel mensen is het een typische vakantiefoto: actie, plezier en een flinke dosis lef. Voor een vader voelt dat soms anders.
De Wever gaf toe dat hij even schrok toen hij de foto zag. Niet omdat er iets misging, maar omdat het precies het soort moment was waarvoor hij zijn zoon nog had gewaarschuwd. Zoals veel ouders had hij vooraf benadrukt dat voorzichtigheid belangrijk is en dat je je niet altijd moet laten meeslepen door vrienden of groepsdruk.
“Je zegt natuurlijk dat ze moeten opletten,” liet hij weten. “En dan krijg je twee dagen later zo’n foto doorgestuurd.” Het is een situatie die veel ouders zullen herkennen: het besef dat kinderen hun eigen grenzen opzoeken, ook als je ze liever iets rustiger ziet doen.
Jong zijn en grenzen verkennen
Skiën is voor veel jongeren een moment waarop vrijheid en avontuur samenkomen. Nieuwe pistes, vrienden om je heen en de drang om iets stoers te laten zien horen daar vaak bij. Voor ouders kan dat spannend zijn, zeker wanneer beelden daarvan via sociale media binnenkomen.
Volgens De Wever was het vooral de verrassing die hem raakte. Hij had zijn zoon immers nog aangespoord om het rustig aan te doen. Tegelijkertijd erkende hij dat het ook hoort bij opgroeien. Jongeren willen ontdekken, risico’s nemen en plezier maken, iets wat moeilijk volledig te sturen is — zelfs voor een premier.
Humor en relativering
Hoewel de eerste reactie er een van schrik was, klonk er ook duidelijk humor in zijn verhaal door. De foto liet immers vooral zien dat zijn zoon zich amuseerde en genoot van zijn vakantie. Uiteindelijk overheerst bij veel ouders het besef dat zulke momenten onderdeel zijn van het groter worden.
De Wever lijkt dat ook zo te zien. De foto werd niet verwijderd, maar juist gedeeld, alsof hij wilde laten zien dat achter de politieke functie ook gewoon een vader schuilgaat die soms verrast wordt door de avonturen van zijn kinderen.
Het menselijke gezicht van een politicus
In de politiek draait het vaak om dossiers, cijfers en besluiten. Persoonlijke momenten zoals deze laten een andere kant zien. Ze herinneren eraan dat publieke figuren buiten hun werk dezelfde ervaringen hebben als anderen: zorgen om hun kinderen, kleine schrikmomenten en daarna weer relativering.
Dat menselijke aspect zorgt er vaak voor dat mensen zich makkelijker kunnen herkennen in iemand die normaal vooral in een formele rol zichtbaar is. Het verhaal over de skilatten zegt uiteindelijk minder over politiek en meer over ouderschap — een universeel thema dat iedereen begrijpt.
Een vaderlijke reactie
De reactie van De Wever werd online vooral met begrip ontvangen. Veel ouders reageerden dat ze hetzelfde zouden voelen als ze zo’n foto kregen toegestuurd. Eerst de schrik, daarna de glimlach. Want zolang alles goed afloopt, blijft vooral het plezier van het moment hangen.
Het laat zien dat zelfs in een leven vol verantwoordelijkheden ruimte blijft voor gewone, herkenbare situaties. Een foto, een sprong in de sneeuw en een vader die zich even zorgen maakt — het zijn kleine momenten die het grote politieke leven ineens dichtbij brengen.
Genieten blijft centraal staan
Uiteindelijk gaf De Wever ook aan dat hij vooral blij is dat zijn zoon het naar zijn zin heeft. Vakanties zijn er immers om te ontspannen en herinneringen te maken. Dat daarbij soms grenzen worden opgezocht, hoort bij jong zijn.
Voor de premier was het dus vooral een reminder dat je als ouder niet alles in de hand hebt. Kinderen groeien op, maken hun eigen keuzes en beleven hun eigen avonturen. En soms betekent dat dat je als vader even schrikt van een foto — om daarna toch trots te zijn dat ze hun eigen weg durven te gaan.
Zo werd een simpele vakantiefoto onverwacht een klein inkijkje in het privéleven van een van de bekendste politici van België. Niet als premier, maar als vader die, net als velen, leert dat loslaten soms net zo belangrijk is als beschermen.